De Nederlandse politiek is volop in beweging. De ooit dominante PVV van Geert Wilders ziet zijn zetelaantal dalen, terwijl GroenLinks/PvdA onder leiding van Frans Timmermans juist terrein wint. Volgens de nieuwste peilingen van Maurice de Hond staat de PVV nu op 30 zetels, een verlies van zeven zetels ten opzichte van de vorige meting. GL/PvdA stijgt naar 27 zetels en komt daarmee gevaarlijk dicht in de buurt van Wilders’ partij.
Wilders’ tanende invloed
Na de verkiezingen van november 2023 bereikte de PVV een historisch hoogtepunt met meer dan 50 zetels in de peilingen. Inmiddels is die euforie omgeslagen in teleurstelling. Kiezers lijken zich af te vragen wat de partij concreet heeft bereikt. Vooral op het gebied van sociaaleconomisch beleid en internationale betrekkingen heerst onduidelijkheid. Standpunten over Rusland en de Verenigde Staten maken de partij voor sommige kiezers minder aantrekkelijk.
Timmermans als mogelijke premier
Frans Timmermans profiteert van de versplintering binnen de coalitie. Met de huidige zetelverdeling is GL/PvdA de grootste partij buiten de PVV. Als de PVV na een eventuele nieuwe verkiezing niet opnieuw in de regering belandt, is de kans groot dat Timmermans de volgende premier wordt. Zijn partij wint steeds meer steun en lijkt een serieuze uitdager te worden van Wilders’ leiderschap in de peilingen.
Coalitie verliest terrein
De huidige regeringscoalitie van PVV, VVD, NSC en BBB krijgt zware klappen. Als er nu verkiezingen zouden zijn, zou deze combinatie slechts 60 zetels halen, een verlies van 28 ten opzichte van de huidige verdeling.
De grootste klap komt voor NSC, de partij van Pieter Omtzigt, die van 20 naar slechts 3 zetels zou zakken. BBB verliest bijna de helft van haar zetels en gaat van 7 naar 4. De VVD blijft stabiel op 23 zetels, terwijl het CDA een opvallende comeback maakt en stijgt van 5 naar 18 zetels.
Nieuwe coalities mogelijk
Met deze verschuivingen komt een Paars kabinet (VVD, PvdA, CDA en D66) steeds dichterbij. Zo’n samenwerking zou een meerderheid kunnen vormen en een alternatief bieden voor de huidige rechtse coalitie.
NSC lijkt nauwelijks nog een rol te spelen, wat betekent dat zowel Wilders als Omtzigt weinig invloed hebben op de toekomst van de regering. De VVD daarentegen blijft strategisch sterk en zou ervoor kunnen kiezen om het kabinet te laten vallen. Door nieuwe verkiezingen uit te lokken en vervolgens samen te werken met PvdA/GL, zou de VVD opnieuw een sleutelpositie kunnen innemen.
Blijft Wilders buitenspel?
Zelfs als de PVV na nieuwe verkiezingen opnieuw de grootste partij zou worden, is het de vraag of Wilders voldoende steun kan vinden om te regeren. Een coalitie met PVV lijkt steeds minder realistisch, terwijl een centrumlinkse samenwerking aan kracht wint.
Voorlopig lijkt de VVD de enige partij die echt profiteert van deze situatie. Met een stabiel zetelaantal en strategische positie binnen de regering kan de partij bepalen of het huidige kabinet standhoudt of dat Nederland zich opnieuw opmaakt voor verkiezingen. Mocht het kabinet vallen, dan zal dat niet de keuze van Wilders of Omtzigt zijn, maar de VVD kan hier juist haar voordeel uit halen.
