Het kabinet-Jetten heeft een gevoelige politieke tik geïncasseerd. Op nadrukkelijk verzoek van de Tweede Kamer draait het kabinet een bezuiniging van 30 miljoen euro op de bijstand terug. Tegelijkertijd klinkt vanuit de oppositie steeds luider de kritiek dat werkenden onevenredig zwaar worden belast door de plannen van het kabinet. Dat deze kritiek komt van zowel GroenLinks-PvdA als JA21, twee partijen die politiek gezien ver van elkaar staan, maakt de situatie voor het minderheidskabinet des te ongemakkelijker.
Een kabinet dat laveren moet
Het kabinet-Jetten regeert als minderheidskabinet en is daardoor structureel afhankelijk van steun van oppositiepartijen in de Tweede Kamer. Juist de twee partijen waarop het kabinet het meest leunt, GroenLinks-PvdA en JA21, lieten op 23 april 2026 tijdens een Kamerdebat weten dat de wind keert. Beide partijen zijn inhoudelijk elkaars tegenpolen, maar vonden elkaar in een gedeeld bezwaar: de voorgenomen lastenverzwaringen pakken werkenden onevenredig hard aan. Dat is een signaal dat het kabinet moeilijk naast zich neer kan leggen.
Het politieke landschap in Den Haag laat zien hoe kwetsbaar een minderheidskabinet is. Zonder vaste meerderheid in de Kamer moet het kabinet voortdurend onderhandelen en concessies doen. Bovendien maakt de combinatie van bezuinigingen en lastenverzwaringen het voor veel partijen lastig om onvoorwaardelijk steun te verlenen. De druk neemt daardoor snel toe, zeker wanneer partijen als GL-PvdA en JA21 gezamenlijk het podium betreden met gelijkluidende kritiek.
Bijstandsbezuiniging sneuvelt na Kamerdebat
Een concreet gevolg van de politieke druk is de teruggedraaide bezuiniging op de bijstand. Het kabinet had eerder besloten 30 miljoen euro te korten op gemeentelijke middelen die worden ingezet om mensen actief te informeren over hun recht op een uitkering. Gemeenten voeren zogenoemde uitkeringsonderzoeken uit: zij benaderen proactief mensen die mogelijk recht hebben op bijstand, maar dat recht nog niet benutten. Juist dit instrument wilde het kabinet financieel uithollen. Echter, de Tweede Kamer floot het kabinet terug. Partijen vonden eensgezind dat gemeenten deze taak moeten kunnen blijven uitvoeren.
De bezuiniging van 30 miljoen euro op de inkomenssteun voor kwetsbare mensen bleek politiek onhoudbaar. Gemeenten hadden al gewaarschuwd dat zij zonder deze middelen mensen in armoede minder effectief kunnen bereiken. Daarnaast speelde mee dat juist in tijden van economische druk het bereiken van mensen die recht hebben op ondersteuning extra belangrijk is. Het kabinet koos uiteindelijk voor politieke realisme en draaide de maatregel terug.
Werkenden voelen de pijn, zeggen oppositiepartijen
JA21 en GroenLinks-PvdA richtten hun pijlen in het Kamerdebat echter niet alleen op de bijstandsbezuiniging. Beide partijen uitten stevige kritiek op de bredere plannen van het kabinet-Jetten rondom lastenverzwaringen. Volgens hen raken deze maatregelen werkenden onevenredig hard. Mensen die elke dag naar hun werk gaan en daarmee bijdragen aan de economie, zouden volgens de oppositiepartijen de grootste rekening gepresenteerd krijgen. Dat vinden beide partijen onacceptabel, hoe uiteenlopend hun politieke achtergronden ook zijn.
GroenLinks-PvdA benadrukte bovendien dat inkomensbeleid eerlijk moet zijn verdeeld over alle groepen in de samenleving. JA21 richtte zich daarnaast op het principe dat werken moet lonen en dat lastenverzwaringen dit principe ondermijnen. Hoewel de exacte maatregelen die onder de voorgestelde lastenverzwaringen vallen nog niet volledig zijn gespecificeerd, is de boodschap van beide partijen helder: het kabinet moet zijn plannen herzien voordat het verdere steun kan rekenen.
Politieke consequenties voor het minderheidskabinet
De combinatie van de teruggedraaide bezuiniging en de kritiek op lastenverzwaringen legt een fundamenteel probleem bloot voor het kabinet-Jetten. Als minderheidskabinet heeft het geen meerderheid in de Tweede Kamer en is het daardoor gedwongen om voortdurend compromissen te sluiten. Wanneer de twee oppositiepartijen die normaal gesproken de meest betrouwbare steun bieden, beiden aan de rem trekken, wordt besturen een stuk ingewikkelder. Bovendien geeft dit signaal aan andere oppositiepartijen dat er ruimte is om het kabinet verder onder druk te zetten.
Voor werkenden in Nederland heeft dit debat directe gevolgen. De lastenverzwaringen die het kabinet voor ogen heeft, zouden het nettoloon van veel mensen raken. Echter, nu zowel GL-PvdA als JA21 zich publiekelijk uitspreken tegen deze plannen, groeit de kans dat het kabinet ook op dit punt water bij de wijn moet doen. Burgers die elke maand zien hoeveel er van hun salaris afhoudingen, zullen de uitkomst van dit politieke gevecht dan ook nauwlettend volgen.
Spagaat tussen bezuinigen en draagvlak behouden
Het terugdraaien van de bezuiniging op de bijstand past in een breder patroon dat zichtbaar is bij dit kabinet. Meerdere keren al bleek dat politiek gevoelige bezuinigingen sneuvelen zodra de Tweede Kamer zich er stevig tegen verzet. Dat maakt het voor het kabinet-Jetten moeilijk om zijn financiële doelstellingen te halen zonder nieuwe maatregelen te introduceren. Bovendien creëert het terugdraaien van maatregelen een gevoel van beleidsinstabiliteit, wat het vertrouwen van zowel burgers als marktpartijen niet ten goede komt.
Tegelijkertijd laat dit zien dat de democratische controle door het parlement werkt. Wanneer een meerderheid in de Kamer van mening is dat een bezuiniging onrechtvaardig uitpakt, beschikt zij over de middelen om dat te corrigeren. Dat geldt ook voor de discussie over lastenverzwaringen voor werkenden. Beide oppositiepartijen hebben hun positie ingenomen; nu is het aan het kabinet om te bepalen hoe het hierop reageert en of het bereid is zijn plannen bij te stellen.
Wat nu voor het kabinet?
De komende weken worden cruciaal voor het kabinet-Jetten. De kritiek van GroenLinks-PvdA en JA21 op de voorgenomen lastenverzwaringen voor werkenden is uitgesproken en publiek. Beide partijen hebben daarmee de lat hoger gelegd voor eventuele toekomstige samenwerking. Het kabinet zal moeten aantonen dat het serieus luistert naar deze bezwaren, wil het de steun van deze cruciale oppositiepartijen niet volledig verliezen. De teruggedraaide bezuiniging van 30 miljoen euro op de bijstand is daarbij een eerste stap, maar voor JA21 en GL-PvdA duidelijk nog lang niet genoeg.
