Rechter oordeelt: schade-expert D.O.G. Ingenieurs niet onafhankelijk: ‘Niet te controleren of hij dat wel is’

De rechtbank Noord-Nederland heeft geoordeeld dat Rinse Wiersum, mede-eigenaar en aandeelhouder van schadebureau D.O.G. Ingenieurs, niet als onafhankelijk deskundige kan worden gekwalificeerd bij het beoordelen van aardbevingsschade. Naar aanleiding van dat oordeel heeft SP-Kamerlid Sandra Beckerman elf Kamervragen gesteld aan minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken. Ze wil weten of hij overweegt in te grijpen als het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) en D.O.G. hun werkwijze niet aanpassen.

Afgewezen schadeclaim in Norg leidde tot rechtszaak

Het oordeel van de rechter volgt uit een rechtszaak die een bewoner uit Norg had aangespannen. Zijn schadeclaim was door het IMG afgewezen op basis van een rapport van Wiersum. De bewoner stapte naar de rechter, die zich vervolgens boog over de vraag of Wiersum wel als onafhankelijk deskundige kon optreden. Wiersum is niet alleen beoordelaar van schades, maar ook mede-eigenaar en aandeelhouder van D.O.G. Ingenieurs, het schadebureau waarvoor hij die beoordelingen uitvoert.

Vermogen groeide met tientallen miljoenen euro’s

In het vonnis nam de rechter een journalistiek onderzoek mee waaruit blijkt dat het vermogen van Wiersum tussen 2017 en 2024 met tientallen miljoenen euro’s is gegroeid. Ook het eigen vermogen van D.O.G. groeide in die periode fors. Uit hetzelfde onderzoek kwam naar voren dat de manier waarop schades worden opgenomen en beoordeeld, invloed kan hebben op het bedrag dat schadebureaus voor hun werk ontvangen.

Wiersum weigert openheid te geven over de groei van zijn vermogen. Hij benoemde zijn rol als aandeelhouder en bestuurder van D.O.G. bovendien niet in zijn onafhankelijkheidsverklaring, het document waarmee deskundigen hun onpartijdigheid moeten aantonen. Wiersum stelt dat zijn inkomsten uit andere activiteiten komen, maar levert daarvoor tegenover de rechter geen bewijs.

Rechter: onafhankelijkheid niet te controleren

Omdat volgens de rechter niet te controleren is of Wiersum daadwerkelijk onafhankelijk is, kan hij niet als onafhankelijk deskundige worden gekwalificeerd. Die conclusie roept de vraag op in hoeverre het IMG bij toekomstige rapporten nog kan bouwen op zijn beoordelingen. Het vonnis raakt daarmee niet alleen het dossier uit Norg, maar mogelijk ook andere, toekomstige schadedossiers waarin Wiersum een rol speelde.

Het Instituut Mijnbouwschade Groningen en D.O.G. houden vast aan hun standpunt dat de onafhankelijkheid van deskundigen goed geborgd is, ongeacht het rechterlijk oordeel. Ze benadrukken dat de huidige werkwijze voldoet aan de geldende regels. Die opstelling betekent dat bewoners voorlopig geen zicht krijgen op hoeveel dossiers mogelijk zijn beïnvloed door de dubbele rol van Wiersum als deskundige en aandeelhouder.

Gevolgen voor andere schadebureaus mogelijk groter

De uitspraak kan ook doorwerken op beoordelingsrapporten van aandeelhouders bij andere schadebureaus die vergelijkbare dubbele rollen vervullen. Het IMG en D.O.G. willen echter geen inzicht geven in het aantal rapporten dat mogelijk door het vonnis wordt geraakt. Beide partijen laten weten hun werkwijze niet aan te passen. Ze stellen dat de onafhankelijkheid van deskundigen goed gewaarborgd is en dat zij zich aan de geldende regels houden. Daardoor is de kans groot dat Wiersum schades blijft beoordelen, ondanks het oordeel van de rechter.

Beckerman wil weten of minister ingrijpt

Voor Beckerman was dit aanleiding om elf Kamervragen te stellen aan minister Heerma. Ze wil onder meer weten of hij overweegt in te grijpen als het IMG en D.O.G. inderdaad geen aanpassingen doorvoeren, ondanks het rechterlijk oordeel. Ook vraagt ze of het IMG het zogeheten ‘disclosure statement’ zal aanpassen. Op dat formulier zou dan expliciet gevraagd moeten worden of deskundigen mogelijk bestuurder of aandeelhouder zijn van hun schadebureau, iets wat nu niet standaard wordt uitgevraagd.

Daarnaast wil het Kamerlid duidelijkheid over het aantal rapporten waarop het vonnis mogelijk invloed heeft. Ze vraagt de minister of die rapporten eventueel opnieuw beoordeeld kunnen worden door een deskundige die wel als onafhankelijk geldt. Daarmee raakt haar vraag direct aan de kern van het rechterlijk oordeel: of gedupeerde bewoners kunnen rekenen op een herbeoordeling van hun dossier.

Beckerman richt haar vragen aan minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken, verantwoordelijk voor het beleid rond mijnbouwschade in Groningen. Met de elf vragen wil ze niet alleen weten of hij ingrijpt, maar ook of hij de aanpak van het IMG structureel wil laten herzien. Daarmee legt ze de politieke verantwoordelijkheid voor eventuele vervolgstappen expliciet bij de minister.

Heerma verwijst naar standpunt IMG

Minister Heerma reageerde op het vonnis door te laten weten bekend te zijn met de uitspraak. Hij citeerde daarbij het standpunt van het IMG: “Het IMG geeft aan geen reden te zien om aan de onafhankelijkheid van de deskundigen te twijfelen. Het volgt daarbij eerdere uitspraken van de Raad van State waarin wordt bevestigd dat de onafhankelijkheid van deskundigen goed geborgd is.” Heerma voegde daaraan toe: “Ik zal mij uiteraard nog nader door het IMG over deze uitspraak laten informeren.”

De inhoudelijke antwoorden van de minister op de elf vragen van Beckerman zijn nog niet gegeven. Die volgen op een later moment, waarmee de vraag of het kabinet ingrijpt in de werkwijze van het IMG en D.O.G. vooralsnog onbeantwoord blijft.