Vrouwen hebben gemiddeld genomen een lager pensioen dan mannen. Dit verschil heeft meerdere oorzaken die zowel historisch als sociaal-economisch van aard zijn. Hoewel de pensioenopbouw tegenwoordig grotendeels gelijk is tussen mannen en vrouwen, spelen factoren als arbeidsverleden, gewerkte uren en wetgeving een grote rol.
Gelijke opbouw, ongelijke verdeling
In principe kunnen mannen en vrouwen tegenwoordig een gelijk pensioen opbouwen, mits ze hetzelfde verdienen, evenveel werken en even lang blijven bijdragen. De praktijk wijst echter uit dat vrouwen over het algemeen minder uren werken en vaker in deeltijdfuncties zitten. Dit resulteert in een lagere pensioenopbouw.
Daarnaast nemen vrouwen vaak meer onbetaald werk op zich, zoals mantelzorg en de zorg voor kinderen, wat een directe impact heeft op hun carrière en pensioen. Deze keuzes zorgen ervoor dat vrouwen minder jaren en minder uren pensioenpremies betalen.
Historische ongelijkheid
Een ander belangrijk aspect is de historische ongelijkheid. Tot 1993 waren vrouwen in Nederland wat betreft pensioenrechten niet gelijkgesteld aan mannen. Vóór deze tijd was het voor vrouwen moeilijker om zelfstandig pensioen op te bouwen. Dit heeft nog steeds gevolgen, vooral voor oudere generaties. Pensioen is immers een lange-termijnvoorziening, waarbij eerdere regelgeving blijft doorwerken.
Pensioenverschil in cijfers
Uit gegevens van het CBS blijkt dat mannen gemiddeld een pensioen van €13.700 per jaar opbouwen, terwijl dit bij vrouwen gemiddeld €9.200 is. Dit verschil komt grotendeels doordat vrouwen minder uren werken of enkele jaren stoppen, bijvoorbeeld rondom zwangerschappen.
Partnerpensioen en keuzes
In het specifieke voorbeeld van partnerpensioen speelt een ander mechanisme mee. Wanneer een man en een vrouw samen pensioen opbouwen, is er vaak sprake van een partnerpensioen. Dit betekent dat de partner van de overledene na diens overlijden een uitkering ontvangt.
Voor de pensioendatum maken stellen een keuze: ofwel een hoger pensioen dat stopt na het overlijden van de man, of een lager pensioen waarbij de vrouw bij zijn overlijden recht heeft op een partnerpensioen. Veel stellen kiezen voor deze laatste optie.
Wat gebeurt er bij overlijden vóór de pensioendatum?
Als de vrouw voor de pensioendatum komt te overlijden, kan de man een hoger pensioen ontvangen. Dit komt omdat het pensioenfonds in dat geval niet langer rekening hoeft te houden met een partnerpensioen. Het risico dat zij pensioen moeten uitkeren aan een overlevende partner vervalt, en dit wordt vertaald naar een hoger bedrag voor de man.
Ook AOW speelt een rol
Bij het overlijden van een partner verandert ook de AOW-situatie. De overblijvende partner ontvangt vaak een hogere AOW-uitkering, bedoeld voor alleenstaanden. Dit verschil kan echter niet volledig compenseren voor de lagere pensioenopbouw van vrouwen.
Hoe kan dit veranderen?
Om het verschil in pensioenopbouw tussen mannen en vrouwen te verkleinen, zijn structurele veranderingen nodig. Denk hierbij aan betere mogelijkheden voor vrouwen om meer uren te werken, gelijke beloning voor hetzelfde werk, en meer bewustwording rondom pensioenplanning.
Conclusie
Hoewel mannen en vrouwen tegenwoordig in theorie gelijke pensioenrechten hebben, blijven er in de praktijk grote verschillen bestaan. Deze verschillen zijn het gevolg van historische ongelijkheid, de verdeling van zorgtaken en de keuzes die stellen maken rondom partnerpensioen. Een eerlijke verdeling vraagt om bewustere keuzes en structurele verbeteringen in de samenleving.
