Harry Houdini keert terug naar Amsterdam. Althans, zijn nalatenschap doet dat, in de vorm van een grootse tentoonstelling in het Joods Museum Amsterdam. Vanaf 25 september werpt het museum samen met illusionist Hans Klok een fascinerende blik op de gouden era van de goochelkunst. De expositie heet Abracadabra, en belooft een reis te worden door een wereld waarin niets is wat het lijkt.
Een museum dat verder kijkt dan zijn naam
Het Joods Museum staat bekend om zijn diepgaande culturele en historische tentoonstellingen. Toch kiest het museum met Abracadabra een verrassend onverwachte invalshoek. Goochelaars, illusionisten en hun trucs vormen de rode draad. Bovendien is de link met de Joodse geschiedenis sterker dan velen op het eerste gezicht zouden vermoeden.
De tentoonstelling plaatst de magie bewust in een historische context. Rond 1900 beleefde de illusionistiek haar hoogtijdagen, een periode die historici de Golden Age of Magic noemen. Juist in die tijd speelden Joodse artiesten een buitengewoon grote rol op het wereldtoneel. Dat gegeven maakt de keuze van het Joods Museum Amsterdam voor dit onderwerp niet alleen begrijpelijk, maar ook historisch waardevol.
Daarnaast is de samenwerking met Hans Klok opmerkelijk. De Nederlander geldt als een van de meest succesvolle illusionisten ter wereld. Hij toerde jarenlang door Las Vegas en grote internationale theaters. Toch keerde hij voor dit project terug naar zijn eigen land, met een missie die hem duidelijk na aan het hart ligt.
Houdini, Goldin en de vergeten Okito
De expositie voert bezoekers langs enkele legendarische namen uit de geschiedenis van de illusionistiek. Harry Houdini is zonder twijfel de bekendste. De ontsnappingskunstenaar groeide in de vroege twintigste eeuw uit tot een wereldfenomeen. Zijn naam is tot op de dag van vandaag synoniem met het onmogelijke. Toch stond hij niet alleen.
Naast Houdini krijgt ook Horace Goldin een prominente plek in de tentoonstelling. Goldin was beroemd om zijn adembenemende illusies, waaronder zijn iconische truc waarbij een assistent doormidden werd gezaagd. Zijn naam is echter bij het grote publiek grotendeels in de vergetelheid geraakt. Abracadabra brengt hem opnieuw in het licht.
Bovendien introduceert de tentoonstelling een figuur die veel Nederlanders niet kennen: Okito. Deze Nederlands-Joodse goochelaar bouwde in het begin van de twintigste eeuw een internationale reputatie op. Zijn verhaal is tegelijkertijd een verhaal over Joodse identiteit, emigratie en artistiek doorzettingsvermogen. Daarmee sluit het naadloos aan bij de bredere missie van het Joods Museum.
Klok spreekt van trots
Hans Klok laat in een persverklaring weten diep geraakt te zijn door het project. Hij omschrijft de namen Houdini, Goldin en Okito nadrukkelijk als zijn grote voorgangers. “Ik ben trots dat het Joods Museum mijn grote voorgangers voorstelt in een magische tentoonstelling waarin niets is wat het lijkt”, aldus Klok.
Die woorden zeggen iets over de manier waarop hij naar zijn eigen vak kijkt. Klok plaatst zichzelf bewust in een traditie die veel verder teruggaat dan zijn eigen carrière. Voor hem is Abracadabra geen commercieel evenement, maar een eerbetoon aan de artiesten die de illusionistiek groot maakten. Dat gevoel van verbondenheid met het verleden geeft de tentoonstelling extra lading.
Bezoekers kunnen zelf de handen vuil maken
De tentoonstelling is echter niet alleen een historisch kijkstuk. Bezoekers krijgen namelijk ook de gelegenheid om zelf aan de slag te gaan. Ze kunnen goocheltrucs uitproberen, wat de expositie aantrekkelijk maakt voor een breed publiek. Kinderen, liefhebbers van popgeschiedenis en geïnteresseerden in de Joodse cultuurgeschiedenis vinden er elk iets van hun gading.
Omdat de interactieve elementen worden gecombineerd met serieuze historische inhoud, onderscheidt Abracadabra zich van een gewoon amusementsaanbod. Het Joods Museum Amsterdam bewandelt hiermee een lijn die musea steeds vaker kiezen: toegankelijkheid en verdieping gaan hand in hand. Dat is een aanpak die zowel vaste museumbezoekers als nieuwkomers kan aanspreken.
Een half jaar lang open deuren
De expositie Abracadabra is te zien van 25 september tot en met 29 maart in het Joods Museum Amsterdam. Dat is een looptijd van ruim een half jaar, wat aangeeft dat het museum grote verwachtingen heeft van de publieke belangstelling. De timing is bewust gekozen in het najaar, wanneer musea traditioneel een groter publiek trekken.
Bovendien valt de tentoonstelling samen met de herfst- en winterperiode, een seizoen waarin cultuurbezoek in Nederland stijgt. Het Joods Museum positioneert Abracadabra daarmee als een van de culturele hoogtepunten van het nieuwe museumseizoen in Amsterdam. Of de samenwerking met Hans Klok ook een nieuw publiek naar de Amsterdamse museumkwartierbuurt trekt, zal de praktijk moeten uitwijzen.
De combinatie van een bekende Nederlandse celebrity, een rijke historische laag en interactieve elementen maakt Abracadabra in ieder geval tot een tentoonstelling die op papier alle ingrediënten heeft om te slagen. Wie meer wil weten over de Golden Age of Magic en de Joodse artiesten die die periode kleurden, kan vanaf 25 september terecht in Amsterdam.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl, RTL Nieuws, Story.nl
