Drie Nederlandse ministers waren woensdagavond aanwezig bij een herdenking van de slachtoffers van de aanval van Hamas op Israël. De bijeenkomst vond plaats in een synagoge in Amsterdam. Het ging om Dilan Yeşilgöz, Tom Berendsen en Rianne Letschert. Hun komst viel precies drie jaar na de aanval van 7 oktober.
De herdenking vond plaats op een gevoelig moment in de verhouding tussen Nederland en Israël. Eind vorige maand ontstond spanning rond de status van acht Nederlandse ambassademedewerkers. Daardoor kreeg de aanwezigheid van twee ministers met een buitenlandse of veiligheidsportefeuille extra gewicht. Hun deelname laat zien dat het kabinet de herdenking serieus nam, ook nu de diplomatieke relatie onder druk staat.
Drie ministers uit drie partijen in de synagoge
Yeşilgöz is defensieminister en vicepremier namens de VVD. Berendsen is minister van Buitenlandse Zaken namens het CDA. Letschert is minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en komt van D66. De drie partijen zijn dus alle vertegenwoordigd in de groep ministers die de herdenking bezocht.
De samenstelling is opvallend door de uiteenlopende portefeuilles. Defensie en Buitenlandse Zaken raken direct aan de internationale veiligheid en de betrekkingen met Israël. Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gaat over onderwerpen als herdenken, onderwijs en cultuur. Zo namen bewindspersonen met verschillende verantwoordelijkheden deel aan dezelfde bijeenkomst.
Israëlische ambassade en Centraal Joods Overleg als organisatoren
De herdenking werd georganiseerd door de Israëlische ambassade en het Centraal Joods Overleg. Dat laatste is een overkoepelend orgaan dat de belangen van Joodse gemeenschappen in Nederland behartigt. Door de samenwerking tussen de ambassade en het overleg was de bijeenkomst zowel een diplomatiek als een gemeenschappelijk Joods moment van herdenking.
De bijeenkomst vond plaats in een synagoge in Amsterdam en was op woensdagavond. Uit de beschikbare berichtgeving blijkt niet wat de ministers tijdens de avond hebben gezegd. Wel staat vast dat zij als aanwezigen bij de herdenking stilstonden bij de slachtoffers van de aanval waarmee de gebeurtenissen van drie jaar geleden begonnen.
Drie jaar na de aanval van 7 oktober
De aanval van Hamas op Israël kostte aan meer dan 1200 mensen het leven. Woensdag was dat precies drie jaar geleden. Het jaarlijkse karakter van de herdenking maakt van de datum een vast ijkpunt voor Joodse gemeenschappen en voor politici die de slachtoffers willen eren.
Na de aanval sloeg het Israëlische leger terug. Volgens de berichtgeving zijn in Gaza inmiddels ruim 70.000 mensen gedood. Dat cijfer laat zien hoe ver de gevolgen van de aanval reiken. De herdenking in Amsterdam richtte zich op de slachtoffers van de Hamas-aanval, maar vond plaats tegen die bredere achtergrond.
Acht ambassademedewerkers zonder diplomatieke status
Eind vorige maand ontstond spanning tussen Nederland en Israël. Israël trok de diplomatieke status in van acht Nederlandse ambassademedewerkers. Het ging om medewerkers van de Nederlandse ambassade, wat het incident direct tot een zaak tussen de twee regeringen maakte. De maatregel kwam kort voor de herdenking aan het licht.
De diplomaten moesten zondag hun papieren inleveren. Het ministerie van Buitenlandse Zaken had woensdag nog geen updates over hun situatie. Daardoor is onduidelijk wat de intrekking voor hen persoonlijk en voor het werk van de ambassade betekent. Minister Berendsen, die over dit ministerie gaat, was tegelijk aanwezig bij de herdenking.
Importverbod als directe aanleiding
Israël trok de status in als reactie op het Nederlandse importverbod op goederen uit illegale Joodse nederzettingen in de bezette Palestijnse gebieden. Nederland besloot dus eerst tot een handelsmaatregel gericht op producten uit die nederzettingen. Daarop volgde de Israëlische maatregel tegen de Nederlandse ambassademedewerkers.
De volgorde van de gebeurtenissen toont hoe snel diplomatieke stappen elkaar opvolgen. Een Nederlandse handelsbeslissing leidde tot een Israëlische ingreep in de status van diplomaten. Tegen die achtergrond kreeg de herdenking in de synagoge een politieke laag, ook al ging de bijeenkomst zelf over het gedenken van de slachtoffers.
Solidariteitsavond van Christenen voor Israël
Op woensdagavond vond ook elders in het land een bijeenkomst plaats. Op een onbekende locatie in het midden van het land hield de organisatie Christenen voor Israël een solidariteitsavond. Tijdens de avond werd muziek gemaakt en kwamen sprekers aan het woord. De bijeenkomst was via de website te volgen.
Onder de sprekers waren journalist Frits Barend, voormalig gijzelaar Maxim Herkin en rabbijn Yanki Jacobs. Daarmee had de avond een eigen programma naast de herdenking in Amsterdam. De organisatie liet de plaats van de bijeenkomst onbekend, terwijl wie wilde meekijken de avond online kon volgen.
Interreligieuze herdenking bij het Vredespaleis
In Den Haag was voor het Vredespaleis een interreligieuze herdenking. Burgemeester Jan van Zanen was daarbij aanwezig. De gemeente meldde dinsdag dat zij daar ‘onzichtbare en zichtbare veiligheidsmaatregelen’ nam. Wat die maatregelen precies inhielden, is niet bekendgemaakt.
Onder de sprekers waren predikante Birke Rapp, rabbijn Marianne van Praag en imam Shamier Madhar. Zij vertegenwoordigden drie geloofstradities. Zo stonden woensdag in meerdere steden bijeenkomsten op het programma, van de herdenking in de Amsterdamse synagoge tot de interreligieuze herdenking in Den Haag.
Bronnen en credits
Bronnen: Nederlands Dagblad, Nieuws.nl, Welingelichte Kringen, headliner.nl, ditjesendatjes.nl, nrc.nl, jonet.nl
Foto: Interieur van een kleine synagoge met leesplaats — Roy.wonder.cohen (bron), CC BY-SA 4.0
