Nettarief gaat meetellen wanneer je stroom gebruikt: ‘Een derde van de netkosten blijft vast’

Huishoudens en kleine bedrijven gaan mogelijk vanaf 2029 voor het stroomnet betalen naar het moment waarop ze elektriciteit gebruiken. Het voorstel voor tijdsafhankelijke nettarieven ligt bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Ongeveer een derde van de netkosten blijft in dit voorstel vast, de rest gaat meetellen naar verbruik en tijdstip.

Het plan geldt voor alle aansluitingen tot 3×80 ampère, en dus voor vrijwel elk huishouden. Energiebedrijven reageren welwillend, maar stellen een duidelijke voorwaarde: de invoering moet begrijpelijk en betaalbaar blijven. Hoe het stelsel in elkaar zit en wat het voor huishoudens kan betekenen, staat hieronder.

Netbeheerders dienen codewijziging in bij de ACM

De netbeheerders dienden het voorstel begin mei 2026 in als formeel codewijzigingsvoorstel bij de ACM. Het gaat om een nieuw nettariefstelsel voor kleinverbruikers, dus voor aansluitingen tot maximaal 3×80 ampère. De toezichthouder beoordeelt het voorstel en betrekt belanghebbende partijen via een consultatie.

Volgens Netbeheer Nederland is het voorstel ontwikkeld in overleg met Energie-Nederland, het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de ACM. Nettarieven zijn onderdeel van de netkosten. Ze staan los van de leveringskosten voor energie, die huishoudens aan hun leverancier betalen.

Eén derde blijft vast, twee derde gaat meebewegen

In het huidige stelsel betalen huishoudens een vast bedrag voor hun aansluiting, ongeacht hoeveel stroom ze gebruiken. Dat verandert. Ongeveer een derde van de netkosten blijft vast. De overige twee derde wordt afhankelijk van het volume en het tijdstip van elektriciteitsgebruik.

Daarvoor komen meerdere tariefniveaus die verschillen per tijdsblok en per seizoen. Het hoogste tarief geldt in de winter tussen 16.00 en 23.00 uur. Op momenten dat het net rustig is, geldt een lager tarief. Is het druk, dan ligt het tarief hoger.

Verbruikers met veel stroom betalen meer

De kosten verschuiven daarmee naar huishoudens met een hoger elektriciteitsverbruik. Wie weinig stroom gebruikt, ziet de netkosten minder snel stijgen dan in het huidige stelsel. Huishoudens met bijvoorbeeld een warmtepomp of een elektrische auto krijgen juist een zwaardere rekening als ze niets aan hun gedrag veranderen.

De netbeheerders benadrukken dat de netkosten de komende jaren sowieso oplopen, ook zonder tijdsafhankelijke tarieven. Voor een huishouden met een standaardaansluiting gaat het om een stijging van ongeveer 477 euro in 2026 naar ongeveer 772 euro inclusief btw in 2030, door de extra investeringen in het net.

Tegelijk krijgen die huishoudens meer mogelijkheden om hun netkosten te beïnvloeden. Door het opladen van een elektrische auto te verplaatsen naar rustige uren daalt de rekening. Het effect verschilt wel per situatie, want niet iedereen kan het verbruik in dezelfde mate verschuiven.

Waarom het stroomnet anders wordt benut

Het onderliggende doel is een efficiënter gebruik van het stroomnet. Als huishoudens hun verbruik spreiden, neemt de piekbelasting af. Dat helpt tegen netcongestie, de drukte op het net waardoor het tegen zijn maximale capaciteit aanloopt.

De netbeheerders schatten dat de maatregel de piekbelasting per transformatorhuisje met 3 tot 12 procent kan verlagen. Richting 2030 zouden daardoor naar schatting zo’n 700.000 woningen of 500.000 laadpunten extra gerealiseerd kunnen worden, volgens een berekening van adviesbureau Berenschot.

Een gelijkmatiger gebruik betekent ook dat het net minder snel verzwaard hoeft te worden. Dat dempt de stijging van de netkosten, die de komende jaren oploopt door grote investeringen in het elektriciteitsnet. Daarnaast moet het nieuwe stelsel de kosten eerlijker verdelen, omdat zowel hoeveelheid als moment van gebruik gaan meetellen.

Energie-Nederland: begrijpelijk en betaalbaar

Koepelorganisatie Energie-Nederland begrijpt het voorstel. “Cruciale voorwaarde is wel dat de invoering begrijpelijk en betaalbaar blijft”, reageert de organisatie. Volgens de energiebedrijven is het bovendien niet voor ieder huishouden eenvoudig om het elektriciteitsverbruik te verschuiven.

“Daarom is het belangrijk de gevolgen voor de energierekening scherp te volgen en waar nodig bij te sturen”, aldus de organisatie. Energie-Nederland denkt dat slimmer gebruik van het elektriciteitsnet kan bijdragen aan een eerlijkere verdeling van de netkosten en aan minder netcongestie.

Besluit van de ACM volgt vóór eind 2026

Het voorstel is nog geen besluit. De ACM wil vóór eind 2026 een definitief besluit nemen over het nieuwe nettariefstelsel. Daaraan gaat een consultatie van geïnteresseerde partijen vooraf. Pas na dat besluit liggen de uitgangspunten van het stelsel vast.

Daarna worden aanpassingen zorgvuldig en gefaseerd voorbereid, onder meer voor facturering, systemen, processen en regelgeving. Alle betrokken partijen willen de implementatie eind 2028 afronden. Het nieuwe stelsel zou dan op 1 januari 2029 in werking treden.

Constructieve uitwerking met oog voor de rekening

Energie-Nederland zegt “constructief” mee te werken aan de verdere uitwerking van het voorstel. De organisatie steunt daarmee de richting van het plan, maar wil de invoering niet loskoppelen van de gevolgen voor de portemonnee van huishoudens.

De komende maanden draait het dus om de uitwerking: hoe de tariefniveaus precies worden vormgegeven en hoe huishoudens op hun rekening zien wat er verandert. Of de eis van begrijpelijkheid en betaalbaarheid wordt gehaald, wordt zichtbaar zodra de ACM haar besluit neemt.