Jetten schrapt bescherming voor zieke werknemers: ‘Zware klap´

Een ingrijpende kabinetsmaatregel kan werkgevers ertoe aanzetten om langdurig zieke medewerkers zonder ontslagvergoeding aan de kant te zetten. Vakbond CNV slaat maandag alarm over plannen van het kabinet-Jetten om de zogeheten compensatieregeling voor werkgevers af te schaffen. Daarmee dreigt een groep van naar schatting tienduizenden langdurig zieken een financiële klap te incasseren die direct hun bestaanszekerheid raakt.

Wat is de compensatieregeling precies?

Om het systeem goed te begrijpen, is het nodig terug te gaan naar 2020. In dat jaar voerde de overheid een compensatieregeling in voor werkgevers. Als een werkgever een langdurig zieke werknemer ontslaat na twee jaar ziekte, is hij wettelijk verplicht een transitievergoeding te betalen. Dat is de ontslagvergoeding waarop elke werknemer recht heeft. Omdat werkgevers die twee jaar al loondoorbetalingskosten hadden gemaakt, compenseerde de overheid hen voor die extra uitgave. Zonder die compensatie vreesden veel kleine werkgevers financieel onder druk te komen staan.

De regeling loste destijds een hardnekkig probleem op. Daarvoor lieten werkgevers zieke werknemers soms bewust in dienst, puur om de transitievergoeding te omzeilen. Dat fenomeen stond bekend als het ‘slapend dienstverband’. Door de compensatieregeling werd die ontwijkingsstrategie minder aantrekkelijk. Werknemers konden rekenen op hun wettelijke vergoeding, werkgevers kregen daarvoor een financieel vangnet. Het systeem functioneerde als een evenwichtige balans.

Kabinet-Jetten wil compensatie schrappen

Het kabinet-Jetten wil die balans nu fundamenteel verstoren, zo waarschuwt CNV. Volgens de vakbond is het kabinet van plan om de compensatieregeling af te schaffen als onderdeel van een bredere bezuinigingsoperatie. Daarmee vervalt niet het recht op een transitievergoeding zelf, maar wel de financiële steun die werkgevers ontvangen als ze die vergoeding moeten uitkeren. Het gevolg is dat werkgevers opnieuw een sterke prikkel krijgen om langdurig zieke werknemers te laten ‘slapen’ in hun dienstverband, in plaats van hen formeel te ontslaan.

CNV stelt dat dit in de praktijk betekent dat veel werknemers nooit hun vergoeding zullen ontvangen. Werkgevers die de kosten niet kunnen of willen dragen, zullen het ontslag simpelweg uitstellen of vermijden. Bovendien geldt: zolang een werknemer formeel in dienst is zonder actief te werken, heeft hij geen recht op een WW-uitkering. Dat plaatst langdurig zieken in een juridisch en financieel niemandsland.

CNV: ‘Werkgevers laten hen vallen’

De vakbond spreekt van een onrechtvaardige maatregel die de kwetsbaarste werknemers treft. Volgens CNV zijn het juist de mensen die al door ziekte zijn geveld, die nu ook financieel worden gestraft. De bond benadrukt dat het recht op een ontslagvergoeding een wettelijke aanspraak is, maar dat dit recht in de praktijk waardeloos wordt als werkgevers er geen gebruik van kunnen maken zonder zelf diep in de buidel te tasten. De maatregel raakt bovendien bij uitstek kleinere bedrijven, die minder financiële reserves hebben om dergelijke kosten te dragen.

Daarnaast wijst CNV op de psychologische last voor de betrokken werknemers. Iemand die ernstig ziek is geweest en probeert terug te keren op de arbeidsmarkt, heeft baat bij duidelijkheid. Een slepend dienstverband zonder perspectief is echter geen oplossing. Bovendien belemmert zo’n situatie de werknemer om elders opnieuw te beginnen, omdat de formele arbeidsrelatie nog bestaat. Dat zet mensen klem op precies het moment dat ze een nieuwe start willen maken.

Tienduizenden mensen mogelijk de dupe

Hoewel het precieze aantal betrokken werknemers lastig vast te stellen is, noemt CNV het aantal ’tienduizenden’. Daarmee duidt de bond op de omvang van de groep werknemers die jaarlijks na langdurige ziekte wordt ontslagen en aanspraak maakt op een transitievergoeding. Elk jaar doorlopen veel mensen het traject van twee jaar loondoorbetaling, re-integratiepogingen en uiteindelijk ontslag. Dat is een aanzienlijke groep die straks buiten de boot dreigt te vallen.

Het is op dit moment nog onduidelijk of de kabinetsmaatregel definitief is vastgesteld of dat het gaat om een voornemen. CNV reageert in elk geval scherp op de richting die het kabinet-Jetten opgaat. De bond roept het kabinet op om terug te komen op dit besluit, voordat het wetgeving wordt. Daarmee positioneert CNV zich duidelijk als tegenstander van de bezuiniging op dit specifieke terrein.

Bredere context: kabinet onder druk op arbeidsmarkt

De discussie over de compensatieregeling staat niet op zichzelf. Het kabinet-Jetten heeft de afgelopen periode meerdere plannen op het gebied van arbeidsmarkt en sociale zekerheid aangekondigd. Vakbonden en werkgeversorganisaties reageren geregeld kritisch. Zo haalde het kabinet recent ook al bakzeil op plannen rondom de AOW-leeftijd, nadat werkgevers en vakbonden gezamenlijk bezwaar maakten. Dat toont aan dat sociaal overleg een reële invloed heeft op de uiteindelijke besluitvorming.

Toch is het afwachten of die gezamenlijke weerstand ook bij deze maatregel voldoende gewicht heeft. Werkgeversorganisaties staan traditioneel kritisch tegenover verplichte uitgaven, maar de compensatieregeling was juist een tegemoetkoming aan hun belangen. Het schrappen ervan raakt zowel werkgevers als werknemers, wat het politieke draagvlak voor deze bezuiniging mogelijk beperkt. Echter, het kabinet heeft ook zwaarwegende budgettaire doelstellingen die de druk opvoeren.

Wat staat er voor langdurig zieken op het spel?

Voor de individuele werknemer is de inzet concreet en persoonlijk. Een transitievergoeding kan, afhankelijk van het dienstverband en het salaris, oplopen tot tienduizenden euro’s. Dat bedrag is voor mensen na een periode van ziekte en re-integratie vaak een cruciale financiële buffer. Het stelt hen in staat om tijdelijk inkomen te derven terwijl ze zoeken naar nieuw werk, een opleiding te volgen of simpelweg schulden te vermijden. Bovendien symboliseert de vergoeding erkenning voor jaren trouwe dienst.

Als het kabinet-Jetten doorzet met de afschaffing van de compensatieregeling, zal CNV naar verwachting zijn bezwaren ook politiek kenbaar maken. Daarbij ligt het voor de hand dat de vakbond aansluiting zoekt bij andere partijen in het sociale overleg. De komende weken zullen uitwijzen of het kabinet ruimte ziet voor aanpassing van zijn plannen, of dat het vasthoudt aan de bezuiniging. Voor tienduizenden langdurig zieke werknemers hangt er intussen veel van af.