Friesland trekt opnieuw hard aan de bel bij het kabinet: de provincie wil dat de gaswinning op haar grondgebied stopt, en niet alleen op één plek. Bijna twintig locaties staan er op de planning, terwijl de veenbodem al wegzakt en het UNESCO-erfgoed van de Waddenzee onder druk staat. De boodschap was deze week niet mis te verstaan.
Bezoek aan Echten zet de toon
Staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei reisde op 10 juni naar Echten, een dorp in de gemeente De Friese Meren. Daar liet hij zich informeren over de gevolgen van gas- en zoutwinning in de regio. Wat hij aantrof, schetst een zorgelijk beeld. In Echten daalt de veenbodem, een rechtstreeks gevolg van de winning in de ondergrond.
Gedeputeerde Friso Douwstra greep het bezoek aan om de provinciale oproep kracht bij te zetten. Hij bracht de wens van inwoners en bestuurders van Friesland opnieuw over: stop de gaswinning in onze provincie. Bovendien drong hij er bij De Bat op aan de winningsactiviteiten in de Friese bodem daadwerkelijk af te bouwen. Niet als toekomstig wensenlijstje, maar als urgent beleid.
Plannen voor bijna twintig locaties
De omvang van de problematiek is groter dan vaak wordt beseft. Voor bijna twintig locaties in Friesland bestaan er plannen voor gaswinning. Dat maakt de oproep van de provincie niet alleen symbolisch, maar ook concreet urgent. Tegelijkertijd wil het kabinet een uitbreidingsvergunning voor zoutwinning onder de Waddenzee toestaan. Daarmee staat niet één dorp op het spel, maar een breed gebied met grote ecologische en culturele waarde.
Zowel de provincie als Wetterskip Fryslân heeft de staatssecretaris opgeroepen de bestaande plannen voor uitbreiding of nieuwe gaswinning te herzien. Die oproep geldt voor de volledige provincie, niet alleen voor Echten. Daarmee brengen de Friese autoriteiten een samenhangende boodschap: de kwestie overstijgt één gemeente of één winningslocatie.
Douwstra pleit voor bredere afweging
Gedeputeerde Friso Douwstra wil dat het kabinet niet alleen kijkt naar de economische opbrengsten van gaswinning. Hij vindt dat er met een bredere blik moet worden gekeken naar, zoals hij het zelf verwoordde, “natuur, de Waddenzee als UNESCO Werelderfgoed en de maatschappelijke kosten-baten voor herstel van problemen en schade”. Daarmee zet hij de discussie in een groter kader. Echter, zijn pleidooi vraagt ook om eerlijkheid over de langetermijnschade die winning veroorzaakt.
De veenbodem die daalt in Echten is daarbij meer dan een lokaal probleem. Het is een symptoom van een patroon dat zich, bij verdere uitbreiding, over grotere delen van de provincie kan herhalen. Douwstra benadrukte daarom dat niet alleen de directe schade telt, maar ook de kosten van herstel op langere termijn. Die rekening, zo stelt hij impliciet, moet meegewogen worden voordat nieuwe vergunningen worden verleend.
Wat staat er op het spel voor inwoners
Voor de inwoners van Friesland is de discussie over gaswinning geen abstracte beleidsdiscussie. Dalende bodems, scheuren in funderingen en schade aan woningen zijn gevolgen die mensen direct raken. Bovendien is de regio nauw verbonden met de natuur die haar omgeeft. De nabijheid van de Waddenzee, beschermd als UNESCO Werelderfgoed, maakt de inzet extra groot. Uitbreiding van zoutwinning onder dit gebied zou onomkeerbare schade kunnen aanrichten.
Daarnaast speelt er een bredere maatschappelijke vraag. Nederland wil toe naar schone energie, maar haalt tegelijkertijd nieuwe gaswinningsvergunningen uit de kast. Die spanning wordt in Friesland concreet gevoeld. Inwoners en bestuurders vragen zich openlijk af waarom hun regio de rekening moet betalen voor nationaal energiebeleid dat steeds minder aansluit bij klimaatdoelstellingen.
Kabinet heeft nog geen concrete toezeggingen gedaan
Of staatssecretaris De Bat tijdens zijn bezoek aan Echten concrete toezeggingen heeft gedaan, is niet duidelijk. De bronnen maken geen melding van harde beloften of beleidswijzigingen die tijdens het bezoek zijn aangekondigd. Dat laat ruimte voor zowel hoop als teleurstelling aan Friese zijde. De oproep is overgebracht, maar een antwoord laat vooralsnog op zich wachten.
Bovendien staat het kabinet voor een lastige afweging. Enerzijds is er de wens van Friesland om winning te stoppen. Anderzijds speelt de energievoorzieningszekerheid van Nederland mee, een argument dat in Den Haag nog altijd zwaar weegt. Toch groeit de politieke druk vanuit de regio. Douwstra heeft aangegeven niet te zullen stoppen met zijn lobby voor afbouw van de winningsactiviteiten in de Friese bodem.
Volgende stap ligt in Den Haag
De bal ligt nu bij het kabinet. Provincie Friesland en Wetterskip Fryslân hebben hun standpunt helder gemaakt: de plannen voor nieuwe en uitgebreide gaswinning moeten van tafel. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat heeft de argumenten gehoord en de situatie ter plekke gezien. Hoe het kabinet reageert op de aanhoudende druk uit het noorden, zal bepalen of Friesland zijn strijd voortzet of eindelijk gehoor vindt in Den Haag.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
