Bijna anderhalf jaar na de dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude is de rechtszaak tegen de verdachte nog altijd niet aan inhoudelijke behandeling toe. Het onderzoek naar de geestelijke gesteldheid van de verdachte, de 23-jarige Chris Jude, loopt opnieuw vertraging op. Daarmee moeten alle betrokkenen langer wachten op een antwoord op een van de centrale vragen in deze zaak: wat speelde er in het hoofd van de man die terechtstaat voor een van de meest geruchtmakende moordzaken van afgelopen jaar?
Een korte zitting met grote gevolgen voor de tijdlijn
Dinsdag vond bij de rechtbank Amsterdam een voorbereidende zitting plaats in de zaak rondom de verdachte Chris Jude. De zitting duurde slechts kort. Het enige concrete nieuws dat eruit voortkwam, was dat het Pieter Baan Centrum zijn rapport nog niet heeft afgerond. Bovendien was de verdachte zelf ditmaal niet aanwezig in de rechtszaal, iets wat bij eerdere zittingen wel het geval was.
Het Pieter Baan Centrum is het gespecialiseerde instituut in Utrecht dat onderzoek doet naar de geestelijke gesteldheid van verdachten in zware strafzaken. Dat onderzoek is cruciaal, omdat de uitkomst ervan mede bepaalt hoe de rechter de verdachte beoordeelt en welke straf of maatregel passend is. Zeker wanneer een verdachte aangeeft dat stemmen hem aanzetten tot handelen, weegt het psychiatrisch rapport zwaar mee in de beoordeling door de rechter.
Dubbele observatieduur voor een complex profiel
De zaak rondom Chris Jude is uitzonderlijk complex. Niet alleen vanwege de ernst van de verdenking, maar ook omdat zijn persoon omgeven is door onduidelijkheden. De verdachte zou zijn geboren in Nigeria en via verschillende omzwervingen in Nederland zijn beland. Aanvankelijk verklaarde hij in weeshuizen te zijn opgegroeid, maar later trok hij die verklaring zelf in. Over zijn achtergrond en identiteit bestaan daardoor nog altijd vraagtekens.
Bovendien zat Chris Jude twee keer zo lang als gebruikelijk ter observatie in het Pieter Baan Centrum. Normaal gesproken duurt zo’n observatieperiode zeven weken, maar in dit geval duurde die aanzienlijk langer. Die verlengde observatie wijst op bijzondere complexiteit. Desondanks is het rapport nog steeds niet gereed. Volgens berichtgeving van De Telegraaf zou het Pieter Baan Centrum het rapport op zijn vroegst eind oktober afronden, een maand later dan eerder verwacht was.
Wat er aan de verdenking voorafging
De jonge Lisa uit Abcoude werd op 20 augustus vorig jaar gedood. Ze fietste na een avond stappen in Amsterdam op weg naar huis, toen ze bij de Holterbergweg in Duivendrecht om het leven werd gebracht. Een dag later, op 21 augustus, hield de politie Chris Jude aan in een asielzoekerscentrum van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers in Amsterdam-Zuidoost.
Volgens berichtgeving van De Telegraaf zou Chris Jude de moord, een verkrachting en een poging tot verkrachting hebben bekend. Hij zou verklaard hebben dat stemmen in zijn hoofd hem daartoe opdracht gaven. Enkele dagen voor de moord op Lisa zouden al twee andere vrouwen slachtoffer zijn geworden van zijn geweld. Deze claims zijn echter afkomstig uit één bron en zijn niet onafhankelijk bevestigd.
De tijdlijn van de zaak schuift steeds verder op
Door de vertraging in het rapport van het Pieter Baan Centrum verschuift de volledige tijdlijn van de rechtszaak naar achteren. In november staan twee nieuwe voorbereidende zittingen gepland. Op die zittingen zal het PBC-rapport naar verwachting worden besproken, zodat alle partijen, de officier van justitie, de verdediging en de rechtbank, kennis kunnen nemen van de bevindingen. Pas daarna kan de rechter bepalen hoe de inhoudelijke behandeling van de zaak eruitziet.
De bedoeling is dat de zaak begin volgend jaar inhoudelijk wordt behandeld, maar ook die planning is afhankelijk van wanneer het rapport daadwerkelijk beschikbaar komt. Elke vertraging in het forensisch-psychiatrisch onderzoek heeft daarmee direct gevolg voor de datum waarop de nabestaanden en de samenleving een eerste oordeel van de rechter kunnen verwachten.
Nabestaanden blijven wachten op helderheid
Voor de familie en vrienden van Lisa is elke vertraging een zware last. Zij wachten al meer dan een jaar op duidelijkheid over de omstandigheden van haar dood en op een inhoudelijk proces. De zaak trok eerder ook om andere redenen aandacht. Zo laaiden eerder al spanningen op rondom de vraag wie toegang had tot het politiedossier over Lisa, iets wat de advocaat van de familie als tergend en onmenselijk bestempelde.
Bovendien vroegen veel vrouwen zich na de dood van Lisa af hoe veilig het is om ’s nachts te fietsen in de omgeving van Amsterdam. Haar verhaal raakte een breed publiek, omdat zij niets anders deed dan thuiskomen na een gewone avond met vrienden. Dat besef maakt de vertraging in het juridische proces voor velen extra pijnlijk.
Psychiatrisch rapport als sleutelstuk in dit proces
In zaken waarbij de geestelijke gesteldheid van een verdachte centraal staat, is het rapport van het Pieter Baan Centrum een van de zwaarst wegende documenten in het strafdossier. De rechter baseert mede op dat rapport zijn of haar oordeel over toerekeningsvatbaarheid, en of bijvoorbeeld een tbs-maatregel aangewezen is naast of in plaats van een gevangenisstraf. Juist in een zaak als die van Chris Jude, waarbij de verdachte zelf verklaart stemmen te horen, is die psychiatrische duiding doorslaggevend.
Het is daarom begrijpelijk dat het Pieter Baan Centrum de tijd neemt die het nodig acht, al weegt die noodzaak zwaar voor iedereen die wacht op de uitkomst. Zolang het rapport er niet ligt, schuift ook het moment waarop de rechtbank werkelijk kan oordelen steeds verder weg. De eerstvolgende gelegenheid om meer duidelijkheid te krijgen is pas de voorbereidende zitting in november, wanneer het rapport van het Pieter Baan Centrum naar verwachting eindelijk op tafel ligt.
Bronnen en credits
Bronnen: Parool.nl, Telegraaf.nl
