Voor de Bulgaarse kust van de Zwarte Zee zijn in de nacht van maandag op dinsdag twee schepen geraakt door drones. Eén van de schepen is gezonken. De Bulgaarse premier Rumen Radev maakte dat bekend en riep onmiddellijk de regering bijeen voor overleg over de aanval.
Het is al de tweede aanval op schepen voor de Bulgaarse kust in ongeveer een week tijd. Wie achter de aanval zit, is niet vastgesteld. Bulgarije kijkt in de richting van Moskou, maar zonder hard bewijs blijft de schuldvraag voorlopig onbeantwoord. Dat bewijs is nu de kern van het onderzoek.
Drie drones rond half twee
Volgens Radev werd een van de schepen rond 01.30 uur lokale tijd aangevallen door drie drones. Het schip dat niet zonk, de Chelsea 3, vaart onder Maltese vlag. Het is een vrachtschip dat door een Oekraïens bedrijf wordt beheerd. Het andere schip werd door de aanval tot zinken gebracht.
De aanval vond plaats in de directe nabijheid van de Bulgaarse territoriale wateren. Dat benadrukte Radev zelf in zijn reactie. Hij sprak van een aanval die niet zomaar kan worden gezien als een incident op open zee, maar als iets dat Bulgarije direct raakt. De precieze plek van de aanvallen noemde hij niet.
Geen brokstukken van de drones gevonden
Bulgarije heeft hulp gevraagd om de aanvallen te onderzoeken. Het gaat om het beschikbare bewijsmateriaal, satellietgegevens en informatie over de aanvallen. Radev wil dat Europese en NAVO-partners meekijken naar wat er in de nacht is gebeurd en met welke middelen de schepen werden getroffen.
Een belangrijk probleem is dat er geen brokstukken van de drones zijn gevonden. Daarom had Bulgarije ook de Europese Maritieme Veiligheidsdienst om bijstand gevraagd. Zonder fysieke resten is het lastig om te bepalen waar de drones vandaan kwamen. Satellietbeelden en andere gegevens moeten dat gat nu opvullen.
Nog geen militaire hulp
Bulgarije vraagt de EU en de NAVO voorlopig alleen om hulp bij het onderzoek. Er is nog geen verzoek om militaire steun. Dat onderscheid is belangrijk, omdat het laat zien dat Sofia eerst wil vaststellen wat er is gebeurd voordat verdere stappen worden overwogen.
De premier koos daarmee voor een voorzichtige route. Hij benoemt Rusland niet als bewezen dader, maar zet wel alle diplomatieke kanalen in. Het verzoek om onderzoekshulp past bij een regering die bewijs wil verzamelen voordat ze een politiek of militair antwoord formuleert op een aanval op de scheepvaart.
Russische ambassadeur op het matje
Radev riep de Russische ambassadeur in Bulgarije op het matje. Ook nam hij contact op met de NAVO en de EU. In een televisietoespraak noemde hij de aanval onaanvaardbaar en een grove schending van het internationaal recht. Zo’n ontbieding is een diplomatiek signaal, geen formele beschuldiging.
“Dit is absoluut onaanvaardbaar: opnieuw een aanval in de directe nabijheid van de Bulgaarse territoriale wateren”, zei Radev in zijn toespraak. Hij kondigde aan het onderwerp te bespreken met NAVO-chef Mark Rutte. Dat gesprek vond dinsdag plaats en leidde tot een reactie van het bondgenootschap.
Von der Leyen spreekt van nieuw front
Ook vanuit Brussel klinkt scherpe kritiek. Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen noemt de aanvallen onaanvaardbaar. Volgens haar is de Zwarte Zee een nieuw front geworden in de escalatie van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Von der Leyen eist bovendien dat de verantwoordelijken ter verantwoording worden geroepen. Daarmee gaat haar reactie verder dan een veroordeling alleen. Ze legt de nadruk op consequenties voor wie achter de aanvallen zit, maar ook zij noemt in haar reactie geen bewezen dader. Onderzoek moet die vraag eerst beantwoorden.
Rutte: NAVO past houding aan waar nodig
Na zijn gesprek met Radev plaatste NAVO-secretaris-generaal Rutte een verklaring op X. Hij zei dat de NAVO haar positie langs de oostflank al heeft versterkt. Het bondgenootschap blijft de veiligheidssituatie nauwlettend volgen en past de militaire aanwezigheid aan waar dat nodig is.
“We hebben onze positie langs de oostflank al versterkt en we zullen de veiligheidssituatie blijven monitoren en onze afschrikkings- en defensiehouding aanpassen waar nodig”, aldus Rutte. Concrete maatregelen kondigde hij niet aan. De verklaring bevestigt wel dat de aanvallen op bondgenootschappelijk niveau serieus worden genomen.
Strategische ligging van Bulgarije
Bulgarije grenst niet aan Oekraïne of Rusland, maar ligt als NAVO-lid wel op een strategische plek aan de Zwarte Zee. Zowel Oekraïne als Rusland hebben aan deze zee belangrijke havens. Daardoor raakt scheepvaart voor de Bulgaarse kust al snel aan de belangen van beide oorlogvoerende landen.
Onder NAVO-bondgenoten groeit de bezorgdheid over hybride-aanvallen met drones. Rusland wordt daarvoor verantwoordelijk gehouden, terwijl het land zijn ruim 4,5 jaar durende oorlog tegen Oekraïne voortzet. De aanvallen voor de Bulgaarse kust passen in dat bredere beeld van onrust rond kritieke infrastructuur en scheepvaartroutes.
Rusland zwijgt tot nu toe
Rusland heeft nog niet gereageerd op beide incidenten. Daarmee ontbreekt de kant van het land dat Bulgarije indirect verdenkt. Ook is nog niet duidelijk hoe de Russische ambassadeur reageerde op de ontbieding in Sofia.
De komende tijd draait het om het onderzoek. Satellietgegevens, bewijsmateriaal en de hulp van Europese en NAVO-partners moeten duidelijk maken wie de drones lanceerde. Tot die tijd blijft Bulgarije vertrouwen op diplomatiek druk zetten, terwijl de NAVO aangeeft haar oostflank zo nodig verder aan te passen.
.jpg){kind=link}