Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan staat stevig in het middelpunt van een politieke storm die het kabinet-Jetten serieus kan doen wankelen. De D66-bewindsvrouw van Volkshuisvesting werd bij haar aanstelling aangeprezen vanwege haar imposante militaire carrière, maar precies die achtergrond vormt nu haar grootste politieke kwetsbaarheid. Als commandant van vliegbasis Eindhoven liet zij een reeks ernstige kwesties achter: het stelselmatig monddood maken van een klokkenluider, het opleggen van een zwijgcontract, vermeende meineed, toegedekte miljoenenfraudezaken en ongeoorloofd gebruik van militaire vliegtuigen.
De klokkenluider die alles in gang zette
Victor van Wulfen, een ervaren F16-piloot met gevechtservaring, stapte in 2006 over naar de Hercules-transportvloot op vliegbasis Eindhoven. Zijn opdracht was helder: verbeteringen doorvoeren en de veiligheid verbeteren. Vanaf 2007 meldde hij herhaaldelijk dat de vliegveiligheid structureel tekortschoot: voorschriften ontbraken of werden genegeerd door het personeel. Hij wilde een nieuwe tragedie zoals de beruchte Herculesramp voorkomen. Zijn meldingen werden echter niet serieus genomen. In plaats daarvan werd Van Wulfen zelf het mikpunt. Tijdens zijn vakantie voegden artsen zonder enig consult een psychische stoornis toe aan zijn medisch dossier. Vervolgens deelde zijn commandant het volledige squadron mee dat Van Wulfen vrijwillig aan een psychiatrisch traject deelnam, een bewering die de onderzoeksraad later onomwonden als onjuist bestempelde.
Officiële erkenning, maar geen herstel
In 2015 stelde de Onderzoeksraad Integriteit Overheid Van Wulfen op vrijwel alle punten in het gelijk. Toenmalig minister Hennis schreef de Kamer dat Defensie op meerdere niveaus ernstig had gefaald. Op papier leek de rehabilitatie een feit, maar in de praktijk veranderde er nauwelijks iets. Precies op dat moment stapte Boekholt in als commandant en escaleerde de situatie verder. Kort na een televisie-uitzending over de zaak legde zij Van Wulfen in februari 2017 een inroosterverbod op, waarmee zij hem feitelijk zijn beroep ontnam. Haar motivering was opvallend simpel: hij had een “druk hoofd”. Nog opmerkelijker was een e-mail die zij stuurde aan de behandelaar van zijn bezwaar, terwijl dat bezwaar nog liep. Daarin schreef zij: “Blijf me vooral bestoken met zaken die je nog kunt gebruiken of zoekt. Ik heb inmiddels 1700 mails over hem.” De beklaagde leverde dus zelf bewijs aan bij haar eigen beoordelaar, met de landsadvocaat en hoge Defensiefunctionarissen in de cc.
Fraude, verdwenen bewijzen en een zwijgcontract
Vier Defensieartsen ontvingen tuchtrechtelijke veroordelingen, waarvan twee wegens het vervalsen van Van Wulfens medisch dossier. Defensie bevestigde schriftelijk dat loggingsgegevens van medische dossiers uit de kritieke periode van april tot november 2010 volledig zijn verdwenen. Niemand kan daardoor meer achterhalen wat er destijds in die dossiers werd toegevoegd, aangepast of verwijderd. Tegelijkertijd probeerde de Bestuursstaf Van Wulfen in 2017 een zwijgcontract te laten ondertekenen, inclusief verwijzingen naar strafrechtartikelen, terwijl de staatssecretaris in de Kamer publiekelijk beweerde dat Defensie zoiets nooit doet. Van zijn 35 ingediende aangiften seponeerde het Openbaar Ministerie er alle 35. Toen Van Wulfen bij het gerechtshof vervolging probeerde af te dwingen, bleken veertien processen-verbaal en ruim tweeduizend pagina’s bewijsmateriaal uit het dossier verdwenen. Zaken verjaarden daardoor ongehinderd.
De tweede zaak: fraude en joyriding
Een tweede schandaal speelde zich af in de zomer van 2016, eveneens op vliegbasis Eindhoven en met grotendeels dezelfde betrokkenen. Het ging om grootschalige declaratiefraude en ongeoorloofd gebruik van Defensievliegtuigen. Het Huis voor Klokkenluiders stelde in december 2020 vast dat de fraude daadwerkelijk had plaatsgevonden, wat haaks stond op de documenten die Boekholt destijds liet opstellen en vervolgens naar de Kamer werden gestuurd. Hier wringt bovendien iets juridisch gevaarlijks. Boekholt verklaarde voor de rechtbank Gelderland onder ede dat zij geen aangifte had gedaan en geen vermoeden had van een strafbaar feit. Een e-mail van haarzelf, gedateerd 5 juli 2016, vertelt echter een heel ander verhaal: daarin staat dat zij die dag “conform afspraak” aangifte had gedaan bij de Koninklijke Marechaussee. Hoe deze twee verklaringen zich tot elkaar verhouden, is een van de vragen die het kabinet momenteel schriftelijk zijn voorgelegd.
Een kabinet dat wist wat het deed
Het kabinet kon niet onwetend zijn over dit dossier toen het Boekholt benoemde. Van Wulfen was zelf D66-lid, ontving in 2016 partijleider Alexander Pechtold thuis op bezoek en stelde zich op diens uitdrukkelijk verzoek kandidaat voor de Tweede Kamer. Vorig jaar legde hij de kernelementen van zijn zaak schriftelijk vast voor een fractiemedewerker, voorafgaand aan een videogesprek met toenmalig Defensiewoordvoerder Hanneke van der Werf. Daarna bleef het oorverdovend stil en volgde de ministerbenoeming. Bovendien zat Mirjam Sterk, huidig CDA-minister van Langdurige Zorg en directe kabinetscollega van Boekholt, in de onderzoekscommissie die de zaak in 2015 gedetailleerd onderzocht.
Wat nu op het spel staat
Minister Yeşilgöz van Defensie bevindt zich in een onmogelijke positie. Erkennen wat er werkelijk is gebeurd, maakt de positie van haar medeminister onhoudbaar en brengt de coalitie aan het wankelen. Ontkennen betekent dat de waarheid alsnog via de rechter of de Kamer naar buiten komt. Haar argument dat de zaak “onder de rechter” ligt, klopt bovendien feitelijk niet: toen zij dit uitsprak tijdens een Kamerdebat, moest de Staat nog eens op de dagvaarding reageren. Tussen 10 september en 8 oktober staan drie grote Defensiedebatten gepland, er liggen onbeantwoorde Kamervragen en in oktober volgt naar verwachting een openbare rechtszitting. De politieke druk neemt dus alleen maar toe. De beerput gaat open, de enige echte vraag is wanneer precies en wie daarbij ten val komt.
Bronnen en credits
Bron: NieuwRechts
