Oud-bondskanselier Gerhard Schröder heeft woensdag in Moskou de 74e verjaardag van de Russische president Vladimir Poetin bijgewoond. Dat meldt het Kremlin. Het bezoek van de 82-jarige sociaaldemocraat leidt in Duitsland tot felle kritiek, ook binnen zijn eigen partij.
De Duitse regering en de SPD zijn het opvallend eens. Zowel het kantoor van de huidige bondskanselier als de partijtop veroordeelt de komst van Schröder naar Rusland. Hij staat al jaren onder druk vanwege zijn banden met Poetin en met Russische staatsbedrijven, en die kritiek is nu opnieuw opgelaaid.
Een uitnodiging aan huis na een verrassend bezoek
Poetin zou woensdagochtend hebben vernomen dat Schröder in de Russische hoofdstad was. Daarop zou hij zijn oude bekende thuis hebben uitgenodigd. Over de precieze gang van zaken is verder weinig bekend, maar vaststaat dat Schröder op de verjaardag aanwezig was.
Het Kremlin publiceerde ook foto’s van het bezoek. Daarop schudden Poetin en Schröder elkaar lachend de hand. Juist die beelden brengen de vriendschap tussen de twee opnieuw onder de aandacht, op een moment dat de oorlog in Oekraïne nog altijd voortduurt en Europa Rusland met sancties onder druk zet.
Merz noemt het bezoek ronduit immoreel
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz is ’ten diepste verontwaardigd’ over het nieuws dat zijn voorganger de verjaardag van Poetin bijwoonde. Dat bleek vrijdag uit de reactie van zijn kantoor. Merz volgde Schröder op het hoogste regeringsambt van Duitsland op, al zit er een flinke tijd tussen hun kanselierschappen.
Een woordvoerder van Merz ging nog een stap verder. Hij noemt het ‘ronduit immoreel’ dat Schröder op de uitnodiging is ingegaan. Het is een scherp woordgebruik voor een regeringsleider over een voorganger, en het onderstreept hoe gevoelig elk contact met het Kremlin in Berlijn inmiddels ligt.
Ook de eigen SPD keert zich tegen Schröder
Opvallend is dat de kritiek niet alleen van buiten komt. Ook Schröders eigen partij, de sociaaldemocratische SPD, heeft het bezoek aan Poetin veroordeeld. Voor een oud-leider van de partij is dat een duidelijk signaal: zijn reis naar Moskou wordt ook in eigen kring niet gesteund.
Co-partijleider Lars Klingbeil noemde het bezoek ‘compleet onacceptabel’. Daarmee schaart hij zich achter de lijn van de regering, waarin de SPD als partner meedraait. De uitspraak laat zien hoe ver de partij inmiddels is afgedreven van haar voormalige kanselier.
Van het Duitse kanselierschap naar Russische bestuurskamers
Schröder was van 1998 tot 2005 bondskanselier van Duitsland, namens de SPD. Hij leidde het land dus zeven jaar. Zijn politieke erfenis wordt echter minstens zo sterk bepaald door wat er na zijn vertrek uit het Kanzleramt gebeurde en door de vriendschap met de man die hij nu opnieuw bezocht.
Na zijn kanselierschap kreeg hij prominente posities bij Russische bedrijven, zoals Gazprom. Volgens eerdere berichtgeving zetelde hij ook in de raad van toezicht van de gaspijpleiding Nord Stream 1, in de raad van commissarissen van oliebedrijf Rosneft en in de raad van beheer van Nord Stream 2.
Al jaren kritiek, sinds 2022 scherper dan ooit
Op die Russische functies krijgt Schröder al jaren stevige kritiek. Die werd merkbaar heviger sinds de Russische invasie in Oekraïne in 2022. Sindsdien wordt zijn loopbaan na de politiek door veel Duitsers gezien als een symbool van de te nauwe banden tussen Berlijn en Moskou.
Schröder maakt zelf geen geheim van zijn jarenlange vriendschap met Poetin, die als zeer lucratief wordt omschreven. Hij heeft nog altijd een hechte band met de Russische president. Dat hij die band ook nu weer zichtbaar onderstreept, past in een patroon dat zijn critici al lang kennen.
Poetin zag in Schröder eerder dit jaar een bemiddelaar
Het bezoek staat niet op zichzelf. Eerder dit jaar opperde Poetin dat Schröder namens de Europese Unie als bemiddelaar zou kunnen aanschuiven bij gesprekken om de oorlog tussen Rusland en Oekraïne te beëindigen. De suggestie kwam op een moment dat in Europa frustratie groeide over de moeizame onderhandelingen.
Dat idee werd afgewezen, zowel door Oekraïne als door de EU. Het voorstel zou Rusland feitelijk de kans geven een onderhandelaar aan te wijzen die formeel voor Europa zou spreken. Dat verklaart waarom de verjaardagsfoto’s in Europese hoofdsteden extra gevoelig liggen.
Kallas, Sybiha en Krichbaum wezen Schröder als onderhandelaar af
Toen Poetin de naam van Schröder noemde, reageerde de Europese buitenlandchef Kaja Kallas kritisch. Tegenover EU-journalisten noemde zij hem ‘een prominente lobbyist voor Russische staatsbedrijven’. Ook de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha liet er geen twijfel over bestaan.
‘Wij steunen zo’n kandidatuur absoluut niet’, zei Sybiha in Brussel. De Duitse Europaminister Gunther Krichbaum voegde eraan toe dat de vriendschap met Poetin Schröder geen ‘eerlijke bemiddelaar’ maakt. Die woorden van mei klinken nu opnieuw door, nu Schröder zich zo zichtbaar naast Poetin laat zien.
