Het feest was nog maar net voorbij, of de helmen gingen al op. Terwijl het team van Soldaat van Oranje zondagavond nog afscheid nam van de langstlopende musical van Nederland, begon maandagochtend om precies 08.00 uur de fysieke ontmanteling van het theater en het decor. Directeur Mark de Kruijk omschrijft het moment treffend: het is een ervaring die hij had kunnen verwachten, maar die hem toch verraste.
Van eindfeest naar bouwhelm in één nacht
De overgang ging opvallend snel. “De ochtend na het eindfeest stonden er alweer mensen met bouwhelmen op de boel te ontmantelen”, vertelt De Kruijk aan het ANP. Die vaart is niet toevallig. Na bijna zestien jaar draaiende productie liggen er afspraken met verhuurders, transportbedrijven en veilinghuizen. Wachten zat er simpelweg niet in. De machinerie van de afbouw draaide direct op volle toeren, nog voordat het stof van het eindfeest was neergedaald.
Voor het publiek was Soldaat van Oranje altijd een glanzende avond vol spektakel en emotie. Echter, achter de schermen vertelt het decor nu een ander verhaal. Veel van de materialen hebben de tand des tijds voelen. “Andere zaken, zoals het decor en de rekwisieten, zijn toch wel een beetje op”, zegt De Kruijk eerlijk. “Tijdens het spelen hadden we daar geen last van, maar nu we alles losmaken zien we dat sommige onderdelen eigenlijk met draadjes aan elkaar hangen.”
Zestien jaar, vier miljoen bezoekers en een legendarische première
Soldaat van Oranje ging op 30 oktober 2010 in première en groeide daarna uit tot iets wat niemand had durven voorspellen. De musical werd de langstlopende in de Nederlandse geschiedenis. In bijna zestien jaar trok de productie naar schatting ongeveer vier miljoen bezoekers. Dat zijn vier miljoen mensen die in een theaterzaal plaatsnamen, draaiden met het publiek en getuige waren van een stuk vaderlandse geschiedenis.
De musical vertelt het verhaal van Erik Hazelhoff Roelfzema, de Nederlandse verzetsman die in de Tweede Wereldoorlog een cruciale rol speelde als liaison tussen bezet Nederland en de regering in ballingschap. Bovendien draaide de zaal letterlijk mee met het verhaal: het unieke rotatiesysteem van het theater maakte van elke voorstelling een meeslepende beleving. Daarmee onderscheidde de productie zich van elk ander theaterconcept in Nederland.
Wat er met de rekwisieten gebeurt
Nu de muziek is verstomd, rijst de vraag wat er met alles overblijft. Een groot deel van het theater is gehuurd en gaat daarom terug naar de verhuurders. Vervolgens komen de rekwisieten en het meubilair aan de beurt. Bureaus en stoelen, zo laat De Kruijk weten, worden geveild. Op die manier krijgt een deel van het decor alsnog een tweede leven bij verzamelaars of liefhebbers van theatergeschiedenis. Andere onderdelen, die simpelweg te versleten zijn, verdwijnen definitief.
Dat afscheid heeft iets definitiefs. Veel praktische zaken moeten echt weg, aldus De Kruijk. De rekwisieten die jarenlang een decorstuk waren in een van de meest bezochte theaterproducties van Nederland, zijn nu aan het einde van hun levensduur. Bovendien wijst niets op plannen om het geheel ergens anders opnieuw op te bouwen. De ontmanteling is daarmee niet alleen fysiek; ze is ook symbolisch.
De Kruijk: ‘Een gekke gewaarwording’
Voor Mark de Kruijk persoonlijk is het een bijzonder moment. “Het is een gekke gewaarwording”, geeft hij toe. Dat hij dit zegt, hoeft niemand te verbazen. Hij leidde een productie die decennialang een vast onderdeel was van het Nederlandse culturele landschap. Week na week, jaar na jaar speelde hetzelfde verhaal op dezelfde plek voor steeds nieuwe groepen bezoekers. Nu staat datzelfde theater leeg, gevuld met bouwvakkers in plaats van acteurs.
De laatste voorstelling vond zondag plaats, na een feestelijk afscheid dat paste bij de omvang van de productie. Toch was de overgang naar de afbouwfase meedogenloos snel. Dat is niet cynisch bedoeld; het hoort nu eenmaal bij de praktische logistiek van een grote theaterproductie. Desondanks maakt die snelheid het contrast des te groter. Zondagavond applaus, maandagochtend bouwhelmen.
Een cultureel monument verdwijnt stuk voor stuk
Soldaat van Oranje was meer dan een musical. De productie groeide uit tot een Nederlands cultureel fenomeen, met schoolklassen, toeristen en theaterliefhebbers als trouwe bezoekers. Bovendien verwierf regisseur Theu Boermans voor zijn werk aan de productie eerder deze week een koninklijke onderscheiding, wat de culturele status van het project nog eens onderstreepte. Nu verdwijnt dit alles, stuk voor stuk, in vrachtwagens en veilingcontainers.
Daarmee sluit Nederland een uniek hoofdstuk in zijn theatergeschiedenis. De langstlopende musical heeft zijn laatste noot gespeeld. Wat overblijft zijn herinneringen bij vier miljoen bezoekers, een lege theaterzaal en een directeur die toekijkt hoe alles waaraan hij jarenlang werkte, methodisch uit elkaar wordt gehaald. Wanneer de ontmanteling volledig is afgerond, is op basis van de beschikbare informatie nog niet bekendgemaakt.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl, RTL Boulevard, RTL Nieuws
