Fonda beschrijft Dolly Parton in emotioneel eerbetoon: ‘Ondeugende zuiderlinge’

Een handvol zinnen op Instagram vertelt meer over Dolly Parton dan menig biografie. Jane Fonda greep na het nieuws van haar overlijden naar haar toetsenbord om een persoonlijk en gedetailleerd portret te schetsen van de vrouw met wie ze decennia geleden op de filmset stond. Ze noemt zichzelf ‘kapot’, maar het is vooral de manier waarop ze Parton beschrijft die opvalt. Wie was de vrouw achter de bekende blonde pruik en de scherpe humor, volgens iemand die haar écht kende?

Een vriendschap die begon op de filmset

Fonda en Parton leerden elkaar kennen tijdens de opnames van de komediefilm 9 to 5, die in 1980 uitkwam. Samen met Lily Tomlin speelden ze drie werkende vrouwen die genoeg hadden van hun tirannieke en seksistische baas. De film werd een schot in de roos en betekende bovendien de definitieve doorbraak van Parton in de mainstream popcultuur. Wat begon als een filmproject, groeide uit tot een langdurige vriendschap tussen de drie actrices.

Die vriendschap komt duidelijk naar voren in de woorden die Fonda nu kiest. Ze schrijft dat Parton ’tegelijkertijd een ondeugende, speelse zuiderlinge uit de valleien van Tennessee’ was, en ‘een diepzinnige denker die dwars door mensen heen keek en hun ware aard zag’. Het is een beschrijving die verder gaat dan de bekende publieke persona van de countrylegende. Volgens Fonda kende ze niemand die zoveel verschillende kanten in zich verenigde.

Meer dan alleen een zangeres

In haar bericht somt Fonda een lange lijst van talenten op. Parton was volgens haar ’tekstschrijver, zangeres, bespeler van vele instrumenten, schrijfster, grapjas, visionair’ en bovenal een ‘loyale vriendin’. Die laatste eigenschap benadrukt ze extra: Parton zou nooit gaan slapen voordat zij en haar vrienden zo hard hadden gelachen dat ze hun plas moesten ophouden. Het is een detail dat laat zien hoe hecht de band tussen de twee vrouwen was, ondanks hun heel verschillende achtergronden.

Daarnaast beschrijft Fonda hoe Parton altijd precies leek te weten wat ze moest zeggen of doen om een situatie te redden. Dat overlevingsinstinct combineerde ze met een grote dosis empathie, iets wat volgens Fonda haar meest waardevolle eigenschap was. ‘Dat is iets van haar dat ze zou willen dat wij allemaal meenemen’, schrijft de actrice. Ze sluit haar boodschap af met een oproep: ‘Laten we dankbaar zijn voor alles wat ze ons heeft nagelaten om ons verdriet te verzachten.’

Het succes van 9 to 5

De film waarin de twee elkaar leerden kennen, groeide uit tot een echte cultklassieker. 9 to 5 bracht destijds meer dan 100 miljoen dollar op en leverde Parton ook een gelijknamige hit op, die wereldwijd bekend werd. Later volgde een televisieserie gebaseerd op de film, en zelfs een toneelversie op Broadway waarvoor Parton nieuwe liedjes schreef. Het succes van de productie zorgde ervoor dat de drie hoofdrolspeelsters decennialang met elkaar verbonden bleven, zowel professioneel als persoonlijk.

Ook in Nederland klinkt verdriet

Het overlijden van de 80-jarige countrylegende raakt niet alleen Hollywood. Ook in Nederland reageren bekende artiesten aangeslagen. Jelka van Houten schrijft op Instagram dat het nieuws ‘heel diep’ raakt en noemt de kracht van muziek als reden. Ze vertelt dat haar vader vroeger het nummer ‘Applejack’ opzette wanneer hij een goede dag had, en dat zijzelf als kind wegdroomde bij de muziek van Parton.

Ook zangeres Samantha Steenwijk laat van zich horen met de boodschap ‘We will always love you’. Presentator Waylon, die zich sterk verbonden voelt met de countrymuziek, noemt het verlies groot en zegt op dit moment geen woorden te hebben. Verder omschrijft Leco van Zadelhoff Parton als een inspiratiebron sinds zijn jeugd, terwijl Frank Evenblij aangeeft dat hij het gevoel had dat Parton bijna onsterfelijk was. Samen met Ilse DeLange maakte hij eerder het programma ‘Dolly for President’, waarvoor ze door de Smoky Mountains reisden die zo nauw met Parton verbonden waren.

Wat haar erfenis betekent

De reacties uit binnen- en buitenland laten zien dat Partons invloed veel verder reikte dan alleen de countrymuziek. Ze inspireerde generaties artiesten, van collega-acteurs tot Nederlandse zangers en presentatoren. Toch is het vooral Fonda’s persoonlijke beschrijving die een uniek inkijkje geeft in wie Parton werkelijk was, ver van de schijnwerpers. Haar nadruk op empathie en loyaliteit toont een kant van de zangeres die het grote publiek minder vaak zag.

Terwijl de eerbetonen wereldwijd blijven binnenstromen, wordt duidelijk dat Parton niet alleen een muzikale, maar ook een menselijke erfenis achterlaat. De combinatie van humor, wijsheid en warmte die mensen als Fonda en Van Houten beschrijven, lijkt de rode draad in vrijwel elk eerbetoon. Daardoor groeit het beeld van een vrouw die niet alleen indruk maakte met haar talent, maar ook met haar karakter.

Voorlopig blijven de reacties van collega’s, vrienden en fans binnenkomen, terwijl de wereld afscheid neemt van een van de meest geliefde artiesten van de afgelopen decennia. Hoe haar precieze nalatenschap zich de komende tijd verder zal ontvouwen, moet nog blijken. Wat wel zeker is: de woorden van mensen als Jane Fonda zorgen ervoor dat het beeld van Dolly Parton nog lang zal voortleven.