Krakers verlaten pand aan Stavangerweg in Groningen: ‘Noodbevel burgemeester Kamminga blijft uit’

Een dreigend noodbevel van de gemeente Groningen is zaterdagavond uitgebleven nadat een groep krakers besloot een bedrijfspand aan de Stavangerweg vrijwillig te verlaten. Aan de confrontatie ging een sloopactie vooraf: de eigenaar van het pand verscheen met een graafmachine en begon een deel van het gebouw af te breken, terwijl de krakers zich nog in een ander deel van het complex bevonden. Bemiddeling door een ambtenaar van de gemeente en overleg met burgemeester Roelien Kamminga voorkwamen dat de situatie verder escaleerde.

Kraken is in Nederland sinds 2010 strafbaar. Een pandeigenaar mag krakers niet zelf uit een gebouw zetten; dat geldt als eigenrichting en kan strafbaar zijn. Wie een gekraakt pand ontruimd wil krijgen, moet via het strafrecht of het civiele recht een rechter inschakelen. Sinds 1 juli 2022 kan een officier van justitie op basis van de Wet handhaving kraakverbod binnen enkele dagen een machtiging bij de rechter-commissaris aanvragen om een pand strafrechtelijk te laten ontruimen. Die officiële route werd in dit geval niet gevolgd: de eigenaar trad zelf op met een graafmachine.

Sloop van de aanbouw aan de Stavangerweg

Het pand zou een dag eerder al zijn gekraakt. De aanwezige krakers kregen zaterdag al het verzoek om te vertrekken, maar gaven daar toen geen gehoor aan, voordat de eigenaar later op de dag met de graafmachine terugkeerde.

Aan het einde van de middag liepen de gemoederen op toen de eigenaar van het bedrijfspand met een graafmachine aan kwam rijden. Hij begon direct met het slopen van de aanbouw van het gebouw. De krakers bevonden zich op dat moment in een ander deel van het pand en raakten niet gewond. Omdat niet uitgesloten werd dat de situatie verder zou escaleren, werd de politie gealarmeerd en was die met meerdere eenheden snel ter plaatse.

Een groep die de eigenaar steunde en de groep krakers werden door agenten uit elkaar gehouden om een directe confrontatie te voorkomen. Op dat moment werd ook de gemeente Groningen ingeschakeld.

Ambtenaar bemiddelt tussen eigenaar en krakers

Een ambtenaar van de afdeling openbare orde en veiligheid sprak zowel met de eigenaar als met de krakers en nam een bemiddelende rol op zich. De krakers wilden aanvankelijk niet vertrekken, terwijl de eigenaar hun onmiddellijke vertrek eiste. Daardoor dreigde een patstelling te ontstaan tussen beide partijen.

De ambtenaar overlegde met burgemeester Roelien Kamminga, die de bevoegdheid had om een noodbevel uit te vaardigen. Een dergelijk bevel zou betekenen dat alle betrokken partijen het pand en de directe omgeving onmiddellijk zouden moeten verlaten. Voor het geval de zaak alsnog zou escaleren, hield de politie in de Kielerbocht twee politiebussen met manschappen achter de hand.

Krakers vertrekken na overleg met alle partijen

Rond half negen ’s avonds kwamen de gemeente, de politie, de eigenaar en de krakers nog eenmaal gezamenlijk bijeen voor overleg. Tijdens dat gesprek besloten de krakers alsnog het pand te verlaten. Een woordvoerder van de gemeente Groningen stelde dat daarmee escalatie is voorkomen. Het uitvaardigen van het noodbevel bleek daardoor niet nodig.

Ook bij de politie heerst tevredenheid over de uitkomst. Een woordvoerder van de politie zei: „We zijn blij dat het is opgelost en met een sisser is afgelopen. Er waren veel collega’s op de been omdat we niet wisten of de twee groepen zouden groeien en of de zaak uit de hand zou lopen. Je moet op alles voorbereid zijn.” De grote politie-inzet was volgens de woordvoerder ingegeven door onzekerheid over hoe de aanwezige groepen zich zouden ontwikkelen.

Juridische mogelijkheden bij een kraakconflict

Een eigenaar die krakers uit zijn pand wil laten verwijderen, heeft in beginsel twee juridische routes. Via het strafrecht kan aangifte worden gedaan van huisvredebreuk, waarna de officier van justitie een bevel tot strafrechtelijke ontruiming kan vragen bij de rechter-commissaris. Via het civiele recht kan de eigenaar zelf een kort geding tot ontruiming starten bij de rechter. Bij die laatste route moet de eigenaar een concreet en spoedeisend belang aantonen, bijvoorbeeld verbouwingsplannen of een koopovereenkomst. Een enkel eigendomsrecht is daarvoor niet voldoende, omdat de rechter dat recht afweegt tegen het huisrecht van de krakers.

Hoe lang de groep krakers precies in het pand verbleef, blijft onduidelijk. Op kraken staat volgens artikel 138a van het Wetboek van Strafrecht een maximale gevangenisstraf van één jaar.

Geen escalatie ondanks grote inzet

De confrontatie aan de Stavangerweg vroeg uiteindelijk niet om ingrijpen van de Mobiele Eenheid, die uit voorzorg wel achter de hand werd gehouden. Doordat de krakers zelf besloten te vertrekken, bleef een gedwongen ontruiming door de politie of een noodbevel van de burgemeester uit. De eigenaar vertrok kort na het vertrek van de krakers eveneens met zijn graafmachine van het terrein.

De gebeurtenis laat zien hoe de gemeente Groningen bij een dreigend conflict tussen een pandeigenaar en krakers eerst inzet op bemiddeling, voordat wordt gegrepen naar een noodbevel. Met de vrijwillige vertrek van de krakers en het uitblijven van verdere confrontaties werd de zaak zonder verdere escalatie beëindigd.