Pride Amsterdam doet mee aan een race die niet eens één keer per jaar plaatsvindt. Minister Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap maakte dinsdag bekend dat zij het evenement nomineert voor de immateriële erfgoedlijst van Unesco. Daarmee opent zich een kans die zich maar eens in de vier jaar voordoet. Bovendien schuilt achter de nominatie een ambitie die de grenzen van Amsterdam ver overstijgt.
Een kans die zich zelden voordoet
De nominatie is geen verrassing voor de organisatie van Pride Amsterdam. Directeur Lucien Spee reageert opgelucht bij stadsomroep AT5. “We zijn hier al heel lang mee bezig”, zegt hij. “De kans om genomineerd te worden, doet zich eigenlijk maar één keer in de vier jaar voor. Eindelijk liggen alle kaarten nu goed.” Die woorden klinken als opluchting na een lang traject. Omdat zo’n nominatievenster zo beperkt is, weegt elke kans zwaar.
De minister handelt daarbij niet op eigen initiatief. In feite neemt zij het advies van de Raad van Cultuur over. Die raad adviseerde de overheid om Pride Amsterdam aan te dragen als Nederlandse inzending voor de Unesco-lijst van immaterieel erfgoed. “De keuze viel op Pride Amsterdam“, staat in het advies te lezen. “Omdat Nederland internationaal bekendstaat als voorloper op het gebied van gendergelijkheid, queer-emancipatie en seksuele vrijheid.” Daarmee positioneert de raad Nederland nadrukkelijk als internationaal voortrekker op dit thema.
Wat de Unesco-lijst precies inhoudt
De immateriële erfgoedlijst van Unesco omvat wat de organisatie zelf ‘levende cultuur’ noemt. Denk aan tradities, ambachten en feesten die diep geworteld zijn in een samenleving. Zo staat de Belgische biercultuur op de lijst, net als het zingen van opera in Italië en de Jamaicaanse muziekstroming reggae. Ook uit Nederland staan al meerdere tradities op de lijst, waaronder het ambacht van de molenaar en het zomercarnaval in Rotterdam. Pride Amsterdam zou dus in goed gezelschap verkeren als de nominatie slaagt.
Het evenement staat overigens al sinds 2019 op de nationale erfgoedlijst van Nederland. Daarmee is het fundament al gelegd. De stap naar de internationale Unesco-lijst is echter een andere orde van grootte, zowel procedureel als symbolisch. Bovendien duurt het hele traject nog jaren voordat er definitief uitsluitsel komt.
Een lange en nauwkeurige procedure
Erkenning als immaterieel erfgoed door Unesco is geen kwestie van een aanvraagformulier invullen. Eerst moet Pride Amsterdam een uitgebreid nominatiedossier opstellen. Vervolgens moet dat dossier goedkeuring krijgen van de volledige ministerraad in Den Haag. Daarna belandt het uiterlijk op 31 maart 2027 op de deurmat van Unesco. Naar verwachting neemt de organisatie pas eind 2028 een definitief besluit. Het zal dus nog ruim twee jaar duren voordat duidelijk is of de nominatie ook daadwerkelijk tot erkenning leidt.
Die tijdlijn maakt één ding duidelijk: de nominatie is een begin, geen eindstreep. Desondanks is de stap op zichzelf al betekenisvol. Nederland plaatst hiermee Pride als cultureel fenomeen nadrukkelijk op de internationale agenda. Omdat de procedure zo lang duurt, is het ook belangrijk dat het nominatiedossier sterk en goed onderbouwd is.
De droom: Pride zonder ‘Amsterdam’
Hier wordt het verhaal extra interessant. Officieel draagt Nederland Pride Amsterdam voor. Maar directeur Lucien Spee heeft een bredere ambitie. Hij hoopt dat uiteindelijk niet Pride Amsterdam, maar gewoon Pride op de Unesco-lijst terechtkomt. Die ene naamswijziging zou een groot verschil maken. Daarmee zouden namelijk ook Pride-evenementen in andere landen onder de erkenning kunnen vallen, ook in landen waar mensen niet vrij kunnen uitkomen voor hun seksuele voorkeur of genderidentiteit.
“Ja, het is voor ons als Pride Amsterdam leuk, en we waren ooit een beacon of hope”, zegt Spee. “Maar we willen dat ook graag voor andere landen bereiken.” Die woorden tonen aan dat de organisatie de nominatie niet als een eigen trofee beschouwt, maar als een instrument voor een groter doel. De Raad van Cultuur deelt die visie en adviseert expliciet om de naam van de inzending te veranderen naar simpelweg ‘Pride’. “Zo kan Nederland een leidende rol spelen en kunnen andere landen later aansluiten”, aldus de raad in zijn advies.
Nederland als internationale trekker op het podium
De ambitie om de naam te verbreden past in een groter narratief. Nederland profileert zich al decennia als progressief land op het gebied van seksuele vrijheid en gendergelijkheid. Als eerste land ter wereld legaliseerde Nederland het homohuwelijk, in 2001. Dat internationale imago klinkt door in het advies van de Raad van Cultuur. Door Pride zonder landsnaam of stadsnaam voor te dragen, creëert Nederland de mogelijkheid om een mondiale beweging te vertegenwoordigen. Dat is geen kleine gedachte. Daarmee zou de Unesco-erkenning ook symbolisch waarde hebben voor landen waar lhbtiq+-rechten nog steeds onder druk staan.
Bovendien is het een strategische keuze. Door de inzending te verbreden, vergroot Nederland ook de internationale relevantie van het dossier. Dat kan bijdragen aan een sterkere aanvraag bij Unesco. Toch blijft het onzeker of de organisatie die bredere interpretatie ook daadwerkelijk zal overnemen. Daarover valt nu nog niets met zekerheid te zeggen.
Volgende stappen bepalen het uiteindelijke succes
De komende maanden zijn cruciaal. Pride Amsterdam moet nu aan de slag met het nominatiedossier. Dat document moet alle aspecten van het evenement en zijn culturele betekenis onderbouwen. Vervolgens buigt de ministerraad zich erover. Als het dossier uiterlijk 31 maart 2027 bij Unesco ligt, is de volgende stap aan de internationale organisatie. Het verwachte besluit in 2028 markeert dan het moment waarop duidelijk wordt of de Canal Parade en alles wat daarmee samenhangt een permanente plek krijgt op de werelderfgoedlijst. Tot die tijd geldt de nominatie als een sterke eerste stap op weg naar een erkenning die voor velen meer betekent dan een eervolle vermelding alleen.
