De klok tikt onverbiddelijk richting Prinsjesdag en dat is goed te merken op het ministerie van Financiën. Minister Eelco Heinen werkt met korte nachten aan een begroting die op 15 september gepresenteerd moet worden. Toch groeit binnen de coalitie de twijfel of zijn tempo en aanpak wel de juiste route is.
Het minderheidskabinet van premier Rob Jetten heeft voor de begroting steun nodig van oppositiepartijen. Zonder een meerderheid in de Tweede Kamer, en bij voorkeur ook in de Eerste Kamer, is er simpelweg geen begroting. Daarom wordt er al weken onderhandeld met partijen buiten de coalitie. Vanavond vinden opnieuw overleggen plaats tussen de fracties van D66, CDA en VVD en de vicepremiers, onder leiding van Jetten zelf.
Die gesprekken zijn extra belangrijk omdat gisteren nog kritiek klonk vanuit de oppositie. Verschillende partijen klaagden dat de coalitiegenoten onderling niet op één lijn zitten. Jetten probeerde dat beeld vanmorgen al bij te stellen. “Het is heel logisch dat oppositiepartijen hoog inzetten, dat zou ik ook doen als ik oppositiepartij was”, zei hij. “Maar binnenskamers heb ik constructieve gesprekken. Wij zijn echt bereid om ver te gaan.”
Heinen ziet licht aan het einde van de tunnel
Heinen zelf toont zich optimistisch over de voortgang van zijn werk. “Mijn nachten zijn heel kort maar ik zie een goede kans dat dit gaat lukken”, aldus de minister. Volgens hem zijn de begrotingen inhoudelijk vrijwel klaar. “De puzzel valt te leggen. We zitten nu in de fase van de politieke weging. Dan moet alles bij elkaar komen.”
Heinen zegt dat er in zijn plannen zowel voor linkse als voor rechtse oppositiepartijen aantrekkelijke elementen zitten. Daarmee hoopt hij een brede meerderheid te vinden zonder zich vast te leggen op één politieke kleur. Toch is dat precies het punt waarop kritiek ontstaat binnen zijn eigen coalitie.
D66 en CDA willen meer garanties
Coalitiepartijen D66 en CDA vinden dat de linkse oppositiepartij Pro nadrukkelijker betrokken moet worden bij de onderhandelingen. Volgens politieke bronnen die met de NOS spraken, zullen beide partijen vanavond duidelijk maken dat zij zich niet kunnen vinden in de huidige aanpak van Heinen. Zij vrezen dat zijn manier van werken nooit tot een stevige meerderheid leidt.
Een beetje luisteren naar alle wensen en vervolgens hopen dat niemand tegen durft te stemmen, is volgens D66 en CDA onvoldoende. Zij noemen dat scenario een “waterig” compromis dat de onderhandelingsruimte van de coalitie juist weggeeft. Bovendien is er geen enkele garantie dat de begrotingen straks steun krijgen in zowel de Tweede als de Eerste Kamer.
VVD houdt vast aan neutrale koers
Coalitiegenoot VVD denkt daar anders over. De partij wil nadrukkelijk geen voorkeur uitspreken voor samenwerking met een linkse partij als Pro. Daarnaast vreest de VVD dat een keuze voor links de goede verstandhouding met rechtse partijen als JA21 en de SGP onder druk zet. Voor de VVD is het dus zaak om alle opties open te houden, terwijl D66 en CDA juist aandringen op duidelijkheid.
Dat verschil van inzicht raakt de kern van de vraag hoe het kabinet zijn schaarse politieke kapitaal wil inzetten. Moet je vroeg kiezen voor een stabiele meerderheid met garanties, of houd je liever alle deuren open tot het laatste moment? Beide keuzes hebben risico’s, en juist daarover verschillen de coalitiepartners van mening.
Pro als sleutelspeler in de Kamer
Toch blijft Pro voor het kabinet een aantrekkelijke gesprekspartner, simpelweg omdat de partij een meerderheid in de Tweede Kamer kan garanderen. Ook in de Eerste Kamer komt een deal met Pro dicht bij een meerderheid. Dat maakt de partij strategisch gezien lastig te negeren, ongeacht de politieke voorkeur van de VVD.
Jetten liet doorschemeren dat de gesprekken nog niet zijn afgerond. “Ik sluit niet uit dat de komende dagen ook nog andere fractievoorzitters worden uitgenodigd”, zei hij. Hij hoopt dat dat gebeurt om “de laatste puntjes op de i te zetten” en niet om alsnog grote knopen door te hakken.
Onrust dreigt zonder duidelijke deal
Voor D66 en CDA is de inzet helder: zonder een stevige politieke deal met garanties van oppositiepartijen dreigt het najaar onrustig te worden in het Kamergebouw. Dat zou haaks staan op de rust die het kabinet juist wil uitstralen richting Prinsjesdag. Daarom leggen beide partijen vanavond nadrukkelijk hun zorgen op tafel bij Jetten en de VVD.
De vraag is nu of Heinen zijn optimistische toon kan waarmaken, of dat de interne discussie eerst beslecht moet worden voordat de begroting echt vorm krijgt. Met nog geen drie weken tot Prinsjesdag is de tijd beperkt en de druk op alle betrokkenen groot. De komende dagen moeten uitwijzen welke koers het kabinet uiteindelijk kiest, en of Pro daadwerkelijk die prominente rol krijgt die D66 en CDA voor ogen hebben.
Bronnen en credits
Bronnen: NOS, Vandaag Inside
