Paul Rosenmöller heeft zijn politieke testament klaargelegd. De fractievoorzitter van Pro in de Eerste Kamer maakte zondag bekend dat hij na de senaatsverkiezingen van mei volgend jaar stopt. Daarmee sluit een man die de progressieve politiek decennialang heeft vormgegeven, definitief de deur achter zich dicht. Wie hem opvolgt, is nog onduidelijk, en juist dat maakt zijn vertrek nu al voelbaar.
Van Tweede Kamer tot senaatsvoorzitter
Rosenmöller betrad het politieke toneel in 1989, toen hij namens GroenLinks zijn intrede deed in de Tweede Kamer. Hij bleef er tot 2003 en werd vanaf 1994 fractievoorzitter. In die rol groeide hij uit tot een van de meest herkenbare linkse gezichten van zijn generatie. Zijn stijl was direct en gezaghebbend, zijn aanwezigheid onmiskenbaar. Bovendien slaagde hij erin GroenLinks als serieuze politieke kracht op de kaart te zetten.
Na zijn vertrek uit de Tweede Kamer maakte Rosenmöller televisieprogramma’s voor de IKON. Vervolgens stapte hij over naar het onderwijs, waar hij voorzitter werd van de VO-raad, de koepelorganisatie van scholen in het voortgezet onderwijs. Die stap toonde de breedte van zijn maatschappelijke betrokkenheid. Politiek was voor hem nooit het enige podium; ook buiten de Kamer wilde hij iets bijdragen.
Terugkeer in de senaat
Zeven jaar geleden keerde Rosenmöller terug in de actieve politiek, ditmaal als fractievoorzitter van GroenLinks in de Eerste Kamer. Daarna nam hij de leiding over de gezamenlijke GL-PvdA-fractie, nadat de twee partijen hun krachten bundelden. Toen uit die samenwerking uiteindelijk de nieuwe partij Pro voortkwam, bleef hij aan als fractievoorzitter. Hij is daarmee van het begin tot het voorlopige einde betrokken geweest bij het fusieproject van links Nederland.
Zijn eigen woorden over het aankomende vertrek zijn gemeten en bewust gekozen. “Het moment is daar om het stokje over te dragen. Althans, over negen maanden”, zei hij. Daaraan voegde hij toe: “Want tot dan blijf ik opereren zoals ik in de afgelopen ruim zeven jaar in de senaat deed, vanuit verantwoordelijkheidsbesef.” Die formulering is kenmerkend voor Rosenmöller: hij trekt zich terug zonder de boel in de steek te laten.
Klaver spreekt van blijvende nalatenschap
Pro-leider Jesse Klaver reageerde zondag uitvoerig op het nieuws. Hij typeerde Rosenmöller als “gedreven en gezaghebbend”, twee woorden die de essentie van diens politieke profiel vatten. Bovendien prees Klaver de bijdrage die de vertrekkende senator leverde aan de opbouw van de partij. “Hij heeft zijn stempel gedrukt op de Nederlandse politiek en een belangrijke bijdrage geleverd aan eerst GroenLinks en daarna aan het ontstaan van Progressief Nederland”, aldus Klaver.
Die lof is niet puur ceremonieel. Rosenmöller speelde een sleutelrol bij de fusie van GroenLinks en PvdA, een proces dat politiek gevoelig lag en intern niet zonder wrijving verliep. Dat hij die overgang heeft geleid en zijn fractie vervolgens als leider heeft begeleid, maakt zijn afscheid strategisch relevant. Pro verliest niet alleen een gezicht, maar ook iemand met het institutionele geheugen van twee partijen.
Een opvolger is nog niet in beeld
Over wie Rosenmöller zal opvolgen als fractievoorzitter van Pro in de Eerste Kamer, is vooralsnog niets bekendgemaakt. De partij heeft daar negen maanden de tijd voor, want tot de Eerste Kamerverkiezingen in mei blijft Rosenmöller zelf gewoon aantreden. Toch begint de zoektocht naar zijn opvolger onvermijdelijk nu zijn vertrek officieel is bevestigd. De nieuwe fractievoorzitter zal moeten bouwen op een fundament dat Rosenmöller mede heeft gelegd.
Een loopbaan die een tijdperk omspant
De politieke loopbaan van Paul Rosenmöller omspant meer dan 35 jaar. Hij begon in de nadagen van de Koude Oorlog, in een tijd dat GroenLinks nog moest bewijzen dat het meer was dan een protestpartij. Hij eindigde als leider van een gefuseerde progressieve beweging, in een politiek landschap dat nauwelijks nog lijkt op dat van 1989. Dat hij die transitie persoonlijk heeft meegemaakt en mede heeft gestuurd, maakt zijn vertrek betekenisvol.
Zijn opvolgster in de Tweede Kamer, Femke Halsema, groeide later uit tot burgemeester van Amsterdam. Wie er nu op Rosenmöller volgt in de senaat, zal een vergelijkbare druk voelen om aan zijn nalatenschap te voldoen. Dat hij op 70-jarige leeftijd zelf de knoop doorhakt en zijn afscheid ordelijk regelt, is consistent met de bestuursstijl waarmee hij decennialang opereerde.
Wat er nu op tafel ligt voor Pro
Voor Pro begint met dit vertrek een nieuwe fase. De partij is nog jong en moet haar identiteit nog verder consolideren, juist nu de Eerste Kamerverkiezingen in mei naderen. Het verlies van een fractievoorzitter met het profiel van Rosenmöller is daarom niet alleen een personeelskwestie. Het is ook een moment van bezinning op de koers en het leiderschap van de progressieve beweging in de senaat. Hoe Pro die transitie organiseert, zal de komende maanden duidelijk worden.
