De begroting van 2027 staat mogelijk al voor de zomer onder druk. Premier Rob Jetten zei donderdag bij zijn wekelijkse persconferentie dat het aanhoudende conflict met Iran directe gevolgen kan hebben voor de Nederlandse economie. Wat dat voor gewone huishoudens betekent, hangt af van besluiten die het kabinet in augustus neemt.
Oorlog gooit roet in het eten
De oorlog die de Verenigde Staten en Israël voeren met Iran duurt voort, en dat heeft gevolgen voor de economische vooruitzichten van Nederland. Jetten verwees bij zijn persconferentie naar verwachtingen van De Nederlandsche Bank, die duidelijk maken dat de koopkrachtontwikkeling sterk samenhangt met de vraag of dit conflict snel afloopt. Omdat dat allerminst zeker is, houdt het kabinet er nadrukkelijk rekening mee dat de economische cijfers tegenvallen.
De premier sprak niet van een economische ramp, maar zijn toon was duidelijk voorzichtig. De woorden “minder rooskleurig” gebruikte hij zelf om de mogelijke situatie te omschrijven. Daarmee erkent Jetten openlijk dat de internationale onrust ook in Nederlandse huiskamers voelbaar kan worden, via hogere prijzen of verslechterende koopkracht.
Akkoord met Iran? ‘Tel kwijtgeraakt’
Er zijn signalen dat er dit weekend een akkoord wordt gesloten tussen Iran en de Verenigde Staten. Jetten benoemde deze signalen, maar plaatste er onmiddellijk een flinke kanttekening bij. “Ik ben eerlijk gezegd een beetje de tel kwijtgeraakt van hoe vaak deze deal is aangekondigd en toch net niet is doorgegaan”, zei de premier letterlijk. Daarmee maant hij tot nuchterheid, ook bij zijn eigen kabinet.
Die nuchtere houding is begrijpelijk, want eerdere aankondigingen van een vredesdeal liepen telkens op niets uit. Bovendien is de situatie in het Midden-Oosten complex en wisselvallig. Het kabinet kan zich dan ook niet veroorloven om af te wachten totdat een akkoord er definitief is. Daarom begint de voorbereiding op mogelijke economische tegenwind nu al.
Vier opties liggen op tafel
Volgens Jetten heeft het kabinet meerdere instrumenten tot zijn beschikking als de economie tegenvalt. Hij noemde concreet het verhogen van belastingen, het doorvoeren van bezuinigingen en het uitstellen van geplande investeringen. Geen van deze opties heeft de premier al als definitief aangemerkt. Het gaat vooralsnog om mogelijkheden die klaarliggen, niet om beslissingen die al zijn genomen.
Bovendien benadrukte Jetten dat het kabinet bij tegenvallende cijfers ook zal kijken naar manieren om Nederlandse inkomens te ondersteunen. “En dan gaan we als kabinet echt kijken hoe we ook Nederlandse inkomens toch zoveel mogelijk kunnen ondersteunen”, zei hij. Daarmee geeft hij aan dat steun aan burgers nadrukkelijk onderdeel is van de afweging, naast de noodzaak om het begrotingstekort onder controle te houden.
Augustus wordt cruciaal voor huishoudens
De concrete besluitvorming volgt in augustus. Dan beschikt het kabinet over nieuwe economische cijfers en kan het beoordelen of ingrijpen nodig is, en zo ja in welke vorm. Jetten formuleerde het voorzichtig: “Of dat nodig is en in welke mate, dat gaan we in augustus rustig bekijken op basis van de cijfers die we dan hebben.” Het gebruik van het woord “rustig” is opmerkelijk, maar ook realistisch. Overhaast beleid zou de situatie kunnen verergeren.
De uitkomst van dat augustus-overleg bepaalt vervolgens wat er op Prinsjesdag in september op tafel komt. De begroting van 2027 wordt dan officieel gepresenteerd aan de Tweede Kamer. Voor veel Nederlanders is dat het moment waarop duidelijk wordt of ze er volgend jaar financieel op voor- of achteruitgaan.
Koopkracht in het nauw
De zorgen over koopkracht zijn niet nieuw. Al langer waarschuwen economen en instanties zoals De Nederlandsche Bank dat geopolitieke onrust doorwerkt in energieprijzen en inflatie. Een langdurig conflict in het Midden-Oosten drijft de olieprijs op, wat leidt tot hogere brandstof- en stookkosten. Die kosten sijpelen door in vrijwel alle sectoren van de economie, van transport tot voedsel.
Voor huishoudens die al moeite hebben om rond te komen, zijn zulke effecten pijnlijk voelbaar. Het is daarom niet verwonderlijk dat Jetten de koopkrachtbescherming expliciet noemt als prioriteit. Tegelijkertijd moet het kabinet ook de staatsfinanciën op orde houden, wat die keuzes des te ingewikkelder maakt.
Druk op kabinetssamenhang
De combinatie van internationale onzekerheid en binnenlandse begrotingsspanning legt ook druk op de samenwerking binnen het kabinet. Bezuinigen is politiek gevoelig, belastingen verhogen evenzeer. Het uitstellen van investeringen kan dan aantrekkelijker lijken, maar heeft op de langere termijn gevolgen voor groei en concurrentievermogen. Jetten lijkt zich bewust van die complexe afweging.
Daarmee schetst de premier eigenlijk een heldere boodschap: er zijn geen makkelijke keuzes. Elke knop die het kabinet bedient, heeft een prijs. De vraag is alleen welke prijs het meest aanvaardbaar is voor de Nederlandse samenleving. Dat antwoord komt in augustus, wanneer de nieuwe economische cijfers klaarliggen en het kabinet zijn definitieve koers bepaalt voor Prinsjesdag 2026.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
