Bartlema trekt aan de bel over huurwet: ‘Nadelig voor veel huurders’

Een wet die huurders moet beschermen, dreigt te worden aangepast voordat ze haar werk heeft kunnen doen. Evert Bartlema, opiniemaker en kenner van de woningmarkt, slaat alarm: de minister overweegt de Wet betaalbare huur nu al te wijzigen, terwijl de formele evaluatie nog niet eens heeft plaatsgevonden. Dat roept een fundamentele vraag op: wie behartigt hier eigenlijk de belangen van de huurder?

Een wet met een korte adem

De Wet betaalbare huur is nog maar twee jaar van kracht. De wet werd ingevoerd om huurprijzen te reguleren en huurders te beschermen tegen buitensporige kosten op de woningmarkt. Bovendien was bij de invoering al afgesproken dat de wet grondig zou worden geëvalueerd, en wel volgend jaar. Dat is een gebruikelijke werkwijze: eerst een wet de tijd geven om te landen, dan meten wat het effect is, en daarna bepalen of aanpassingen nodig zijn.

Echter, de minister lijkt niet bereid om die evaluatie af te wachten. Volgens Bartlema wil de bewindspersoon de wet nú al aanpassen, nog voordat de resultaten van het onderzoek beschikbaar zijn. Daarmee haalt de minister de grond onder een zorgvuldig opgebouwd politiek proces weg. Dat is opmerkelijk, omdat wetten doorgaans een rustige aanloopperiode nodig hebben om hun effect te kunnen bewijzen.

Wat staat er op het spel voor huurders

De Wet betaalbare huur raakt direct het dagelijks leven van honderdduizenden mensen in Nederland. Huurders in de middenhuursector hadden lange tijd weinig houvast bij het aanvechten van te hoge huurprijzen. Daarnaast ontbrak het aan duidelijke normen voor wat een redelijke huurprijs eigenlijk is. De wet bracht daarin verandering door het puntensysteem van de sociale sector deels uit te breiden naar de vrije sector.

Wanneer de wet nu al wordt gewijzigd, zonder dat de evaluatie de effecten heeft gemeten, bestaat het risico dat verworven bescherming voor huurders verloren gaat. Bartlema stelt in zijn opinie nadrukkelijk dat de voorgenomen aanpassingen nadelig uitpakken voor veel huurders. Hoewel de exacte inhoud van de geplande wijzigingen nog niet volledig openbaar is, wijst hij erop dat een vroege ingreep de beschermende werking van de wet kan ondermijnen.

De minister onder vuur

Op 20 april schreef ook EW Magazine over de kwestie, met als vraag of de aanpassingen die de minister overweegt wel ver genoeg gaan. Dat is een opvallend verschil in toon vergeleken met de opinie van Bartlema, die juist bezorgd is dat er te snel wordt ingegrepen. Daarmee laat de discussie rond de Wet betaalbare huur zien hoe gepolariseerd het debat over de woningmarkt is geworden.

Aan de ene kant staan partijen die vinden dat de wet verhuurders te hard raakt en de nieuwbouwproductie belemmert. Aan de andere kant staan huurders en hun belangenbehartigers, die benadrukken dat betaalbare huur voor veel mensen geen luxe is, maar een basisvoorwaarde. Bartlema kiest duidelijk voor die tweede groep en roept de minister op om de wet met rust te laten totdat de evaluatie klaar is.

Een politiek gevoelig moment

De timing van de discussie is bovendien politiek gevoelig. De woningmarkt staat al jaren hoog op de politieke agenda, en de druk op betaalbare huurwoningen is in de grote steden onverminderd hoog. Bovendien zijn er in politiek Den Haag verschillende stromingen actief die de huurmarkt liever verder liberaliseren. Vervolgens neemt de spanning toe wanneer een minister signalen geeft dat hij de wet wil aanpassen vóór het moment waarop dat formeel gepland stond.

Omdat de evaluatie volgend jaar zou plaatsvinden, is het niet overdreven om te zeggen dat de wet nauwelijks de kans heeft gekregen om zich te bewijzen. Twee jaar is in wetgevingstermen een korte periode. Echter, de minister lijkt andere afwegingen te maken, en dat baart Bartlema en andere critici zorgen.

De oproep: wacht op de feiten

De kern van de boodschap van Evert Bartlema is helder: laat de Wet betaalbare huur haar werk doen. Wacht op de evaluatie die gepland staat voor volgend jaar, kijk naar de data, en neem dan pas een weloverwogen beslissing over eventuele aanpassingen. Dat is niet alleen logisch vanuit wetgevingsperspectief, maar ook eerlijk tegenover de huurders die rekenden op de bescherming die de wet biedt.

Daarnaast wijst hij erop dat de woningmarkt gebaat is bij stabiliteit en voorspelbaarheid. Wanneer wetten snel en zonder degelijke onderbouwing worden aangepast, ondermijnt dat het vertrouwen van zowel huurders als verhuurders in het systeem. Bovendien stuur je als overheid een gevaarlijk signaal als je een wet aanpast vóór de eigen evaluatietermijn is verstreken.

Woningmarkt vraagt om geduld en lef

De bredere context van dit debat is een woningmarkt die al jaren onder druk staat. Het aanbod van betaalbare huurwoningen is al jaren tekortschietend, terwijl de vraag blijft groeien. Daarom was de invoering van de Wet betaalbare huur door velen al met gejuich ontvangen als een stap in de goede richting. Vervolgens klinkt het voor veel huurders als een koude douche dat de wet nu mogelijk al wordt afgezwakt voordat de resultaten meetbaar zijn.

De discussie laat zien dat goede bedoelingen in wetgeving niet genoeg zijn. Het gaat er ook om of een wet de ruimte krijgt om haar effect te bewijzen. Bartlema pleit niet voor heiligverklaring van de Wet betaalbare huur, maar wel voor een eerlijk en gedegen proces. En dat begint, zo stelt hij, met het respecteren van de eigen evaluatieafspraak. De minister is nu aan zet om te laten zien of hij dat ook vindt.