Carnavalsband betaalt ruim 21.000 euro na ABBA-parodie: ‘Zulke rancuneuze verliezers zijn wij niet’

Kapotte Kachels accepteert de harde klap na een verloren rechtszaak over hun carnavalsnummer Dikke Pens. De band moet ruim 21.000 euro aan Universal Music betalen en ziet af van hoger beroep. Daarmee is een opvallende auteursrechtstrijd, die het debat over parodie en copyright op scherp stelde, definitief beslecht in het nadeel van de Brabantse carnavalsmuzikanten.

ABBA-parodie offline, maar de wrok blijft uit

Het nummer Dikke Pens is een parodie op de ABBA-klassieker Take A Chance On Me. Universal Music, de platenmaatschappij achter de catalogus van de Zweedse popgroep, haalde het nummer offline. Daarna spande Kapotte Kachels een rechtszaak aan om dit aan te vechten. Echter, de rechtbank gaf de platenmaatschappij gelijk: het offline halen van Dikke Pens was terecht, zo oordeelde de rechter woensdag.

De band bestond al geruime tijd uit vier leden, waaronder woordvoerder Sander Ottens. Zij zagen in hun parodie een legaal en creatief gebruik van het originele materiaal. Bovendien boden zij aan om alle verdiensten af te staan, in de hoop dat dit de rechter zou overtuigen van hun goede bedoelingen. Toch bleek dat gebaar onvoldoende om het oordeel te beïnvloeden.

Rechter: commercieel belang weegt te zwaar

Volgens de rechter is Dikke Pens geen toegestane parodie in de zin van het auteursrecht. Het belang van Universal Music weegt zwaarder dan dat van de carnavalsband, zo luidde de redenering. Daarbij speelde mee dat Kapotte Kachels een commercieel belang had bij het nummer. Het enkele feit dat de band aanbood alle inkomsten af te staan, kon dat commerciële karakter juridisch niet wegnemen.

Daarnaast moeten de vier bandleden de proceskosten vergoeden. Concreet gaat het om een bedrag van 21.903 euro, te betalen aan Universal Music binnen twee weken na de uitspraak. Sander Ottens liet desgevraagd aan het ANP weten dat de band zich bij dit vonnis neerlegt. Hoger beroep komt er dus niet.

Ottens spreekt van ‘allerslechtste uitkomst’

Ottens stak zijn teleurstelling niet weg. Hij omschreef de uitspraak tegenover het ANP als een “uitermate teleurstellende” beslissing. Vervolgens voegde hij daar nog steviger aan toe: “Dit was de allerslechtste uitkomst.” Toch relativeerde hij de financiële schade ook enigszins. “Het is een flinke tegenslag, maar het zijn geen bedragen waardoor we onze huizen moeten verkopen”, aldus Ottens. Daarmee probeerde hij de situatie in perspectief te plaatsen, zonder de pijn te verhullen.

Bovendien haalde hij nog een specifiek punt aan dat hem stak. “Dat is jammer, vinden wij, omdat wij meermaals hebben aangeboden om alle verdiensten af te staan. Maar dat was blijkbaar niet genoeg”, zei hij. Het aanbod om alle opbrengsten te doneren of over te dragen, bleek in de ogen van de rechter geen voldoende compensatie voor het inbreuk makende karakter van het nummer.

Geen wrok richting ABBA

Opvallend is hoe Kapotte Kachels over ABBA zelf blijft spreken, ondanks de kostbare uitkomst. Ottens benadrukte namelijk dat de band geen rancune koestert jegens de legendarische Zweedse popgroep. “Wij vonden hun muziek altijd al vet, net als ieder ander persoon met oren. Dat vinden wij hierna ook”, grapte hij. Hij besloot af met: “Zulke rancuneuze verliezers zijn wij niet.” Daarmee trok de bandwoordvoerder een duidelijke streep onder de zaak, op zijn eigen luchtige manier.

Dat de band juist ABBA had uitgekozen als onderwerp voor een parodie, is op zichzelf niet zo vreemd. De muziek van de Zweedse groep leeft al decennia voort en is wereldwijd herkenbaar. Echter, die brede herkenning maakt de catalogus van ABBA ook commercieel bijzonder waardevol, wat mede verklaart waarom Universal Music stevig optrad.

Bredere betekenis voor parodie en auteursrecht

De zaak roept bredere vragen op over de grenzen van parodie binnen het auteursrecht. In Nederland, en in de Europese Unie, is parodie in principe een toegestane uitzondering op het auteursrecht. Toch maakt deze zaak duidelijk dat die uitzondering niet onbegrensd is. Als de rechtbank oordeelt dat de commerciële belangen van de rechthebbende te sterk worden geschaad, kan een parodie alsnog onrechtmatig zijn. Dat is een signaal dat ook andere artiesten en makers in hun achterhoofd moeten houden bij het gebruik van beschermd materiaal.

Bovendien is het een uitkomst die het debat over de balans tussen creatieve vrijheid en rechtshandhaving opnieuw aanwakkert. Carnavalsmuziek heeft van oudsher een traditie van humoristisch omgaan met bekende liedjes. Toch laat deze uitspraak zien dat ook een ogenschijnlijk speelse parodie een hoge juridische prijs kan hebben, zeker wanneer commerciële belangen een rol spelen.

Definitief einde van een kostbare strijd

De beslissing van Kapotte Kachels om niet in hoger beroep te gaan, maakt een definitief einde aan de juridische strijd rondom Dikke Pens. De band moet binnen de gestelde termijn de proceskosten van 21.903 euro overmaken aan Universal Music. Dikke Pens blijft offline, en een nieuw appel komt er niet. Sander Ottens en zijn bandgenoten sluiten daarmee een hoofdstuk af dat begon als een creatief carnavalsproject en eindigde in een rechtszaal. De vier muzikanten kijken desondanks vooruit, zonder bitterheid, maar ook flink wat lichter in de portemonnee.