Nederland staat bovenaan een ongewenste Europese ranglijst. Palestijnen die al een verblijfsstatus in Griekenland hebben, dienen massaal een nieuwe asielaanvraag in bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Het kabinet grijpt nu in, maar een definitieve oplossing is nog lang niet in zicht.
Nederland trekt Palestijnen onevenredig aan
Van alle landen in Europa ontvangt Nederland momenteel de meeste asielaanvragen van Palestijnen. Dat is opmerkelijk, want een groot deel van deze aanvragers heeft al bescherming gekregen in Griekenland. Zij trekken vervolgens naar Nederland en dienen hier opnieuw een asielaanvraag in. Het gaat daarbij niet om mensen die zojuist zijn gevlucht uit een conflictgebied, maar om mensen die formeel al ergens veilig zijn.
Bovendien speelde het vraagstuk al langer. Vorige week vroeg De Telegraaf asielminister Bart van den Brink om een verklaring voor de grote instroom van deze zogenoemde ‘Griekse’ Palestijnen. De minister gaf toen eerlijk toe dat hij daar op dat moment geen verklaring voor had. Die openheid leidde tot onvrede in de Tweede Kamer, waar meerdere partijen het kabinet opriepen om snel in te grijpen. Welke fracties dat precies waren, maakten de bronnen niet duidelijk.
Van den Brink informeert de IND over nieuwe aanpak
Nu komt Van den Brink alsnog met actie. Hij heeft de IND geïnformeerd dat aanvragen van mensen met een bestaande verblijfsstatus in Griekenland voorlopig anders worden behandeld. Volgens de minister geldt namelijk een helder principe: wie in Nederland asiel aanvraagt maar al een verblijfsvergunning in een ander land heeft, kan in principe snel worden afgewezen.
Daarnaast liet hij weten de lopende aanvragen voorlopig te hebben stilgelegd. “Ik heb de IND gevraagd om alle aanvragen die er nu liggen niet te behandelen”, zei Van den Brink. Daarmee bevriest hij de situatie, terwijl hij tegelijk werkt aan een bredere oplossing. De exacte juridische status van zijn instructie is op dit moment nog niet volledig helder: de berichtgeving spreekt zowel over het afwijzen als het niet behandelen van de aanvragen.
Gesprekken met Athene staan op de agenda
Bart van den Brink wil op korte termijn in gesprek met de Griekse autoriteiten in Athene. Hij zoekt daarin naar een concrete oplossing voor het probleem. Daarbij doelt hij onder meer op de mogelijkheid om mensen terug te sturen naar Griekenland, mits dat land bepaalde voorzieningen treft. “Als Griekenland in staat is een aantal voorzieningen te treffen, kunnen we ook weer mensen gaan terugsturen”, aldus de minister.
Echter is er op dit moment geen akkoord met Griekenland. De terugkeer van mensen naar Griekenland vindt dan ook nog niet daadwerkelijk plaats. Van den Brink heeft toegezegd dat hij de Tweede Kamer nog voor de zomer wil informeren over de uitkomsten van die gesprekken. Daarmee geeft hij zichzelf een concreet, maar ook krap tijdpad.
Wat betekent dit voor de Palestijnen in de wachtrij
Voor de betrokken Palestijnen heeft de maatregel directe gevolgen. Hun aanvragen worden voorlopig niet inhoudelijk beoordeeld. Zij bevinden zich daarmee in een juridische wachtkamer, zonder duidelijkheid over hun toekomst in Nederland. Bovendien hangt hun situatie sterk af van wat er in de gesprekken met Athene uit de bus komt.
Daarnaast roept de maatregel vragen op over de opvangcapaciteit en de behandelingsduur bij de IND. Een bevroren stapel aanvragen lost het onderliggende probleem niet op. Die stapel groeit zolang er geen terugkeerregeling met Griekenland is. Het kabinet zet dus in op diplomatieke druk als hefboom voor een werkbare oplossing.
Bredere context: bescherming in één land, aanvraag in een ander
Binnen de Europese asielregels geldt dat iemand die al bescherming heeft in een lidstaat, in principe geen recht heeft op een nieuwe asielstatus elders in de Unie. Toch kent dit principe in de praktijk haken en ogen. Griekenland staat bekend om beperkte opvangcapaciteit en moeilijke leefomstandigheden voor statushouders. Dat is voor velen een reden om door te trekken naar landen als Nederland, ondanks hun formele status.
De situatie van de ‘Griekse’ Palestijnen, zoals ze in de media worden aangeduid, is in die zin exemplarisch voor een bredere Europese uitdaging: hoe houd je secundaire migratie binnen de EU tegen, terwijl de omstandigheden in het eerste opvangland sterk variëren? Van den Brink lijkt die vraag te willen beantwoorden door een combinatie van nationale handhaving en bilateraal overleg.
Volgende stap ligt in Athene
De komende weken zal duidelijk worden hoe de gesprekken tussen Nederland en Griekenland verlopen. Van den Brink heeft zichzelf gebonden aan een terugkoppeling aan de Tweede Kamer voor het zomerreces. Wat Athene bereid is te doen en of dat volstaat om terugkeer mogelijk te maken, is de sleutelvraag. Tot die tijd blijven de aanvragen van de betrokken Palestijnen bij de IND in de ijskast liggen.
Bronnen en credits
Bronnen: Telegraaf.nl, Vandaag Inside
