Gemeente betaalt ontslagen ambtenaar toch 37.000 euro: ‘Zeven keer opgezocht’

Ze raadpleegde de persoonsgegevens van de nieuwe vriendin van haar ex zeven keer in het officiële gemeentelijke basisregister. Daarvoor was geen enkele geldige reden. Toch loopt de gemeente Land van Cuijk op in de zaak: naast een terecht bevonden ontslag op staande voet moet zij de ontslagen ambtenaar ook nog eens ruim 37.000 euro aan transitievergoeding meegeven. De uitspraak van de kantonrechter in Den Bosch legt een scherpe spanning bloot in het arbeidsrecht: ernstig wangedrag sluit een flinke financiële afscheidssom niet altijd uit.

Privégegevens gebruikt voor privédoeleinden

De gemeente Land van Cuijk ontsloeg de vrouw vorig jaar november op staande voet. De aanleiding was serieus: zij had herhaaldelijk gebruikgemaakt van haar toegang tot de Basisregistratie Personen, afgekort als BRP, om gegevens op te zoeken over de nieuwe vriendin van haar voormalige partner. Dat is een grove schending van de privacyregels die gelden voor iedereen met toegang tot dat systeem. Bovendien tast het het vertrouwen in de overheid aan, want burgers mogen ervan uitgaan dat hun gegevens veilig zijn.

De BRP bevat gevoelige persoonsinformatie van vrijwel alle inwoners van Nederland. Gemeenteambtenaren hebben toegang tot dit register omdat zij dat nodig hebben voor hun werk. Echter, die toegang is strikt gebonden aan een legitiem werkdoel. De vrouw had geen enkele beroepsmatige reden om de gegevens van de nieuwe vriendin van haar ex op te zoeken. Desondanks deed ze dat meerdere malen, zo blijkt uit de uitspraak.

Volgens de rechter staat vast dat de ambtenaar zeven keer op zoek ging naar persoonsgegevens zonder geldige reden. Daarmee overtrad zij niet alleen de interne regels van de gemeente, maar ook de Algemene Verordening Gegevensbescherming, beter bekend als de AVG. Die wetgeving stelt duidelijke grenzen aan het gebruik van persoonsgegevens, ook door overheden zelf.

Rechter: ontslag terecht, maar vergoeding verplicht

De kantonrechter in Den Bosch liet er geen twijfel over bestaan: het ontslag op staande voet was gerechtvaardigd. De gedragingen van de vrouw leverden een dringende reden op voor onmiddellijke beëindiging van het dienstverband. Toch is dat niet het volledige verhaal, want de rechter kende haar tegelijkertijd een transitievergoeding toe van ruim 37.000 euro.

Dat lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig, maar het arbeidsrecht maakt een duidelijk onderscheid. Een ontslag op staande voet wegens ernstig verwijtbaar gedrag ontslaat een werkgever niet automatisch van de verplichting om een transitievergoeding te betalen. Alleen als de werknemer zelf ernstig verwijtbaar heeft gehandeld op een manier die de rechter expliciet als zodanig beoordeelt, kan de vergoeding vervallen. In dit geval oordeelde de rechter klaarblijkelijk dat de situatie niet zo ver reikte dat de vergoeding volledig kon worden geweigerd. Bovendien geldt: hoe langer iemand in dienst is, hoe hoger de wettelijk verplichte vergoeding uitvalt.

Ervaren ambtenaar met jarenlang dienstverband

De omvang van de vergoeding, ruim 37.000 euro, wijst op een langdurig dienstverband. De vrouw wordt in de berichtgeving omschreven als een ervaren ambtenaar. Dat betekent dat zij al geruime tijd bij de gemeente werkte en gedurende al die jaren vermoedelijk zonder problemen functioneerde. Echter, haar persoonlijke situatie, de breuk met haar voormalige partner en de komst van een nieuwe vriendin, bracht haar ertoe om haar beroepsmatige privileges te misbruiken.

Dat maakt de zaak ook menselijk begrijpelijk, al rechtvaardigt dat het gedrag uiteraard niet. Bovendien draagt de gemeente een bijzondere verantwoordelijkheid als hoeder van de privégegevens van haar burgers. Van ambtenaren wordt dan ook verwacht dat zij professioneel omgaan met de informatie waartoe zij toegang hebben, ook in moeilijke persoonlijke omstandigheden.

Wat dit betekent voor burgers en gemeenten

De uitspraak heeft gevolgen die verder reiken dan deze ene zaak. Voor burgers onderstreept de casus een ongemakkelijke waarheid: de overheid bewaart veel persoonlijke informatie, en de beveiliging daarvan staat of valt met de integriteit van individuele medewerkers. Technische toegangscontroles en logging kunnen helpen om misbruik te detecteren, maar ze voorkomen het niet altijd.

Daarnaast stelt de zaak gemeenten voor een dilemma. Enerzijds moeten zij streng optreden bij privacyschendingen, ook als dat ingrijpende gevolgen heeft voor medewerkers. Anderzijds kunnen zij bij een ontslag op staande voet alsnog geconfronteerd worden met een aanzienlijke financiële rekening. De gemeente Land van Cuijk deed in dit geval het juiste door de vrouw te ontslaan, maar betaalt daar financieel toch een prijs voor.

Balans tussen rechtvaardigheid en arbeidsrecht

De uitspraak van de kantonrechter illustreert hoe het Nederlandse arbeidsrecht is ingericht om werknemers te beschermen, zelfs als zij ernstig in de fout gaan. De transitievergoeding is wettelijk vastgelegd als compensatie voor het verlies van een baan, ongeacht de reden van het ontslag. Vervolgens kan een rechter in uitzonderlijke gevallen bepalen dat deze vergoeding niet verschuldigd is, maar die lat ligt hoog.

Bovendien toont de zaak aan dat privacyschendingen binnen de overheid serieuze arbeidsrechtelijke consequenties kunnen hebben, ook voor de werkgever zelf. De kosten van een dergelijke zaak, inclusief juridische procedures en de uiteindelijke vergoeding, lopen al snel op. Dat onderstreept het belang van preventie: goede bewustwording, heldere protocollen en actieve controle op het gebruik van systemen als de BRP.

Vergoeding uitbetaald, zaak gesloten

De rechter heeft zijn oordeel geveld en de balans is opgemaakt. De vrouw verloor haar baan bij de gemeente Land van Cuijk na een dienstverband dat haar uiteindelijk ruim 37.000 euro aan transitievergoeding opleverde. De privacyschending kostte haar haar loopbaan bij de overheid, terwijl het arbeidsrecht haar toch een financieel vangnet bood. Voor de gemeente is de zaak afgerond, maar de les blijft: wie toegang heeft tot de gegevens van burgers, draagt een verantwoordelijkheid die ook in privéomstandigheden niet mag worden genegeerd.