Het was een boodschap die verder reikte dan de zaal in Den Haag. Premier Rob Jetten stelde zaterdag bij de opening van de Parlementaire Assemblee van de OVSE dat Oekraïne niet alleen zijn eigen burgers en grondgebied verdedigt. Volgens hem staat er iets veel groters op het spel. De oproep die hij deed, raakte direct aan de kern van de Europese veiligheidspolitiek.
Assemblee van 57 landen bijeen in Den Haag
Den Haag was zaterdag het middelpunt van de Europese veiligheidsdiplomatie. De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, beter bekend als de OVSE, opende er de jaarlijkse bijeenkomst van haar Parlementaire Assemblee. Vertegenwoordigers van niet minder dan 57 lidstaten kwamen samen om te spreken over veiligheid, democratie en stabiliteit in het OVSE-gebied. Dat gebied strekt zich uit van Vancouver tot Vladivostok, van Noord-Amerika tot Centraal-Azië.
De organisatie is daarmee een van de breedste multilaterale platforms ter wereld. Bovendien zijn ook Rusland en andere landen van het voormalige Sovjet-blok lid. Dat maakt de OVSE tegelijkertijd een uiterst complex en een uniek diplomatiek podium. Juist vanwege die complexiteit gaf Jetten tijdens zijn openingstoespraak nadrukkelijk aan dat de organisatie haar rol moet waarmaken.
Jetten: belang van OVSE groter dan ooit
Jetten liet er geen misverstand over bestaan. Volgens de premier is het belang van de OVSE in deze tijd groter dan ooit tevoren. Hij erkende dat dialoog tussen zo’n diverse club landen nooit eenvoudig is geweest. Toch noemde hij die dialoog altijd essentieel voor de stabiliteit en veiligheid binnen het OVSE-gebied. Zijn woorden klonken als een directe vingerwijzing naar de huidige situatie in Oost-Europa.
De premier omschreef de OVSE als een uniek model. Hij noemde de organisatie nadrukkelijk een brug tussen Oost en West. Daarmee verwees hij naar de historische rol die de organisatie speelde tijdens de Koude Oorlog en de decennia erna. Die bruggenfunctie staat nu, door de oorlog in Oekraïne, zwaarder onder druk dan ooit. Daarom riep hij de leden van de assemblee op om die rol niet te laten versloffen.
Oproep tot aanhoudende druk op Moskou
De kern van zijn boodschap was concreet en gericht. Jetten riep de OVSE op om de druk op Rusland te handhaven, zodat Moskou kiest voor een staakt-het-vuren en voor onderhandelingen. Het einddoel, zo benadrukte hij, moet een duurzame en rechtvaardige vrede zijn. Niet een tijdelijk wapenstilstand, maar een structurele oplossing voor het conflict.
Daarbij plaatste de premier de strijd van Oekraïne in een breder kader. “We mogen nooit vergeten dat Oekraïne niet alleen zijn eigen grondgebied en zijn eigen burgers verdedigt”, zei hij. “Het verdedigt de vrede en veiligheid op ons hele continent.” Die woorden vatten zijn betoog kernachtig samen. Bovendien gaven ze de oproep aan de OVSE een moreel gewicht dat verder gaat dan louter diplomatieke procedure.
Wat doet de OVSE concreet?
De OVSE beperkt zich niet tot woorden en verklaringen. De organisatie voert ook daadwerkelijk missies uit in conflictgebieden en kwetsbare regio’s. Daarnaast stuurt zij waarnemers naar verkiezingen om de democratische processen te monitoren en te ondersteunen. Op die manier verbindt de organisatie veiligheidspolitiek met de bevordering van democratie en rechtsstaat. Dat maakt haar rol veelzijdiger dan die van een puur diplomatiek forum.
Juist die combinatie van dialoog, monitoring en concrete missies maakt de OVSE relevant in tijden van conflict. Echter brengt het lidmaatschap van landen als Rusland ook spanningen met zich mee. De berichtgeving vermeldt niet hoe Rusland of andere lidstaten reageerden op de oproep van Jetten. Ook is onduidelijk welke concrete vormen van druk de premier precies voor ogen heeft. Die vragen blijven vooralsnog onbeantwoord.
Nederland als gastland en pleitbezorger
Nederland neemt met het gastheerschap van deze assemblee een zichtbare positie in. Den Haag profileert zich al decennia als internationale stad van recht en vrede. Het Internationaal Gerechtshof, het Internationaal Strafhof en talloze andere internationale organisaties zijn er gevestigd. Door de Parlementaire Assemblee van de OVSE te ontvangen, bevestigt Nederland die reputatie opnieuw. Bovendien geeft het de premier een podium om de Nederlandse positie in het Oekraïne-dossier krachtig te markeren.
Jetten maakte van dat podium gebruik door de boodschap duidelijk te formuleren. Nederland staat niet neutraal in dit conflict. De premier schroomde niet om de verantwoordelijkheid van de OVSE-leden expliciet te benoemen. Daarmee positioneert hij Nederland als een actieve speler in de diplomatieke druk op Rusland, niet slechts als toeschouwer.
Diplomatieke weg blijft lang en onzeker
De oproep van Jetten is een signaal, maar geen garantie. Of de druk vanuit de OVSE daadwerkelijk effect zal hebben op het beleid van Rusland, valt niet met zekerheid te zeggen. Er is vooralsnog geen concreet zicht op een staakt-het-vuren of serieuze onderhandelingen tussen Moskou en Kyiv. Dat maakt de oproep van de premier tegelijkertijd urgent en nuchter. Urgent, omdat elke dag oorlog nieuwe slachtoffers eist. Nuchter, omdat de diplomatieke weg lang en onzeker is.
De komende dagen buigen de parlementariërs van de 57 OVSE-landen zich over de agenda van de assemblee in Den Haag. De toespraak van premier Jetten zette de toon. Of die toon ook concrete stappen oplevert richting vrede, zal de tijd moeten uitwijzen. De wereld kijkt intussen mee vanuit een stad die al lange tijd synoniem staat voor internationale gerechtigheid.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
