Wanneer mensen de wereld zien als een strijd tussen ‘wij’ en ‘zij’, verliezen ze het vermogen om gedeelde pijn te voelen. Op 4 mei herdenkt Nederland jaarlijks de slachtoffers van oorlog en geweld. Deze dag draait om stilte, reflectie en saamhorigheid.
Sociale Media en Onverwachte Onderbrekingen
Dit jaar werd die stilte onverwacht verstoord, niet door een fysieke onderbreking, maar door een bericht op sociale media. Frans Timmermans deelde een ingetogen boodschap: ‘Vrijheid vereist verbondenheid, over grenzen en generaties heen. Op 4 mei staan we stil bij hen die het ultieme offer brachten.’ Hij verwees daarbij naar een verhaal dat hij hierover schreef. Zijn boodschap was bedoeld om te verbinden, niet om te verdelen.
Reactie van Geert Wilders
Geert Wilders reageerde echter geïrriteerd: ‘Hou alsjeblieft je mond vanavond en bedwing je narcisme voor één dag. Nederland wil herdenken en niemand zit op je ‘verhaal’ te wachten.’ Als relatiepsycholoog gespecialiseerd in narcisme valt dit voor mij op. Wie een ander beschuldigt van ‘ziekelijk narcisme’ bij een bescheiden boodschap, zegt vooral iets over zichzelf.
Verkeerde Opvattingen over Narcisme
Narcisme wordt vaak verkeerd begrepen en draait niet enkel om ijdelheid. Het is klinisch gezien een innerlijke kwetsbaarheid die versluierd wordt door gevoelens van superioriteit. Narcisten proberen anderen te kleineren om hun eigen minderwaardigheidsgevoelens te beheersen. Ze kunnen het niet verdragen als iemand anders aandacht krijgt en willen koste wat kost de spotlights monopoliseren.
Psychologische Analyse van Wilders’ Reactie
Dit verklaart Wilders’ reactie. Hij veranderde een dag van stilte in een persoonlijke machtsstrijd. Hij kon niet accepteren dat iemand anders een boodschap deelde op een dag die niet om hem draaide. Wilders projecteerde eigenschappen op Timmermans die eigenlijk in zijn eigen gedrag naar voren kwamen: anderen de les lezen en hen tot zwijgen manen. Een dag van collectief herdenken, bescheidenheid en reflectie werd zo een aanleiding om verdeeldheid te zaaien.
Controle en Macht
Psychologisch gezien is dit een manier om controle te behouden. Wie alles reduceert tot een ‘wij’ tegen ‘zij’ conflict, hoeft de kwetsbaarheid van gezamenlijk rouwen niet onder ogen te zien. Het ware narcisme zit niet bij degene die een verhaal van vrijheid en verbondenheid deelt. Het schuilt juist bij degene die anderen het zwijgen op wil leggen.
Het Verschil tussen Stil Zijn en Smoren
Frans Timmermans was niet degene die de aandacht opeiste. Het was Geert Wilders die zijn persoonlijke ergernis boven het collectieve belang stelde. Hij wilde bepalen wie mocht spreken en wie niet, op een denigrerende en respectloze manier. Er is een groot verschil tussen samen stil zijn en iemand het zwijgen opleggen. Het eerste getuigt van respect; het tweede van controle en dominantie.
Herdenken in Stilte
Wilders maakte van een dag van stilte een platform voor zijn eigen wrok. Hij eigende zich het moment toe, wees beschuldigend naar de ander en schreeuwde hen tot zwijgen, terwijl hij dat herdenken noemde. In de kern gaat de discussie over het vermogen om te luisteren en ruimte te geven aan verschillende stemmen. Herdenken vraagt om openheid en bereidheid tot dialoog, niet om het opleggen van stilzwijgende controle.
De Kracht van Stilte
Laten we de waarde van stilte herontdekken, niet als een teken van zwakte of onderwerping, maar als een krachtige uitdrukking van respect en wederzijds begrip. Het is de stilte die ons in staat stelt om echt te luisteren naar de verhalen van anderen en de lessen te leren die zij ons bieden. In een wereld waarin geluid en chaos vaak de overhand hebben, blijft de stilte een waardevolle bondgenoot in onze zoektocht naar vrede en gemeenschap. Het is in de stilte dat we de ruimte vinden om te reflecteren, te groeien en te verbinden met anderen op een dieper niveau. Laten we daarom niet vergeten dat de ware kracht van herdenken ligt in de stilte die ons samenbrengt, niet in de woorden die ons verdelen.
