Het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel kampte het hele afgelopen weekend met forse overbezetting, en de situatie verslechterde met de dag. Dinsdagochtend sliepen er 2211 asielzoekers in het centrum, terwijl het officiële maximum op 2000 ligt. Opvallend is dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) deze ontwikkeling al zag aankomen, maar verdere uitwijkmogelijkheden vooralsnog ontbreken.
Vrijdag was de enige dag dat het goed ging
Vorige week vrijdag zat Ter Apel voor het eerst in tijden weer onder het maximumaantal van 2000 asielzoekers. Dat lukte mede dankzij een dringende oproep van asielminister Bart van den Brink (CDA) aan gemeenten. Hij vroeg hun snel extra opvangplekken beschikbaar te stellen. De actie leverde tijdelijk resultaat op, maar een woordvoerder van het COA maakte meteen duidelijk dat de situatie waarschijnlijk niet lang zou standhouden. “We verwachten dat het aantal in Ter Apel gauw weer zal oplopen,” liet de woordvoerder weten.
Die voorspelling bleek raak. Al op zaterdag overschreed het aantal de grens opnieuw. Bovendien speelt op de achtergrond een structureel probleem mee: tot 1 september sluiten vermoedelijk 47 opvanglocaties in Nederland, waardoor de druk op bestaande centra verder toeneemt. Daardoor wordt de zoektocht naar alternatieven steeds urgenter.
Dag voor dag liep de teller op
De cijfers over het weekend liegen er niet om. Op zaterdag 4 april sliepen er 2015 asielzoekers in het centrum. Dat was net boven het maximum, maar nog beheersbaar. Vervolgens nam het aantal elke nacht verder toe. Op zondag stond de teller op 2023, op maandag op 2074. De nacht van maandag op dinsdag was de zwaarste: maar liefst 2211 mensen verbleven in een centrum dat officieel maar 2000 plekken biedt. Dat is een overschrijding van meer dan tien procent.
Ondanks de extreme drukte verliep de nacht van maandag op dinsdag volgens een woordvoerder van het COA gelukkig zonder grote incidenten. De woordvoerder liet weten dat het centrum rustig bleef en dat medewerkers de situatie zo goed mogelijk in goede banen leidden. Dat is op zichzelf een opvallend gegeven, omdat een bezetting van ruim boven het maximum doorgaans extra druk legt op voorzieningen, personeel en veiligheid.
COA zoekt naar uitwijkplekken
Het COA is nu actief op zoek naar andere locaties voor de asielzoekers die momenteel in Ter Apel verblijven. Hoeveel plekken er nodig zijn en op welke termijn die beschikbaar komen, is nog niet duidelijk. Wel is duidelijk dat de organisatie niet afwacht. De situatie vraagt om directe actie, omdat het centrum structureel niet is gebouwd voor een bezetting van meer dan 2000 personen.
Asielminister Bart van den Brink deed vorige week al een beroep op gemeenten, maar de respons was kennelijk onvoldoende om de aanhoudende instroom op te vangen. Bovendien is de oproep van de minister slechts een tijdelijke maatregel; hij lost het onderliggende probleem van te weinig structurele opvangcapaciteit niet op. Gemeenten die vorige week insprongen, boden daarmee een kortetermijnoplossing voor een hardnekkig langetermijnprobleem.
Druk op opvangstelsel groeit structureel
De aanhoudende overbezetting in Ter Apel is geen incident op zichzelf. Het aanmeldcentrum fungeert als eerste opvangpunt voor asielzoekers die Nederland binnenkomen. Zodra het centrum vol zit, komt de doorstroom naar andere locaties in gevaar. Daarnaast dreigt de sluiting van vermoedelijk 47 opvanglocaties voor 1 september de druk verder te verhogen. Als die plekken inderdaad wegvallen, neemt de capaciteit in het hele opvangstelsel fors af, terwijl het aantal aanmeldingen niet evenredig daalt.
Dat maakt de situatie in Ter Apel ook maatschappelijk relevant. Bewoners en gemeenten in de omgeving kijken toe hoe het centrum keer op keer zijn grenzen overschrijdt. Tegelijkertijd zoekt het COA steeds opnieuw naar gemeenten die bereid zijn tijdelijk opvangplekken aan te bieden. Die zoektocht vergt tijd en medewerking, twee zaken die op dit moment schaars zijn.
Nacht verliep rustig, maar de oplossing is er nog niet
Het positieve nieuws is beperkt, maar aanwezig. De nacht van maandag op dinsdag verliep ondanks de extreme bezetting rustig. Medewerkers van het COA hielden de situatie onder controle, en er deden zich geen bijzondere incidenten voor. Bovendien is de organisatie niet passief: er wordt actief gezocht naar plekken om de extra 211 asielzoekers elders onder te brengen. Toch biedt dat voorlopig geen garanties voor de komende nachten.
Zolang er geen structurele oplossing is voor het tekort aan opvangplaatsen in Nederland, blijft Ter Apel het ventiel van een systeem dat onder druk staat. Het COA en minister Bart van den Brink staan voor de opgave om op korte termijn extra capaciteit te vinden, terwijl het aantal mensen dat aanklopt bij het aanmeldcentrum niet afneemt. De komende dagen zullen uitwijzen of die zoektocht succesvol is, of dat de overbezetting verder oploopt.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
