Booking.com staat opnieuw onder vuur. Mensenrechtenorganisaties eisen via een bijzondere juridische procedure dat het Openbaar Ministerie het populaire verhuurplatform strafrechtelijk vervolgt. De kern van de beschuldiging: Booking.com zou profiteren van accommodaties in illegale Israëlische nederzettingen in bezet Palestijns gebied en daarmee in Nederland geld witwassen. Na twee en een half jaar stilte van het OM verloor het geduld van de betrokken organisaties zijn bodem.
Een aangifte die bleef liggen
Rond 2023 diende The Rights Forum, samen met meerdere partnerorganisaties, een formele aangifte in bij het Openbaar Ministerie. De aangifte richtte zich op vermeend witwassen door Booking.com. Het platform zou accommodaties in Israëlische nederzettingen aanbieden en zo winst maken op grond die internationaalrechtelijk als bezet geldt. Dat verdiende geld vloeit, aldus de aangifte, terug naar Nederland, waarmee sprake zou zijn van witwassen op Nederlands grondgebied.
Twee en een half jaar later heeft het OM echter nog steeds geen beslissing genomen. Geen vervolging aangekondigd, maar ook geen sepot uitgesproken. Die langdurige stilte is voor The Rights Forum en zijn partners onacceptabel. Bovendien geeft het de betrokken organisaties juridisch de mogelijkheid om zelf in actie te komen. Daarom besloten zij nu gebruik te maken van een specifieke rechtsprocedure die hen daartoe in staat stelt.
Wat is een artikel 12-procedure?
De stap die The Rights Forum zette, heet een artikel 12-procedure. Dit instrument bestaat in het Nederlandse strafrecht en biedt burgers en organisaties de mogelijkheid om het gerechtshof te verzoeken het Openbaar Ministerie te dwingen alsnog tot vervolging over te gaan. Het hof toetst daarmee of de aangifte voldoende gronden biedt voor een strafrechtelijke zaak. Echter, het hof beslist zelfstandig; het kan het verzoek ook afwijzen.
Omdat het OM geen besluit had genomen, opende die stilte formeel de deur voor deze procedure. The Rights Forum diende de artikel 12-procedure in bij het gerechtshof in Den Haag. Vervolgens is het aan dat hof om te beoordelen of de aangifte sterk genoeg is om tot vervolging te leiden. Zowel het gerechtshof als het OM liet weten niet inhoudelijk te willen reageren op de lopende zaak.
De beschuldiging nader bekeken
Volgens The Rights Forum biedt Booking.com structureel accommodaties aan in nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Die nederzettingen gelden onder internationaal recht als illegaal. Door er commercieel aan te verdienen en dat geld via Nederland te laten stromen, zou het platform zich schuldig maken aan witwassen. Dat is een ernstige beschuldiging die, als bewezen, strafrechtelijke gevolgen kan hebben.
Belangrijk daarbij is dat deze aantijgingen vooralsnog niet bewezen zijn. Het zijn stellingen van de aanklagers, geen vastgestelde feiten. Booking.com is door het ANP om een reactie gevraagd, maar die reactie is op het moment van publicatie nog niet beschikbaar. Daardoor ontbreekt het verweer van het bedrijf zelf in het publieke debat. Bovendien heeft ook de rechter nog geen inhoudelijk oordeel gegeven.
Booking.com en de nederzettingenproblematiek
Booking.com is een van de grootste online reisplatforms ter wereld en heeft zijn hoofdkantoor in Amsterdam. Het bedrijf staat al langer onder druk vanwege het aanbieden van verblijfsaccommodaties in omstreden gebieden. Eerder uitten mensenrechtenorganisaties internationaal al kritiek op platforms die actief zijn in nederzettingen. Echter, juridische vervolgstappen bleven in de meeste gevallen uit. De huidige procedure in Nederland is daarin opvallend, omdat ze het strafrecht expliciet inzet als middel.
Daarnaast past de zaak in een bredere discussie over de verantwoordelijkheid van commerciële platforms in conflictgebieden. Steeds vaker stellen mensenrechtenorganisaties dat bedrijven die actief zijn in bezette gebieden niet vrijuit gaan. De juridische vraag is echter complex: wanneer is commerciële activiteit in zo’n gebied strafbaar onder Nederlands recht?
Wat de procedure betekent voor betrokkenen
Voor The Rights Forum en zijn partners is de artikel 12-procedure meer dan een juridische stap. Het is ook een signaal: organisaties die vinden dat het OM te traag handelt, grijpen zelf naar de beschikbare rechtsmiddelen. Omdat het hof nu aan zet is, krijgt de zaak een nieuwe dynamiek. Het gerechtshof in Den Haag beoordeelt de aangifte inhoudelijk en bepaalt of vervolging gerechtvaardigd is.
Voor Booking.com betekent dit een periode van rechtsonzekerheid. Zelfs als het hof uiteindelijk besluit dat vervolging niet aan de orde is, heeft de procedure reputatieschade als risico. Tegelijkertijd kan een positieve uitspraak van het hof het OM dwingen alsnog in actie te komen, met alle gevolgen van dien voor het bedrijf.
Volgende stap ligt bij het gerechtshof
De bal ligt nu bij het gerechtshof in Den Haag. Het hof beoordeelt of de aangifte voldoende grond biedt voor een strafrechtelijke vervolging van Booking.com. Een termijn voor die beoordeling is niet bekendgemaakt. Zolang die uitspraak uitblijft, blijft de zaak in een juridische wachtkamer hangen. Wat vaststaat, is dat The Rights Forum met deze stap de druk fors opvoert en dat de strijd om de rechtspositie van grote platforms in omstreden gebieden nu ook in de Nederlandse rechtszaal wordt uitgevochten.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
