Burgemeester Femke Halsema heeft rapper Ye in een brief opgeroepen zich in Amsterdam met respect te gedragen, en dan vooral tegenover Joodse Amsterdammers. De brief dateert van afgelopen juni. Het ANP heeft de tekst ingezien. Halsema schrijft daarin dat zij de Amerikaanse artiest liever uit de stad had geweerd.
Een brief in het Engels aan de rapper
Halsema richtte zich rechtstreeks tot Ye, die voorheen bekend was als Kanye West. De burgemeester schreef de brief in het Engels. Daarmee sprak zij de rapper zelf aan en niet alleen het Nederlandse publiek. De brief is persoonlijk gericht aan Ye en niet aan zijn organisatie of zijn entourage.
De kern van de brief is een oproep. Halsema vroeg de rapper zich tijdens zijn verblijf met respect te gedragen richting Amsterdammers. Joodse Amsterdammers noemde zij daarbij nadrukkelijk apart. Die keuze maakt duidelijk waar de zorg van de burgemeester lag.
Waarom de komst van Ye zoveel ophef veroorzaakte
Ye verbleef in juni in Amsterdam rond zijn optredens in Arnhem. Zijn concerten in Nederland leidden dit jaar tot veel ophef. Verschillende partijen waren tegen de komst van de rapper. Zij wezen op de antisemitische uitlatingen die hij in het verleden heeft gedaan.
Die uitlatingen zijn ernstig van aard. Ye noemde zichzelf ooit een nazi. Ook bracht hij een nummer uit met de titel Heil Hitler. Tegen die achtergrond schreef Halsema haar brief, in de dagen dat de rapper in de hoofdstad verbleef.
‘Met afschuw kennisgenomen’
Halsema opent haar brief met een duidelijke afkeuring. Zij schreef: “Veel Amsterdammers, waaronder ikzelf, hebben met afschuw kennisgenomen van de antisemitische, pronazistische en haatdragende uitspraken die u de afgelopen jaren herhaaldelijk hebt gedaan.”
Opvallend is dat de burgemeester zichzelf nadrukkelijk noemt. Zij spreekt niet alleen namens de stad, maar ook in eigen naam. De woorden ‘waaronder ikzelf’ geven de brief een persoonlijke toon. Het is geen bestuurlijke mededeling maar een directe boodschap van een burgemeester aan een bezoeker die zij liever niet had ontvangen.
Vervolgens schreef Halsema: “Ik zou u liever uit onze stad weren.” Die zin is de kern van het nieuws en de reden dat de brief aandacht trok. Het is een uitzonderlijk stellige formulering voor een burgemeester, die normaal gesproken terughoudend is in publieke uitspraken over individuele bezoekers.
Een dringend verzoek om te vertrekken
Halsema liet het niet bij een afkeuring. Zij deed ook een concreet verzoek. Zij vroeg Ye om Amsterdam meteen na zijn laatste concert te verlaten. Daarmee wilde zij de duur van zijn verblijf in de stad beperken.
Het verzoek is met zorg geformuleerd. Halsema schreef dat zij de rapper ‘met klem’ wilde vragen de stad direct na zijn laatste optreden te verlaten. Ook riep zij hem op zich gedurende de paar dagen dat hij er ‘helaas’ was met respect te gedragen. Dat ‘helaas’ laat zien hoe de burgemeester over zijn komst dacht.
De grenzen van de bevoegdheid
In de brief erkende de burgemeester dat er geen juridische basis was om Ye uit Nederland te weren of zijn concerten te verbieden. Zij schreef daarom dat zij hem niet kon dwingen Amsterdam te verlaten. Haar brief was dus een appel en geen bevel.
Daarmee legt de brief een spanning bloot. Een burgemeester kan een bezoeker die zij afkeurt niet zomaar de toegang tot de stad ontzeggen. Wat overblijft is een moreel gezag: een openlijke oproep tot fatsoen, gericht aan een gast die zijn eigen keuzes maakt.
Waarom de brief toch openbaar werd
Volgens een woordvoerder van de burgemeester worden brieven aan een persoon in principe niet publiek gedeeld. In dit geval is een andere afweging gemaakt. Aanleiding was dat journalisten van de brief hadden gehoord en er daarom naar hadden gevraagd.
De brief werd dus niet op eigen initiatief gepubliceerd. Het stadsbestuur koos ervoor de inhoud te bevestigen nadat het bestaan ervan bekend was geworden. Daardoor kon de tekst worden ingezien en werden de citaten bekend, ruim na de periode waarin Ye in Amsterdam verbleef.
Een boodschap aan de hele stad
De slotzin van de brief gaat verder dan de persoonlijke oproep aan Ye. Halsema besloot met: “Antisemitisme, in welke vorm dan ook, is niet welkom in Amsterdam.” Daarmee trok zij de lijn breder dan één artiest en één verblijf.
De zin richt zich ook tot Amsterdammers zelf, en Joodse Amsterdammers in het bijzonder. Zij worden in de brief uitdrukkelijk genoemd, ook al ging het om een brief aan Ye. Voor hen is de boodschap dat de burgemeester hun positie in de stad ziet en verdedigt.
Wat er nu bekend is
Bekend is dat Halsema de brief in juni schreef en dat de inhoud nu openbaar is. Of Ye de stad direct na zijn laatste concert heeft verlaten, is niet bekend. Ook is niet bekend of hij op de brief heeft gereageerd. De brief blijft daarmee vooral een openbaar geworden document waarin de burgemeester haar afkeuring en haar grenzen vastlegde.
