De Nederlandse Staat heeft zijn verplichtingen jegens de familie van kroongetuige Nabil B. niet nagekomen. Dat heeft een rechtbank op maandag 28 juli 2026 geoordeeld in een opvallende uitspraak, die grote vragen oproept over hoe de overheid omgaat met mensen die hun leven riskeren door met justitie samen te werken. De zaak raakt aan een van de gevoeligste kwesties in het Nederlandse strafrecht: de bescherming van degenen die de staat helpen criminelen te vervolgen.
Wie is Nabil B. en wat voorafging aan de zaak
Nabil B. is de bekendste kroongetuige van Nederland. Hij getuigt in het zogeheten Marengo-proces, het omvangrijke strafproces tegen de vermeende topcrimineel Ridouan Taghi en diens organisatie. Omdat Nabil B. bereid was zijn verklaring af te leggen in ruil voor strafvermindering, plaatste hij zichzelf en zijn naasten rechtstreeks in de vuurlinie. De dreiging bleef niet bij woorden. Zijn broer Reduan B. werd in 2018 geliquideerd, en zijn advocaat Derk Wiersum werd in 2019 vermoord voor zijn eigen woning. Beide aanslagen schokten Nederland tot in de kern.
Ondanks die concrete en dodelijke dreiging stelt de rechtbank nu vast dat de Nederlandse Staat de zorgplicht jegens familieleden van Nabil B. heeft geschonden. Volgens Het Parool gaat het om een schending van het recht op leven. De Volkskrant omschrijft het oordeel als een schending van de zorgplicht. Beide formuleringen verwijzen naar hetzelfde fundamentele verwijt: de overheid deed niet genoeg, of reageerde te traag, toen bescherming bittere noodzaak was.
Bovendien plaatst de uitspraak de samenwerking tussen kroongetuigen en de overheid in een breder perspectief. Wie instemt met getuigen in een zware misdaadzaak, vertrouwt erop dat de staat zijn beschermingsbeloften nakomt. Dat vertrouwen blijkt, in dit geval, onterecht te zijn geweest.
Wat de rechtbank precies heeft vastgesteld
De rechtbank oordeelde dat de Nederlandse Staat zijn verplichtingen jegens de familie van Nabil B. heeft geschonden door geen, of niet tijdig, beveiliging te bieden. Welke rechtbank de uitspraak deed, is op basis van de beschikbare bronnen niet met zekerheid vast te stellen. Evenzo is onduidelijk om welke familieleden het precies gaat en in welke periode de beveiliging ontbrak of te laat op gang kwam.
Het Parool legt de nadruk op de schending van het recht op leven, een fundamenteel grondrecht dat ook in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens is verankerd. De Volkskrant focust daarentegen op de zorgplicht, een begrip dat betrekking heeft op de verantwoordelijkheid van de overheid om burgers in gevaarlijke situaties actief te beschermen. Beide formuleringen raken aan hetzelfde kern: de staat deed te weinig, of te laat.
Of de rechtbank de Nederlandse Staat ook aansprakelijk heeft gesteld voor concrete schade, en of er een schadevergoeding is toegewezen, is op basis van de huidige berichtgeving niet te bevestigen. Dat zijn vragen die in de dagen na de uitspraak ongetwijfeld nader worden beantwoord door de betrokken partijen en hun advocaten.
De bredere context van het Marengo-proces
Het Marengo-proces is het grootste en meest complexe strafproces in de recente Nederlandse rechtsgeschiedenis. De vervolging steunt voor een belangrijk deel op de verklaringen van Nabil B.. Daarmee is zijn rol als kroongetuige onmisbaar voor het OM, maar ook voor de samenleving, die recht heeft op vervolging van zware criminaliteit. Toch bracht die rol fatale gevolgen met zich mee voor mensen in zijn directe omgeving.
De moorden op zijn broer en zijn advocaat lieten zien hoe reëel de dreiging was. Desondanks concludeert de rechter nu dat de overheid onvoldoende heeft gereageerd op signalen die om directe actie vroegen. Daarmee staat het OM en de bredere justitiële keten voor een indringende vraag: hoe kan de overheid in de toekomst voorkomen dat kroongetuigen en hun families zo kwetsbaar blijven?
Wat dit vonnis betekent voor betrokkenen
Voor de familie van Nabil B. is de uitspraak een formele erkenning van wat zij al jaren ervaren: dat de overheid hen in de steek heeft gelaten op het moment dat bescherming het meest noodzakelijk was. Echter, een juridische erkenning haalt de slachtoffers en de geleden schade niet terug. De uitspraak biedt daarom naar verwachting enige genoegdoening, maar lost het verdriet en het gevoel van onveiligheid niet op.
Bovendien heeft het vonnis een signaalfunctie voor anderen die overwegen als kroongetuige te fungeren. Als de overheid er niet in slaagt haar eigen beloften na te komen, zullen potentiële getuigen in toekomstige zaken opnieuw twee keer nadenken voordat zij de stap zetten om met justitie samen te werken. Dat raakt direct aan de slagkracht van het OM in de aanpak van zware, georganiseerde criminaliteit.
Gevolgen voor het overheidsbeleid rond kroongetuigen
De uitspraak legt een structureel probleem bloot in de manier waarop Nederland omgaat met kroongetuigen en hun omgeving. Het systeem van getuigenbescherming staat al langer onder druk. Critici wijzen erop dat de middelen en de protocollen vaak onvoldoende zijn afgestemd op de aard en de omvang van de dreiging. De rechtbank onderschrijft dat standpunt nu in juridische termen.
Daarnaast roept de zaak vragen op over de verantwoordelijkheidsverdeling binnen de overheid. Wie draagt de eindverantwoordelijkheid als beveiliging uitblijft of te laat komt? Is dat het OM, de politie, het ministerie van Justitie, of een combinatie daarvan? Die vragen zijn niet alleen relevant voor de familie van Nabil B., maar ook voor de rechtsstaat als geheel.
Volgende stappen in de juridische strijd
Of de Nederlandse Staat in hoger beroep gaat tegen de uitspraak, is vooralsnog niet bekendgemaakt. Dat is een logische volgende stap om in de gaten te houden. Vervolgens zal moeten blijken of de politiek stappen onderneemt om het systeem van getuigenbescherming te versterken, of dat het bij een rechterlijk oordeel blijft zonder verdere structurele veranderingen. De druk op het kabinet en het OM om te reageren neemt door dit vonnis in ieder geval aanzienlijk toe.
Bronnen en credits
Bronnen: Parool.nl, Volkskrant
