Streekbus mogelijk elke week stil tot kerst: ‘Een eerlijkere verdeling van regelingen’

Reizigers die dagelijks met de streekbus rijden, kunnen vanaf 12 oktober te maken krijgen met uitval. De vakbonden FNV en CNV bereiden acties voor in het streekvervoer en denken aan één stakingsdag per week tot aan de kerst. De werkgevers hebben tot 7 oktober om 12.00 uur de tijd om akkoord te gaan met de eisen van de bonden. Het is een dreiging en nog geen definitief besluit.

Zo’n 13.000 werknemers onder de cao

Het conflict gaat over de cao openbaar vervoer. Die geldt voor ongeveer 13.000 werknemers van onder andere Arriva en Transdev. Ook Connexxion, EBS, Qbuzz, Keolis en Hermes vallen onder deze afspraken. Het gaat voor een groot deel om buschauffeurs die in de regio’s rijden.

Niet iedere buschauffeur wordt geraakt. De chauffeurs in de grote steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag vallen buiten deze cao. Het stadsvervoer van het GVB in Amsterdam valt dan ook niet onder de geplande stakingen in het streekvervoer. Connexxion, dat Haarlem, Amstelveen en de Bollenstreek met Amsterdam verbindt, valt er wel onder. Dat geldt ook voor EBS, dat vooral ten noorden van Amsterdam rijdt.

Loon, contract en ouderenregeling

De bonden willen vooral dat alle voorstellen die de arbeidsvoorwaarden verslechteren van tafel gaan. Volgens FNV houden de werkgevers vast aan een groot pakket aan verslechteringen. Daarnaast heeft FNV een eigen lijst met wensen. De bond wil afspraken over werkdruk en een ouderenregeling, en zet in op een loonsverhoging van 6 procent.

FNV wil verder een sneller vast contract en volledig betaald ouderschapsverlof. CNV stelt een andere looneis. Die bond wil 9,5 procent over een periode van twee jaar. De twee bonden trekken in het ultimatum samen op, maar hanteren dus niet precies dezelfde cijfers.

Werkgevers vonden hun voorstel eerlijk

Die vorige cao gold voor het hele openbaar vervoer en liep eind juni af. Sindsdien werken de medewerkers zonder nieuwe afspraken. De vakbonden zeiden in juli al dat ze stakingen overwogen. Concrete data noemden ze toen niet. Dat is nu anders: het ultimatum heeft een einddatum en de acties hebben een mogelijke startdatum van 12 oktober.

De onderhandelingen over een nieuwe cao liepen in juli vast. De vorige cao was eind juni verlopen. Na de breuk zeiden de bonden al stakingen te overwegen, maar toen werden ze nog niet concreet. Met de aankondiging van nu is dat veranderd: er ligt een datum en een ultimatum.

De Vereniging Werkgevers Openbaar Vervoer (VWOV) vond in juli dat er ‘een eerlijk voorstel’ op tafel lag. Een woordvoerder zei toen: ‘Onze voorstellen betekenen wat ons betreft geen verslechtering van arbeidsvoorwaarden, maar een eerlijkere verdeling van regelingen en mogelijkheden voor alle medewerkers.’ De werkgevers en de bonden lezen hetzelfde pakket dus heel verschillend.

Een betere werk-privébalans

Een van de belangrijkste eisen van de bonden is een betere werk-privébalans. Het pijnpunt zijn de roosters voor buschauffeurs. CNV-onderhandelaar Niels Rook zegt dat de werkgevers de definitieve roosters tot slechts vier dagen van tevoren bekend willen kunnen maken. Chauffeurs weten dan pas heel laat waar ze aan toe zijn. Volgens CNV willen de werkgevers bovendien meer onbetaalde pauzes in de roosters stoppen.

Los van de landelijke staking van 9 september

Reizigers herinneren zich mogelijk nog de staking van 9 september. Toen legden de vakbonden het openbaar vervoer in heel Nederland plat. Ook het GVB staakte, waardoor er geen bussen, trams en metro’s reden en geen ponten over het IJ voeren. Die actie richtte zich tegen bezuinigingen op de sociale zekerheid, zoals de verkorting van de WW en de WIA-bezuiniging.

Die bezuinigingen zijn inmiddels van de baan. Dat werd vorige week duidelijk. De dreiging in het streekvervoer staat los van die landelijke staking en gaat over de arbeidsvoorwaarden in de cao openbaar vervoer. Het conflict gaat ook over het kabinetsbeleid, maar de cao staat centraal.

Wat de tijdlijn betekent

De loonverschillen tussen de twee bonden zijn duidelijk. FNV zet in op 6 procent loonsverhoging, CNV wil 9,5 procent over twee jaar. Beide bonden eisen daarnaast dat de voorstellen die de arbeidsvoorwaarden verslechteren van tafel gaan. Het ultimatum is gericht aan de VWOV. Als de werkgevers daar niet op ingaan, volgen volgens de bonden stakingen, en de acties worden dan al voorbereid.

De komende dagen zijn bepalend. Het ultimatum loopt op 7 oktober om 12.00 uur af. Gaan de werkgevers niet in op de eisen, dan kunnen de acties vanaf 12 oktober beginnen. De bonden noemen één stakingsdag per week als mogelijkheid, tot aan de kerst. Dat zijn ruim tien weken waarin de streekbus op die dagen kan wegvallen. Hoe vaak en op welke dagen er precies wordt gestaakt, is nog niet vastgesteld.

Voor reizigers betekent dat voorlopig onzekerheid. Wie afhankelijk is van de streekbus naar werk of school, moet rekening houden met mogelijke uitval als het ultimatum verloopt zonder akkoord. De bonden en werkgevers moeten daarvoor nog tot overeenstemming komen over de cao voor de 13.000 medewerkers.