Congres vernoemt Ruslandwet naar overleden Graham: ‘Nog in Kyiv voor Zelensky’

Een wetsvoorstel dat de naam draagt van een politicus die het niet meer mag meemaken. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft ingestemd met een omvangrijk sanctiepakket tegen Rusland, vernoemd naar de recent overleden Republikeinse senator Lindsey Graham. Het is nu aan president Donald Trump om zijn handtekening te zetten. Daarmee komt een jarenlange politieke strijd in een beslissende fase.

Graham gold als een van de meest invloedrijke bondgenoten van Trump binnen de Republikeinse partij, maar was tegelijk een fervent steunpilaar voor Oekraïne. Ruim een jaar lang werkte hij aan de inhoud van het sanctiepakket, met tientallen gesprekken en onderhandelingen binnen het Congres. Kort voor zijn overlijden reisde hij nog naar Kyiv voor overleg met president Volodymyr Zelensky. Die laatste ontmoeting kreeg later een symbolische lading, omdat Graham enkele weken later zou overlijden.

Zelensky was in juli aanwezig bij de uitvaart van Graham in de Verenigde Staten. Diezelfde dag drong hij bij politici in het Capitool aan op snelle goedkeuring van het pakket. Volgens hem was dat nodig om het moreel in Oekraïne hoog te houden, terwijl het land al ruim drie jaar onder Russische druk staat. Die oproep lijkt uiteindelijk gehoor te hebben gevonden.

Senaat ging al akkoord

De Amerikaanse Senaat stemde vorige maand al in met het sanctiepakket. Woensdag volgde het Huis van Afgevaardigden, waarmee beide kamers van het Congres zich achter de wet hebben geschaard. In totaal stemden 261 van de 435 leden voor, onder wie opvallend genoeg 58 Democraten. Zij weken daarmee af van de gebruikelijke partijlijn, wat duidt op brede politieke steun voor het pakket.

Het wetsvoorstel richt zich niet alleen op Russische functionarissen en banken, maar ook op de zogeheten schaduwvloot. Dat zijn schepen die ondanks internationale handelsbeperkingen alsnog Russische energie naar afnemers over de hele wereld weten te vervoeren. Door deze vloot te raken, hopen de Verenigde Staten een belangrijke geldstroom voor de Russische oorlogskas af te snijden.

Importheffingen als drukmiddel

Een van de meest ingrijpende onderdelen van de wet is de bevoegdheid die Trump krijgt om importheffingen op te leggen. Hij mag straks tot 100 procent heffing invoeren op producten uit de vijf grootste importeurs van Russische olie of aardgas. Daarmee richt de wet zich impliciet op landen als China, India en Turkije, die de afgelopen jaren juist meer Russische energie zijn gaan afnemen.

Toch is er een uitzondering ingebouwd. Landen die minder dan 15 procent van hun aardgas uit Rusland importeren en bovendien stappen zetten om die import verder terug te dringen, kunnen aan de heffingen ontkomen. Die uitzondering lijkt met name bedoeld voor Europese landen, die de afgelopen jaren juist hebben geprobeerd hun afhankelijkheid van Russisch gas af te bouwen.

Grootste steun sinds Trumps terugkeer

Als Trump de wet daadwerkelijk ondertekent, zou dat de omvangrijkste vorm van Amerikaanse steun aan Oekraïne zijn sinds zijn terugkeer in het Witte Huis. Dat is een opvallend gegeven, omdat de relatie tussen Trump en Zelensky de afgelopen tijd allesbehalve soepel verliep. Er was zelfs openlijk geruzie in het Witte Huis, terwijl onder voorganger Joe Biden juist grote financiële steunpakketten voor Oekraïne tot stand kwamen.

Voor Oekraïne zou de wet dan ook een belangrijk signaal zijn. Het land vecht al jaren tegen Russische agressie en is voor een groot deel afhankelijk van westerse steun. Een handtekening van Trump zou bovendien duidelijk maken dat de Amerikaanse steun, ondanks alle politieke spanningen, niet volledig is weggevallen.

Aanvallen op Kyiv en Odesa

Terwijl in Washington over sancties werd gestemd, ging de oorlog in Oekraïne onverminderd door. In de nacht van woensdag op donderdag vonden Russische luchtaanvallen plaats op de steden Kyiv en Odesa. In de hoofdstad raakten tien mensen gewond. Burgemeester Vitali Klytsjko meldde dat neergekomen brokstukken schade veroorzaakten aan flatgebouwen, woningen, magazijnen en een locatie nabij een benzinestation.

Ook de havenstad Odesa werd getroffen. Daar raakten drie mensen gewond, onder wie een kind, nadat een woontoren van negentien verdiepingen werd geraakt. Deze aanvallen onderstrepen waarom politici in Washington de druk op Moskou willen opvoeren, ook al is nog onduidelijk wanneer de sancties daadwerkelijk effect zullen sorteren.

Wat volgt er nu

Nu beide kamers van het Congres hebben ingestemd, ligt de bal bij Trump. Hij moet beslissen of hij de wet ondertekent en daarmee de zwaarste sancties tegen Rusland sinds jaren activeert. Tegelijkertijd krijgt hij ruime bevoegdheden om zelf te bepalen hoe hard hij landen als China, India en Turkije onder druk zet met importheffingen.

Voor Oekraïne blijft de situatie ondertussen gespannen. De recente aanvallen op Kyiv en Odesa laten zien dat de strijd onverminderd voortduurt, ongeacht de politieke ontwikkelingen in Washington. Of de sancties daadwerkelijk in werking treden, hangt nu volledig af van de handtekening van de Amerikaanse president.