FNV wil zorgvuldig proces over sociale zekerheid: ‘Over enkele weken spreken we verder’

FNV-voorzitter Hans Spekman wil bij de gesprekken over de sociale zekerheid vooral een zorgvuldig proces. Dat zei hij woensdag na afloop van een overleg met het kabinet op het Catshuis in Den Haag. Het kabinet heeft zelf een strakker tijdpad voor ogen en wil in het voorjaar al enkele punten hebben afgesproken.

Het verschil in tempo is opvallend, want de vakbond en het kabinet staan na maanden van acties nog ver uit elkaar. Over enkele weken spreken het kabinet en de bonden verder. Spekman benadrukte dat FNV niet het gevoel heeft aan een vooraf bepaald bezuinigingsbedrag te moeten voldoen.

Wie er aan tafel zaten

Aan het gesprek op het Catshuis zaten onder anderen premier Rob Jetten en minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken. Spekman sprak na afloop met de pers over de uitkomst. Volgens hem werd aan tafel erkend dat de vakbond zich niet aan een bezuinigingsopdracht hoeft te houden.

Spekman zei dat FNV geen opgave voelt om een bepaald bedrag aan bezuinigingen te halen. Hij zei letterlijk: ‘Maar wij hoeven niet aan een opdracht te voldoen.’ Daarmee maakte hij duidelijk dat de bond de onderhandelingen niet als een verplichte rekenoefening ziet.

Verbeteringen van uitkeringen als vertrekpunt

De FNV-voorzitter wil praten over verbeteringen van de uitkeringen voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Hij sluit niet uit dat zulke verbeteringen uiteindelijk geld opleveren. Dat is volgens hem echter een mogelijk gevolg en geen vooraf vastgesteld doel van het gesprek.

Eerder zei Spekman dat het probleem volgens hem vooral in de WIA zit en minder in de WW. Hij denkt dat die problemen beter kunnen worden opgelost door ervoor te zorgen dat minder mensen ziek worden. Hij zei te popelen om met het kabinet over verbeteringen te praten.

Miljardenplannen als achtergrond

Het kabinet had plannen om ongeveer 6,5 miljard euro te bezuinigen op de sociale zekerheid, onder meer op de WW en de WIA. Die plannen vormden de aanleiding voor maandenlange protesten van de vakbonden. De voorgenomen bezuiniging op de AOW is inmiddels van tafel gehaald.

FNV-vicevoorzitter Nine Kooiman zei eerder dat er volgens haar geen begrotingsgat voor sociale zaken is. In de bijbehorende pot zou 55 miljard euro zitten, en dat bedrag groeit volgens haar. Ze vindt dat het geld niet bij de sociale zekerheid hoeft te worden gezocht.

Acties door het hele land

De bond voerde de druk op met stakingen. Er was een landelijke staking in het openbaar vervoer, waardoor het ov stilstond. Ook schoonmakers legden het werk neer en later in de week volgden werknemers in de metaalsector. Ook in de bouw en in ziekenhuizen waren er protesten.

Kooiman zei dat de acties niet bedoeld zijn om reizigers te pesten. Volgens haar zouden er geen stakingen zijn als het kabinet de bezuinigingen terugdraait en met FNV in gesprek gaat. FNV dreigde met meer en langere acties na de zomer als het kabinet bleef vasthouden aan de plannen.

Zoeken naar steun in de Kamers

Het kabinet is een minderheidskabinet en heeft dus steun van andere partijen nodig. Spekman zei dat hij contact houdt met Jesse Klaver van Progressief Nederland. Ook heeft hij contact met onder meer BBB, SP en 50PLUS, en volgens zijn eigen zeggen ook met Geert Wilders.

Spekman denkt niet dat het kabinet een meerderheid in de Eerste Kamer vindt voor de bezuinigingsplannen. Volgens hem zullen oppositiepartijen die tegen de plannen zijn geen reden zien om naar het kabinet toe te bewegen. Hij zei daarbij ook dat de vakbond zich niet zomaar neerlegt bij steun van rechts.

Wat volgens Spekman nog overeind staat

Eerder lekte uit dat het kabinet de bezuinigingen deels schrapt of uitstelt. Spekman noemde dat onvoldoende. Volgens hem staat nog 70 procent van de plannen overeind, en ook wat is uitgesteld staat volgens hem nog steeds. ‘In de toekomst schuiven’, zei hij, vindt hij verkeerd.

Minister Vijlbrief had de vakbonden FNV, CNV en VCP eerder uitgenodigd om weer aan tafel te komen. Spekman ging toen niet op die uitnodiging in. Het gesprek op het Catshuis was daarna de eerste bijeenkomst waarin kabinet en vakbond weer samen over de koers van de onderhandelingen spraken.

Een bond met jonge aanwas

FNV heeft volgens Kooiman ongeveer 900 duizend leden. Het ledental is licht gestegen. De helft van de nieuwe leden is jonger dan 35 jaar. Volgens haar zijn er ook steeds meer jongeren te zien bij de acties. Zij ziet brede steun voor het schrappen van de geplande bezuinigingen.

Dat draagvlak, zegt Kooiman, speelt mee in de onderhandelingen. Ze benadrukte dat FNV wil praten op een gelijk speelveld. Volgens haar kan de defensiebegroting buiten beschouwing blijven als oplossing, zodat de kosten niet bij de sociale zekerheid terechtkomen.

Het vervolg van het overleg

Over enkele weken zetten het kabinet en de bonden hun gesprekken voort. Het kabinet wil in het voorjaar al enkele punten hebben afgesproken. Spekman wil dat dat tempo de zorgvuldigheid niet in de weg zit. Hij zegt dat hij vooral een goed doordacht proces wil.

Voor de bond blijft de kern staan dat verbeteringen van de uitkeringen mogen meebrengen dat er geld vrijkomt, maar dat er geen bedrag op tafel ligt dat gehaald moet worden. Of dat standpunt standhoudt in het vervolgoverleg, moet blijken als het kabinet en de bonden opnieuw aan tafel zitten.