Nabestaanden strooien stiekem de as van hun geliefde uit in de Efteling, ook al is dat uitdrukkelijk verboden. Het pretpark in Kaatsheuvel bevestigt aan Omroep Brabant dat het incidenteel gebeurt, maar noemt de praktijk ‘niet passend’. Achter de schermen onthult een patroon van heimelijke asuitstrooiingen en stille opruimacties dat vragen oproept over handhaving, rouw en de grenzen van een sprookjeswereld.
Verbod is duidelijk, maar nabestaanden doen het toch
De Efteling geeft nooit toestemming voor het uitstrooien van as in het park. Dat staat vast. Toch ontvangen de medewerkers regelmatig verzoeken van nabestaanden die hun overleden geliefde op een bijzondere plek willen herdenken. Die verzoeken worden altijd afgewezen. Volgens een woordvoerder is het park simpelweg niet ingericht op zulke momenten. Bovendien wordt het terrein dagelijks schoongemaakt en onderhouden, wat de praktijk extra problematisch maakt.
Toch gaan sommige mensen gewoon hun gang. Ze doen het stiekem, in de drukte van de dag, en het personeel merkt het vaak pas achteraf. Omroep Brabant sprak met zes oud-medewerkers die bevestigen dat asuitstrooiingen in het park voorkomen. Niet als incidentele vergissing, maar als een bewuste keuze van nabestaanden die hun dierbare willen verbinden aan een plek die voor hen betekenisvol was.
Sprookjesbos en Gondoletta zijn populaire plekken
Uit de getuigenissen van de oud-medewerkers blijkt dat bepaalde plekken in het park aantrekkelijker lijken voor nabestaanden dan andere. Volgens een van hen vindt het uitstrooien vooral plaats in het Sprookjesbos en in de bootjes van de Gondoletta. De reden is praktisch: daar is minder toezicht. Bezoekers kunnen er hun gang gaan zonder dat personeel het direct opmerkt.
Ook de Droomvlucht wordt door oud-medewerkers genoemd als plek waar as is aangetroffen. Die attractie trekt jaarlijks enorm veel bezoekers en heeft een sprookjesachtige, rustgevende sfeer die voor sommige nabestaanden kennelijk een emotionele aantrekkingskracht heeft. De attracties die worden genoemd, zijn stuk voor stuk plekken met een bijzondere, dromerige uitstraling. Dat is waarschijnlijk geen toeval.
Medewerkers ruimen as op met stofzuiger
Wanneer personeel aan het einde van de dag as ontdekt, volgt een nuchter protocol. Een anonieme oud-medewerker, die tot 2022 bij de Efteling werkte, beschreef het als volgt: een collega liep met een stofzuiger naar de plek toe, zoog de as op en leegde de stofzuiger vervolgens in een kliko. Daarna ging het leven gewoon verder. Snel, efficiënt en zonder ophef.
De vrouw had persoonlijk grote moeite met de situatie. Ze zei dat ze zelf nooit de as zou hebben opgeruimd op die manier. ‘Dat ging mij echt te ver, dat kon ik niet’, vertelde ze anoniem. Haar ongemak zegt iets over de emotionele lading van de situatie voor medewerkers. Zij staan immers tussen het beleid van het park en de verdrietige realiteit van rouwende bezoekers in.
Handhaving is bijna onmogelijk
Het park erkent het probleem, maar ziet weinig mogelijkheden om het aan te pakken. Nabestaanden handelen stiekem en zijn daarna nauwelijks te traceren. Wie betrapt wordt, wordt aangesproken door het personeel. Dat gebeurt echter met begrip voor de situatie. ‘Uiteraard doen we dat met respect voor de persoonlijke en emotionele betekenis die zo’n moment voor iemand kan hebben’, aldus een woordvoerder van de Efteling.
Daarnaast kiest het park er bewust voor om bezoekers niet extra te controleren. Extra surveillance voert de druk op en past niet bij de sfeer die de Efteling wil uitstralen. Het park vertrouwt er daarom op dat bezoekers het verbod respecteren. Of dat vertrouwen realistisch is, valt te betwijfelen. Zolang de emotionele drijfveer van nabestaanden sterker is dan de regels, zal de praktijk vermoedelijk doorgaan.
Wat zegt de wet over asuitstrooiing?
Het uitstrooien van as is in Nederland aan regels gebonden. Op open zee of in de eigen tuin mag het zonder meer. In bossen, parken en andere openbare of privéterreinen is toestemming van de eigenaar verplicht. De Efteling is privéterrein, en de eigenaar geeft die toestemming nooit. Wie er toch as uitstrooit, handelt dus juridisch gezien in strijd met de regels, los van de emotionele context.
Bovendien roept de praktijk bredere vragen op over de omgang met rouw op publieke en commerciële locaties. De Efteling is voor veel Nederlanders een plek vol herinneringen, verbonden aan jeugd, gezin en geluk. Het is begrijpelijk dat nabestaanden die band willen bestendigen. Toch is een pretpark geen begraafplaats, en het park heeft ook verantwoordelijkheden tegenover zijn andere bezoekers en medewerkers.
Park ziet geen aanleiding tot strenger beleid
De woordvoerder van de Efteling benadrukt dat het voor zover bekend slechts incidenteel voorkomt. Het park heeft geen concrete cijfers over hoe vaak as wordt uitgestrooid. Daardoor is het moeilijk in te schatten hoe groot het probleem werkelijk is. De oud-medewerkers die met Omroep Brabant spraken, suggereren dat het vaker gebeurt dan het park wil toegeven. Maar ook zij kunnen geen exacte aantallen noemen.
Vooralsnog kiest de Efteling voor een terughoudende aanpak: het beleid is duidelijk, handhaving vindt plaats waar mogelijk, en bezoekers worden op hun eigen verantwoordelijkheid aangesproken. Of dat volstaat, blijft de vraag. Zolang het park een emotioneel magneet is voor nabestaanden die hun geliefden op een bijzondere manier willen herdenken, zal de spanning tussen rouw en regels niet zomaar verdwijnen.
