Criminelen die in Nederland worden veroordeeld, stallen hun geld soms in Marokko. Dat moet straks voorbij zijn. Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel bezocht maandag zijn Marokkaanse ambtgenoot Abdellatif Ouahbi in Rabat om afspraken te maken over het in beslag nemen van dat criminele vermogen. Het bezoek maakt deel uit van een tweedaags diplomatiek offensief dat bovendien de deur opent naar een veel bredere samenwerking.
Criminaliteitsbestrijding centraal op de agenda
Het afpakken van crimineel geld en bezittingen was een van de meest concrete punten op de agenda van Van Weel. In de toekomst moet het mogelijk worden om in Marokko gestald geld in beslag te nemen van in Nederland veroordeelde criminelen. Dat is nu nog niet geregeld. Bovendien groeien de ambities op het gebied van uitlevering gestaag. Zo werd in februari nog een verdachte van een schietpartij in Rotterdam door Marokko overgedragen aan Nederland, zelfs zonder formeel verdrag.
Toch is er meer nodig. In mei stemt de Tweede Kamer over een uitleveringsverdrag dat in 2023 werd ondertekend door de toenmalige minister van Justitie Dilan Yeşilgöz en haar Marokkaanse ambtgenoot. Omdat, zegt Van Weel, een formeel verdrag de samenwerking verder kan versterken. “In de afgelopen jaren zien we een toename in het aantal uitleveringsverzoeken over en weer”, aldus de minister. Daarmee onderstreept hij dat de intensivering van de samenwerking al zichtbaar is, nog vóór de stemming.
Bovendien blijft er één gevoelig punt onopgelost. Marokko levert geen eigen staatsburgers uit. Dat geldt ook voor Nederlanders met een dubbele nationaliteit. Van Weel wil echter geen uitspraken doen over de vraag of dit inmiddels anders ligt in de praktijk. Daarmee laat hij ruimte voor diplomatieke bewegingsvrijheid, zonder harde toezeggingen te doen.
Migratie: honderden terugkeerders per jaar
Naast de bestrijding van georganiseerde misdaad stond ook migratie hoog op de agenda. En ook daar laat Van Weel positieve cijfers zien. Het aantal reisdocumenten dat Marokko afgeeft om eigen staatsburgers terug te laten keren, neemt jaar op jaar toe. “Jaarlijks keren er nu honderden afgewezen asielzoekers terug”, zei hij in Rabat. Dat klinkt misschien bescheiden, maar de context maakt het opvallend.
Vóór 2023 was de relatie tussen Nederland en Marokko namelijk flink bekoeld. Marokko verstrekte nauwelijks reisdocumenten voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Dat blokkade is sindsdien grotendeels opgeheven. Volgens Van Weel is dat een duidelijk signaal dat beide landen op dit moment goede banden onderhouden. Daarmee benadrukt hij dat de verbetering niet toevallig is, maar een resultaat van bewuste diplomatieke inspanning over meerdere jaren.
Berendsen: geopolitiek dwingt tot nieuwe partners
Voor minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen gaat het bezoek aan Marokko echter verder dan migratie of criminaliteit. Het gaat om geopolitiek. Berendsen koos Rabat bewust als zijn eerste bestemming buiten de Europese Unie. Dat is een politiek signaal op zichzelf, zeker in het licht van de huidige internationale verhoudingen.
Door de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten en de toegenomen druk op NAVO-bondgenoten staat de transatlantische samenwerking onder spanning. Grootmachten domineren het internationale toneel steeds nadrukkelijker. “Het zijn de grootmachten van de wereld die nu vooral de taal van de macht laten klinken”, zei Berendsen tegen de NOS. “Wij moeten met veel partners kijken hoe we kunnen samenwerken om in zo’n wereld de dingen die wij belangrijk vinden te kunnen beschermen.” Daarmee positioneert hij Marokko als een strategische partner in een herverdelend wereldsysteem.
Westelijke Sahara: Nederlands standpunt weegt mee
Voor Marokko is er ook een eigen agenda bij dit bezoek. Het conflict rondom de Westelijke Sahara speelt daarin een grote rol. Rabat beschouwt dit gebied als onlosmakelijk onderdeel van het Marokkaanse grondgebied. Daar staat de Polisario, een onafhankelijkheidsbeweging, tegenover. Binnen de Verenigde Naties wordt al decennia onderhandeld over een oplossing.
In december 2025 sprak Nederland al steun uit voor het Marokkaanse autonomieplan, tijdens een bezoek van de Marokkaanse minister van Buitenlandse Zaken Nasser Bourita aan Den Haag. Berendsen herhaalde die steun in Rabat. “Nederland vindt dat de lokale bevolking recht heeft op zelfbeschikking. Tegelijkertijd zien we dat het plan dat Marokko heeft neergelegd een proces heeft opgestart dat echt voor een oplossing kan zorgen”, aldus de minister. Daarmee kiest Nederland openlijk voor een pro-Marokko positie in dit langlopende conflict.
Tanger als nieuwe logistieke spil
Het tweedaagse bezoek sloot af met een symbolisch maar veelbetekenend bezoek aan de containerhaven van Tanger. Nu het vrachtverkeer in de Perzische Golf en de Rode Zee ernstig is ontregeld door regionale conflicten, wint deze Marokkaanse haven snel aan belang. Marokko verwacht dat Tanger een nog grotere rol gaat spelen in het mondiale vrachtverkeer. Daarmee heeft het bezoek ook een economische dimensie die verder reikt dan veiligheid en migratie.
De combinatie van thema’s, van crimineel vermogen afpakken tot geopolitieke herpositionering en logistiek, laat zien hoe breed de Nederlands-Marokkaanse relatie inmiddels is. Het kabinet-Jetten investeert duidelijk in deze band. De stemming in de Tweede Kamer over het uitleveringsverdrag in mei wordt daarmee de eerste concrete toets van het draagvlak voor die koers.
Bronnen en credits
Bron: NOS
