Rookwolken boven Botlek na chaos bij Esso: ‘Dat wordt onderzocht’

Zwarte rookwolken stegen woensdagochtend op boven het Rotterdamse havengebied, terwijl op het terrein van de Esso Raffinaderij aan de Botlekweg alle systemen één voor één uitvielen. Een plotselinge stroomstoring legde de gehele industriële installatie plat. Bovendien meldde de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond vrijwel gelijktijdig meerdere andere incidenten in de omgeving, waardoor de situatie snel complex werd.

Alle systemen uitgevallen in de Botlek

De stroomstoring trof het terrein van de Esso Raffinaderij aan de Botlekweg in het Rotterdamse Botlekgebied woensdagochtend vroeg. Daardoor vielen alle systemen op het terrein stil. De brandweer rukte uit voorzorg uit naar de locatie, zo bevestigde de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. Bij een raffinaderij kan het plotseling uitvallen van systemen namelijk gevaarlijke gevolgen hebben, omdat brandbare stoffen en druk gecontroleerd beheerd moeten worden.

Naast de storing bij Esso meldde de veiligheidsregio ook problemen aan de nabijgelegen Merseyweg. Daarnaast brak op de Maasvlakte brand uit in een transformatorhuis. Of deze drie incidenten met elkaar samenhangen, is op het moment van schrijven nog onduidelijk. De veiligheidsregio liet weten: “Dat wordt onderzocht.” Een regionaal team nam de coördinatie en informatievoorziening op zich om grip te houden op de situatie.

Affakkelen veroorzaakt grote vlammen en zwarte rook

Omwonenden en voorbijgangers zagen grote vlammen en zwarte rookwolken opdoemen boven het Shell-terrein in de buurt. Die indrukwekkende beelden zijn verklaarbaar door het zogenoemde affakkelen van gassen. Dat proces is een veiligheidsmaatregel waarbij overtollige gassen verbrand worden om gevaarlijke drukopbouw te voorkomen. Milieudienst DCMR uit de Rijnmond meldde dat het bij het affakkelen om acht aansluitingen gaat. Dat aantal zou volgens DCMR verklaren waarom er een duidelijk roetende fakkel zichtbaar was boven het havengebied.

Affakkelen is op zichzelf een bekende en gecontroleerde procedure bij petrochemische installaties. Toch roept de omvang van de zichtbare vlam en rook bij omstanders logischerwijs vragen op. Bovendien draagt het affakkelen bij aan een verhoogde uitstoot, al is onduidelijk in welke mate dat in dit geval het geval is. DCMR hield de situatie nauwlettend in de gaten. Verdere details over de milieugevolgen waren op het moment van schrijven nog niet bekendgemaakt.

Transformatorbrand op de Maasvlakte

Terwijl de hulpdiensten zich op de Botlekweg concentreerden, laaide op de Maasvlakte een brand op in een transformatorhuis. Transformatoren vormen een cruciaal onderdeel van de stroomvoorziening in het havengebied. Een brand in zo’n installatie kan verstrekkende gevolgen hebben voor de elektrische infrastructuur in de omgeving. Omdat de brand en de stroomstoring bij Esso nagenoeg gelijktijdig plaatsvonden, rees direct de vraag of ze met elkaar verband houden. Daarnaast speelde ook de melding bij de Merseyweg een rol in die overweging.

De autoriteiten wilden echter geen overhaaste conclusies trekken. Vervolgens stelde het regionale coördinatieteam een onderzoek in naar mogelijke verbanden tussen de drie incidenten. Zolang dat onderzoek loopt, is het niet verantwoord om te stellen dat één oorzaak aan alle problemen ten grondslag ligt. De brandweer bleef in ieder geval aanwezig op meerdere locaties om snel te kunnen ingrijpen als de situatie verslechtert.

Esso niet bereikbaar voor toelichting

Esso was ten tijde van de berichtgeving niet bereikbaar voor een toelichting. Daardoor blijven vragen over de oorzaak van de stroomstoring en de gevolgen voor de bedrijfsvoering vooralsnog onbeantwoord. Het is evenmin bekend hoelang de systemen van de raffinaderij buiten werking blijven. Voor een grote industriële installatie als de Esso Raffinaderij kan het herstel na een volledige systeemstilstand een tijdrovend en technisch ingewikkeld proces zijn. Bovendien vereist het opstarten van een raffinaderij zorgvuldige controles om de veiligheid te garanderen.

Veiligheidsregio coördineert meerdere fronten

De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond stond voor de uitdaging om meerdere incidenten tegelijk te beheren. Het Botlekgebied is een van de drukste en meest complexe industriegebieden van Europa, met tientallen chemische en petrochemische bedrijven dicht op elkaar. Incidenten in zo’n omgeving vragen om een zorgvuldige aanpak, omdat verstoringen bij één bedrijf gevolgen kunnen hebben voor naburige installaties. Daarom is de aanwezigheid van een regionaal coördinatieteam in zo’n situatie standaardprocedure.

Het Rotterdamse havengebied heeft een uitgebreid systeem van veiligheidsprotocollen voor dit soort situaties. Echter, de combinatie van een volledige systeemstoring bij een grote raffinaderij, een nabijgelegen melding en een transformatorbrand elders is uitzonderlijk. De brandweer en andere hulpdiensten opereerden woensdagochtend dan ook op meerdere fronten tegelijk. Bovendien bewaakt DCMR als milieudienst de luchtkwaliteit en emissies in het gebied, zeker nu het affakkelen voor zichtbare rookontwikkeling zorgde.

Onderzoek bepaalt het verdere verloop

De komende uren zijn cruciaal voor het achterhalen van de oorzaak en de onderlinge samenhang van de incidenten. Het regionale coördinatieteam verzamelt alle beschikbare informatie en stemt af met de betrokken bedrijven en hulpdiensten. Zodra Esso bereikbaar is, zal het bedrijf vermoedelijk meer duidelijkheid geven over de precieze oorzaak van de stroomstoring en de verwachte hersteltijd. Tot die tijd blijft de brandweer aanwezig in het Botlekgebied en houdt de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond de situatie op de voet gevolgd.