Politie schrapt eigen ramadanbijeenkomsten: ‘Interne vieringen blijven wel toegestaan’

De politie stopt vanaf volgend jaar met het zelf organiseren van publieke religieuze bijeenkomsten, zoals iftarmaaltijden tijdens de ramadan. De aanpassing van de gedragscode voor agenten gaat in op 1 januari 2027. Dat bevestigt de politie zelf, nadat De Telegraaf eerder over de kwestie berichtte. Volgens de krant zouden dergelijke bijeenkomsten ingaan tegen de neutrale positie die agenten geacht worden in te nemen.

Het gaat om een wijziging in de manier waarop het korps invulling geeft aan zijn levensbeschouwelijke neutraliteit. Publieke bijeenkomsten met een religieus karakter die de politie zelf organiseerde, zoals rond de ramadan, verdwijnen daarmee uit de eigen programmering. De maatregel raakt niet alle vormen van geloofsbeleving binnen het korps, maar specifiek de bijeenkomsten die de politie als organisatie op touw zette en die naar buiten toe zichtbaar waren.

Verklaring van korpschef Janny Knol

Korpschef Janny Knol licht de keuze toe in een schriftelijke verklaring. “Als we zelf bijeenkomsten organiseren met een religieus karakter, dan kunnen geloofsovertuigingen worden opgevat als de onze en dat verhoudt zich niet tot onze neutrale positie. Daarom hebben we ervoor gekozen daar vanaf volgend jaar mee te stoppen”, schrijft ze. Met die woorden benadrukt de korpsleiding dat de zichtbare rol van de politie als organisator van geloofsgerelateerde evenementen niet past bij de manier waarop de organisatie zich naar burgers wil presenteren.

Wat wel en niet verandert voor agenten

De aanpassing raakt niet alle religieuze activiteiten binnen de politie. Interne bijeenkomsten met een religieus karakter blijven toegestaan, zo meldt het korps. Agenten kunnen dus onderling nog samenkomen rond geloofsmomenten, zolang dat niet als een publiek georganiseerd politie-evenement naar buiten treedt.

Ook mogen politiemedewerkers deelnemen aan religieuze bijeenkomsten die door anderen worden georganiseerd. Daarbij geldt wel een voorwaarde: zij mogen daar zelf geen religieuze of rituele handelingen verrichten, ongeacht of ze in uniform of in burger aanwezig zijn. Het onderscheid dat de politie hanteert, ligt dus tussen het zelf organiseren van geloofsgerelateerde evenementen en het bijwonen van bijeenkomsten die door derden worden opgezet.

De berichtgeving van De Telegraaf ging verder dan alleen het organiseren van bijeenkomsten. Volgens de krant zouden agenten straks ook geen religieuze bijeenkomsten meer mogen faciliteren, naast het eerder genoemde verbod op het zelf organiseren ervan. Ook meldde de krant dat actieve deelname aan ramadanvieringen aan banden wordt gelegd, een detail dat breder is dan wat de politie zelf in haar verklaring benoemt.

De discussie over de neutraliteit van de politie staat niet los van eerdere ophef rond demonstraties in Den Haag. Zo liep vorig jaar een demonstratie tegen het asielbeleid in de stad uit op ernstige ongeregeldheden, waarbij agenten gewond raakten en de ME moest ingrijpen. Dergelijke incidenten voeden binnen de politieorganisatie het debat over hoe zichtbaar en onpartijdig het korps zich naar buiten toe moet opstellen, ook los van religieuze thema’s.

Berichtgeving van De Telegraaf als aanleiding

De aanpassing kwam naar buiten nadat De Telegraaf schreef dat agenten geen religieuze bijeenkomsten meer zouden mogen organiseren of faciliteren, en dat actieve deelname aan ramadanvieringen aan banden zou worden gelegd. Volgens de krant, die zich baseert op ingewijden, worden er bovendien afspraken gemaakt tussen de politie, veiligheidsregio’s en justitieminister David van Weel over een striktere naleving van de neutraliteit binnen het korps. De politie heeft deze specifieke afspraken met veiligheidsregio’s en de minister niet afzonderlijk bevestigd; wel onderschrijft het korps de kern van de berichtgeving over het stopzetten van eigen publieke religieuze bijeenkomsten.

Discussie over neutraliteit van de politie

De maatregel raakt aan een bredere discussie over hoe zichtbaar geloofsovertuiging mag zijn binnen een organisatie die zich moet gedragen als onpartijdig gezag richting alle burgers. Door zelf geen religieuze bijeenkomsten meer te organiseren, probeert de politie te voorkomen dat de indruk ontstaat dat de organisatie als geheel een bepaalde geloofsovertuiging uitdraagt of bevoordeelt. Dat argument staat los van individuele geloofsbeleving door agenten zelf, die volgens de huidige regels dus binnen bepaalde grenzen mogelijk blijft.

Onduidelijkheid over praktische uitvoering

Nog niet alles is helder over hoe de nieuwe regels in de praktijk gaan werken. Zo is niet bekend welke concrete publieke religieuze bijeenkomsten de politie de afgelopen jaren precies organiseerde en hoeveel daarvan plaatsvonden. Ook de volledige, officiële tekst van de aangepaste gedragscode is niet openbaar gemaakt. Daardoor is evenmin duidelijk hoe het korps in de praktijk gaat vaststellen wanneer een agent bij een bijeenkomst van derden de grens overschrijdt naar het uitvoeren van religieuze of rituele handelingen.

Vervolg vanaf 1 januari 2027

De aangepaste gedragscode treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking. Reacties van politiemedewerkers zelf, vakbonden of religieuze organisaties op de wijziging zijn vooralsnog niet naar buiten gebracht. Ook is nog niet duidelijk hoe het korps toezicht gaat houden op naleving van de nieuwe regel of welke gevolgen overtreding ervan zou kunnen hebben. Tot de nieuwe gedragscode ingaat, blijft de huidige praktijk binnen de politie ongewijzigd.