BBB en 50PLUS steunen stakingen: ´Kabinet moet er zijn voor de burgers´

Het minderheidskabinet heeft een serieus politiek probleem. Tijdens een protestactie in Den Haag maakten BBB-leider Henk Vermeer en 50PLUS-leider Jan Struijs maandag duidelijk dat zij achter de vakbonden staan in hun strijd tegen de voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid. Dat is niet alleen symbolisch: zonder hun steun is het kabinet vrijwel kansloos in de Eerste Kamer. De vraag is nu hoe het kabinet de begroting erdoor krijgt.

Politieke machtspositie van BBB en 50PLUS

De steun van BBB en 50PLUS voor de vakbondsacties is politiek bijzonder relevant. Beide partijen zijn geen traditionele bondgenoten van de vakbeweging. Toch schaarden zij zich maandag openlijk aan de zijde van de actievoerders in Den Haag. Dat is opmerkelijk, omdat het kabinet juist afhankelijk is van hun stemmen in de Eerste Kamer. Zonder PRO en BBB is het volgens de bronnen nagenoeg onmogelijk om een meerderheid te vinden voor de financiële plannen voor volgend jaar.

Daarmee plaatsen Vermeer en Struijs het kabinet in een lastig parket. Bovendien laat de timing er geen misverstand over bestaan: vlak voor Prinsjesdag kiezen zij publiekelijk de zijde van de protesters. Dat vergroot de druk op het kabinet aanzienlijk. Het minderheidskabinet kan de begroting simpelweg niet door de senaat loodsen als deze twee partijen blijven tegenstemmen.

Vermeer en Struijs spreken zich uit

Henk Vermeer was duidelijk in zijn boodschap aan de actievoerders. “De overheid moet er zijn voor haar burgers en niet andersom”, zei de BBB-leider. Hij voegde daaraan toe: “En als het jullie tegenzit, als je ziek of werkloos wordt, dan heb je gewoon recht op ondersteuning, op solidariteit.” Die woorden vielen goed bij de aanwezige vakbondsleden.

Jan Struijs van 50PLUS verwees naar het historische belang van het sociale stelsel. Volgens hem hebben vorige generaties “een geweldig sociaal stelsel” opgebouwd. “Wij laten dat niet afbreken”, zei hij resoluut. Daarmee sloot hij zich volledig aan bij het centrale bezwaar van de vakbonden: de voorgenomen bezuinigingen tasten het fundament aan van de sociale zekerheid die Nederlanders decennialang hebben opgebouwd.

Kabinet schrапt deel van bezuinigingen, maar vakbonden zijn niet tevreden

Volgens uitgelekte begrotingsstukken is het minderheidskabinet bereid om een deel van de voorgenomen bezuinigingen op uitkeringen te schrappen. Dat klinkt als een concessie, maar de vakbonden zijn er niet mee tevreden. Een ander deel van het pakket is namelijk vooralsnog alleen uitgesteld. Uitstel is geen afstel, en dat onderscheid nemen de bonden serieus. Zij eisen een definitieve intrekking van de maatregelen, niet een tijdelijke pauze.

De details over welke onderdelen precies worden geschrapt en welke slechts worden uitgesteld, zijn nog niet openbaar. Bovendien is de omvang van de totale bezuinigingen niet uit de beschikbare informatie af te leiden. Toch is duidelijk dat het kabinet onder grote druk staat om op zijn schreden terug te keren. De verwachting is dat het kabinet volgende week op Prinsjesdag met nadere uitleg komt over zijn plannen.

Klaver en Dijk sluiten rijen

Naast BBB en 50PLUS spraken ook PRO-leider Jesse Klaver en SP-voorman Jimmy Dijk opnieuw hun steun uit aan de vakbondsacties. Voor PRO en SP is die steun minder verrassend, gezien de historische banden die deze partijen hebben met de vakbeweging. Toch versterken hun uitspraken het signaal richting het kabinet.

Klaver was scherp in zijn analyse. “Wat nu gebeurt is ronduit oneerlijk”, zei hij. “Het geld waar dit kabinet zijn zinnen op heeft gezet, is niet van de politiek, maar van jullie. Dat hebben jullie gespaard voor het moment dat het even tegenzit. Daar moet de politiek van afblijven.” Dijk van de SP liet weten dat zijn partij niet akkoord gaat met de verzachtingen die het kabinet mogelijk aankondigt. “Wij gaan door”, hield hij de actievoerders voor. “Jullie kunnen altijd op steun rekenen van de SP.”

Brede coalitie van oppositie zet kabinet onder druk

De samenkomst van BBB, 50PLUS, PRO en SP bij één protestactie illustreert hoe breed het verzet is gegroeid. Het gaat niet langer alleen om traditionele linkse partijen of de vakbeweging zelf. Partijen die normaal gesproken heel verschillende kiezers aanspreken, vinden elkaar hier op een cruciaal punt. Dat maakt de politieke positie van het kabinet extra precair.

Bovendien laat de aanwezigheid van Vermeer en Struijs zien dat dit thema dwars door politieke scheidslijnen heen snijdt. Sociale zekerheid is geen links-rechts kwestie meer. Het raakt mensen van alle politieke achtergronden, van agrariërs tot gepensioneerden. Daarom kunnen de vakbonden zich nu beroepen op een opvallend brede politieke ruggensteun.

Alle ogen gericht op Prinsjesdag

De komende dagen worden beslissend. Het kabinet bereidt Prinsjesdag voor en moet daarbij rekening houden met de politieke realiteit in de Eerste Kamer. Zonder PRO en BBB haalt het zijn financiële plannen voor volgend jaar vrijwel zeker niet door de senaat. De boodschap vanuit Den Haag, paradoxaal genoeg uitgesproken op de trappen van het protest, is duidelijk: de steun voor de bezuinigingen is dunner dan het kabinet had gehoopt. De vakbonden kondigen aan door te gaan met actievoeren totdat er een definitieve en volledige terugtrekking van de bezuinigingsplannen ligt.