In een recent interview na het veelbesproken SBS-verkiezingsdebat deed Henri Bontenbal, de lijsttrekker van het CDA, een opvallende uitspraak. Hij stelde dat hij, samen met Frans Timmermans van PvdA/GL en Dilan Yesilgöz van de VVD, “niets hadden afgesproken” om zich tegen Geert Wilders te keren. Toch voegde hij eraan toe dat er in Den Haag een “breed gevoel” heerst dat Wilders “het geprobeerd heeft en niet geleverd heeft”. Deze uitspraken duiden erop dat, hoewel er geen formeel overleg is geweest, er toch een gezamenlijke strategie lijkt te zijn om Wilders als mislukt en onbetrouwbaar neer te zetten.
De overeenkomstige strategie van politieke leiders
Met zijn opmerkingen gaf Bontenbal een inkijkje in de dynamiek tussen de grote politieke partijen. Ondanks het ontbreken van expliciete afspraken, delen ze blijkbaar een gemeenschappelijke visie op Wilders. Dit geeft aan dat er wellicht een stilzwijgende overeenkomst is om hem gezamenlijk als politiek irrelevant te bestempelen. Het patroon dat hierdoor zichtbaar wordt, is dat de partijen binnen het zogenoemde partijkartel niet meer met elkaar hoeven te overleggen omdat ze al dezelfde opvattingen delen, dezelfde retoriek hebben en dezelfde opposant proberen te ondermijnen.
De politieke houdgreep van Geert Wilders
Volgens Bontenbal heeft Geert Wilders de Nederlandse politiek al twee jaar in een “houdgreep”. Deze opmerking verwijst naar Wilders’ invloed op de politieke agenda sinds zijn grote verkiezingsoverwinning. Deze invloed komt niet voort uit formele macht, maar uit zijn grote populariteit onder een aanzienlijk deel van de kiezers. De kartelpartijen lijken dit als problematisch te ervaren, maar het is in werkelijkheid slechts een uiting van democratie: het volk heeft in grote getale voor de PVV gekozen. Het politieke establishment lijkt echter meer bezig te zijn met manieren om deze volksstem te negeren dan om daadwerkelijk te luisteren.
De zoektocht naar verandering
Met de uitspraak dat “iedereen zoekt naar een manier om die bladzijde om te slaan”, geeft Bontenbal een signaal af dat de kartelpartijen niet gericht zijn op het beter luisteren naar de kiezers, maar eerder op het uitschakelen van Wilders als politieke factor. De focus ligt op het terugkrijgen van controle over de politieke agenda, zonder daarbij rekening te houden met de duidelijke boodschap van de kiezer.
De kartelreflex van politieke partijen
Bij nadere analyse van Bontenbals woorden wordt duidelijk hoe de kartelpartijen opereren. De VVD, GroenLinks-PvdA en het CDA presenteren zichzelf als rivalen op het politieke speelveld, maar tegenover Wilders vormen ze een verenigd front. Tijdens het debat werd dit duidelijk zichtbaar: Timmermans bekritiseerde Wilders op basis van zijn “respect voor de rechtsstaat”, terwijl Yesilgöz hem als onbetrouwbaar probeerde neer te zetten. Bontenbal voegde hieraan toe dat Wilders “het geprobeerd heeft, maar niet geleverd heeft”. Dit gecoördineerde gedrag laat zien dat de partijen hun machtspositie in gevaar zien komen en Wilders als bedreiging voor de status quo beschouwen.
Onzekerheid binnen het establishment
Het politieke establishment noemt de situatie “de houdgreep van Wilders“, maar in werkelijkheid is het hun eigen angst voor verandering die meespeelt. De opkomst van Wilders heeft aangetoond dat veel Nederlanders de politieke debatten en loze beloften zat zijn. Bontenbal verwoordt onbewust het probleem van het establishment: “Iedereen zoekt naar een manier om die bladzijde om te slaan.” Dit is een erkenning dat het systeem de controle verliest over de stem van het volk.
De reacties van kartelpartijen
De reacties van Timmermans, Yesilgöz en Bontenbal tijdens en na het debat volgen een herkenbaar patroon. Ze richten zich meer op het kritiseren van Wilders dan op het presenteren van hun eigen beleidsplannen. Wilders wordt afgeschilderd als “gevaarlijk”, “extreem” of “onrealistisch”, en deze partijen doen er alles aan om te voorkomen dat hij premier wordt. Deze collectieve paniek komt voort uit het feit dat Wilders de stem vertegenwoordigt van de bevolking die genoeg heeft van stijgende kosten, drukte en onveiligheid.
De strijd tussen kartel en kiezer
Wat Bontenbal in feite onthult, is een onbedoelde bekentenis. De strijd is niet langer tussen links en rechts, maar tussen het kartel en de burger. Zolang partijen als het CDA, de VVD, en GroenLinks-PvdA samenwerken in hun gezamenlijk afkeer van Wilders, tonen ze aan dat ze deel uitmaken van dezelfde politieke klasse. Hun doel is niet het bevorderen van stabiliteit, maar het behouden van controle en uitsluiting. Hun grootste angst is dat de kiezer deze strategie uiteindelijk doorziet.
Volgens @HenriBontenbal hadden hij, Frans Timmermans en Dilan Yeşilgöz geen gezamenlijke tactiek tegen @geertwilderspvv afgesproken bij het SBS-debat. “Blijkbaar is er een breed gevoel: je hebt het geprobeerd en je hebt niet geleverd.” #WNL pic.twitter.com/PfL37shvLk
— WNL Vandaag (@WNLVandaag) October 24, 2025
De toekomst van de politieke arena
De recente ontwikkelingen roepen de vraag op hoe de toekomst van de Nederlandse politiek eruit zal zien. Zullen de kartelpartijen hun strategie aanpassen en meer naar de kiezers luisteren, of blijven ze vasthouden aan hun huidige koers? Het is duidelijk dat Geert Wilders en zijn aanhang een significante rol blijven spelen in het politieke landschap. Het vermogen van de gevestigde partijen om daadwerkelijk aansluiting te vinden bij de behoeftes van het volk zal bepalen of ze hun machtspositie kunnen behouden. De komende verkiezingen zullen aantonen of er daadwerkelijk een verandering in de politieke verhoudingen zal plaatsvinden.
