Een gevaarlijke vondst dwingt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers tot ingrijpen: in de spoednoodopvang aan de Waleweingaarde in Apeldoorn is materiaal aangetroffen dat asbest bevat. De gevolgen zijn direct voelbaar voor de zestig asielzoekers die er verblijven. Zij moeten vrijdag allemaal weg, terwijl de bestemming nog onbekend is.
Opvang amper een maand open
De spoednoodopvang aan de Waleweingaarde opende haar deuren op 1 juni. Sindsdien verbleven er zestig asielzoekers in het gebouw. De opening zelf verliep allerminst rustig. Omwonenden en tegenstanders van de opvang lieten van zich horen tijdens felle protesten in de aanloop naar de opening. Daarbij werden vuurwerk en rookbommen afgestoken, zodat de mobiele eenheid moest worden ingezet. Bovendien werden bij die confrontaties meerdere demonstranten aangehouden. Nauwelijks vijf weken later sluit het pand alweer zijn deuren, ditmaal vanwege een geheel andere reden.
De vondst van asbesthoudend materiaal komt op een gevoelig moment. De maatschappelijke discussie over asielopvang in Nederlandse gemeenten laait regelmatig hoog op. Toch staat de sluiting van de Apeldoornse opvang volledig los van de politieke discussie. Het gaat hier om een veiligheidskwestie die directe actie vereiste van het COA en de gemeente Apeldoorn. De gezondheid en veiligheid van bewoners staan daarbij voorop.
Voorzorg als leidend principe
Het COA wacht de uitkomsten van het onderzoek niet af voordat het handelt. Uit voorzorg worden vrijdag alle zestig bewoners verplaatst naar een andere COA-locatie. Welke locatie dat precies is, maakt de organisatie nog niet bekend. Die beslissing om niet te wachten, geeft aan hoe serieus de vondst wordt genomen. Asbest vormt namelijk een ernstig gezondheidsrisico wanneer vezels vrijkomen in de lucht, bijvoorbeeld tijdens bouwwerkzaamheden of bij beschadiging van materialen.
Overigens lopen er in het gebouw nog bouwwerkzaamheden. Dat gegeven maakt de situatie extra complex. Juist bij verbouwingen bestaat het risico dat asbesthoudende materialen worden verstoord en gevaarlijke vezels vrijkomen. Het COA laat daarom onderzoek uitvoeren om vast te stellen waar het asbest zich precies bevindt. Daarnaast wordt bekeken wat de gevolgen zijn voor de verdere bouwwerkzaamheden en de veiligheid van het pand als geheel.
Resultaten volgende week verwacht
De gemeente Apeldoorn liet weten dat het volledige onderzoek naar verwachting volgende week wordt afgerond. Zolang de uitslag ontbreekt, blijft de spoednoodopvang gesloten. “In afwachting van de uitslag van het volledige onderzoek, zal de spoednoodopvang gesloten blijven”, aldus de gemeente in een officiële mededeling. Wanneer de resultaten bekend zijn, beslist het COA over de vervolgstappen voor het gebouw en voor de bewoners.
Voorlopig is echter nog veel onduidelijk. Waar het asbest zich precies in het gebouw bevindt, staat nog niet vast. Ook de omvang van het probleem en de exacte gevolgen voor de constructie zijn nog niet bekend. Bovendien is de nieuwe opvanglocatie voor de zestig bewoners op dit moment nog niet gecommuniceerd. Het COA werkt naar eigen zeggen aan een oplossing.
Bewoners in onzekerheid
Voor de zestig asielzoekers die in de opvang verbleven, betekent de sluiting opnieuw een verhuizing en opnieuw onzekerheid. Zij moeten hun tijdelijke thuis verlaten voor een bestemming die hen nog niet is meegedeeld. Dat is belastend, ook al is de verplaatsing noodzakelijk vanuit een oogpunt van veiligheid. Het COA is verantwoordelijk voor de opvang en begeleiding van deze mensen tijdens de verplaatsing.
De situatie toont bovendien hoe kwetsbaar tijdelijke opvanglocaties kunnen zijn. Spoednoodopvang wordt per definitie ingericht in gebouwen die snel beschikbaar moeten zijn. Daardoor is de kans groter dat zulke panden niet altijd volledig zijn gescreend of gerenoveerd vóór ingebruikname. Dat vergroot het risico op onverwachte problemen, zoals de asbestvondst in Apeldoorn.
Bredere context van de opvangcrisis
Nederland kampt al langere tijd met een tekort aan opvangcapaciteit voor asielzoekers. Het COA is daardoor gedwongen om snel locaties te vinden en in te richten, soms in gebouwen die extra aandacht vragen voor veiligheid en kwaliteit. Spoednoodopvang is in dat licht een noodgreep, bedoeld om mensen niet op straat te laten slapen. Echter, de snelheid waarmee zulke locaties worden opengesteld, brengt ook risico’s met zich mee.
De protesten die de opening van de Waleweingaarde-opvang begeleidden, laten zien hoe gevoelig het thema ligt in gemeenschappen. Toch staat de nu noodzakelijke sluiting volledig buiten die discussie. De asbestvondst is een feitelijk veiligheidsprobleem dat los staat van politieke standpunten. Zowel voor- als tegenstanders van de opvang zullen moeten erkennen dat de gezondheid van bewoners en medewerkers hier terecht de doorslag geeft.
De komende dagen worden cruciaal. Zodra het COA en de onderzoekers meer duidelijkheid hebben over de omvang en locatie van het asbest, wordt bekend of en wanneer de opvang aan de Waleweingaarde opnieuw kan openen. Tot die tijd verblijven de zestig bewoners elders, in afwachting van meer zekerheid over hun situatie.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Hart van Nederland, Nieuws.nl
