Bertram maakt vuurwerkverbod definitief: ‘Geldt al komende jaarwisseling’

Nederlanders die gewend zijn zelf vuurwerk af te steken met oud en nieuw, moeten dit jaar een andere invulling zoeken voor die traditie. Staatssecretaris Annet Bertram van Milieu heeft op woensdag 1 juli het definitieve besluit gepubliceerd dat het landelijk vuurwerkverbod voor consumenten formeel bekrachtigt. Het besluit treedt op 1 augustus officieel in werking, zodat het verbod al geldt tijdens de komende jaarwisseling.

Van Kamervotum tot definitief besluit

De weg naar dit verbod begon al in 2025, toen de Tweede Kamer instemde met een landelijk verbod op consumentenvuurwerk. Het initiatief daarvoor kwam van PRO en de Partij voor de Dieren. Beide partijen pleitten al langer voor een landelijk verbod, omdat lokale verboden in afzonderlijke gemeenten als onvoldoende werden beschouwd. Bovendien leidde de ongelijkheid tussen gemeenten tot grote frustraties bij handhavers en burgers.

Toch kon de wet niet direct na de Kamervotum in werking treden. Voordat het vuurwerkverbod kon worden doorgevoerd, moesten verschillende zaken zorgvuldig worden geregeld. Zo diende er een compensatieregeling te komen voor vuurwerkhandelaren die door het verbod hun inkomsten zagen verdampen. Daarnaast moesten de regels voor zogeheten gezamenlijke vuurwerkshows worden uitgewerkt. Dat kostte tijd, maar heeft uiteindelijk niet kunnen voorkomen dat het verbod al dit jaar van kracht gaat.

Aanpassingen na Raad van State

Een cruciaal moment in het wetgevingsproces was het advies van de Raad van State. Na dat advies paste staatssecretaris Bertram de regels voor gezamenlijke vuurwerkshows aan. De afstandsregels voor dergelijke shows zijn nu gelijkgesteld aan die voor professionele vuurwerkshows. Daarmee zijn de veiligheidsmarges aanzienlijk aangescherpt. Bovendien geldt voortaan de eis dat vuurwerkverenigingen een aantoonbare lokale binding moeten hebben met de plek waar ze vuurwerk willen afsteken.

Gemeenten krijgen binnen deze nieuwe regelgeving een duidelijke rol toebedeeld. Zij kunnen namelijk een ontheffing verlenen aan vuurwerkclubs die een gezamenlijke show willen organiseren. Daardoor blijft er ruimte voor georganiseerde, gecontroleerde shows tijdens de jaarwisseling. Echter bepalen gemeenten zelf of ze zo’n ontheffing willen verlenen en aan welke clubs. Dit geeft lokale bestuurders de benodigde handelingsvrijheid, maar schept tegelijkertijd ook verantwoordelijkheid.

Handhaving en inleverdagen

Een van de voorwaarden die de Tweede Kamer stelde vóór inwerkingtreding, was een concreet plan voor de handhaving van het verbod. Dat plan ligt er nu. Onderdeel ervan zijn zogenoemde inleverdagen, waarop mensen die nog consumentenvuurwerk in huis hebben, dit kunnen inleveren zonder juridische gevolgen. Op die manier wil de overheid voorkomen dat bestaande voorraden vuurwerk alsnog illegaal worden afgestoken.

De handhaving zal in de praktijk een flinke uitdaging zijn. Critici hebben al eerder gewezen op de moeilijkheid van effectieve controle, zeker rondom de jaarwisseling. Desondanks was er in de Tweede Kamer geen meerderheid om het verbod nog een jaar uit te stellen. Verschillende partijen probeerden dat uitstel wel te bewerkstelligen, maar die motie haalde het niet. Daardoor geldt het landelijk vuurwerkverbod al tijdens de komende jaarwisseling van 2026 op 2027.

Reacties: scepsis en opluchting

Het besluit roept uiteenlopende reacties op. Voorstanders, waaronder de initiatiefnemers PRO en de Partij voor de Dieren, zien het verbod als een historische stap. Zij benadrukken de voordelen voor het milieu, de luchtkwaliteit en de openbare veiligheid. Jaarlijks liepen tijdens de jaarwisseling tientallen mensen verwondingen op door vuurwerk, terwijl dieren en mensen met een beperking extra kwetsbaar zijn voor het lawaai en de rook.

Toch zijn er ook critici. Zo vertelde een vuurwerkslachtoffer eerder in een reportage dat hij betwijfelt of een verbod daadwerkelijk effect zal hebben. Zijn sceptische boodschap: zolang illegaal vuurwerk makkelijk verkrijgbaar blijft, lost een wettelijk verbod het probleem niet op. Dat sentiment leeft breder in de samenleving, ook onder handhavers en sommige politici. Daarom is de discussie over effectiviteit nog lang niet gesloten.

Wat verandert er voor de gewone Nederlander

Concreet betekent het besluit dat Nederlanders dit jaar voor het eerst geen consumentenvuurwerk mogen aanschaffen of afsteken. De verkoop van traditioneel knalvuurwerk, fonteinen en vuurpijlen aan particulieren stopt. Wie dat toch doet, riskeert een boete. Wie nog vuurwerk in huis heeft, wordt aangeraden dit in te leveren via de aangekondigde inleverdagen. Verder blijft het mogelijk om georganiseerde vuurwerkshows bij te wonen, mits een gemeente daarvoor een ontheffing heeft verleend aan een lokale vuurwerkvereniging.

Voor de vuurwerkbranche is het besluit ingrijpend. Handelaren ontvangen compensatie via de eerder afgesproken regeling, maar het verdienmodel van de sector verandert fundamenteel. Sommige ondernemers hebben hun activiteiten al afgebouwd of omgezet. Anderen kijken nog naar mogelijkheden binnen de nieuwe regels, bijvoorbeeld door zich te richten op de professionele markt of op de organisatie van gezamenlijke shows.

Volgende stap: inwerkingtreding op 1 augustus

Het gepubliceerde besluit van staatssecretaris Annet Bertram treedt formeel in werking op 1 augustus 2026. Dat geeft gemeenten, handhavers en burgers nog enkele maanden de tijd om zich voor te bereiden op de nieuwe situatie. Den Haag verwacht dat de komende weken meer uitvoeringsdetails bekend worden over de handhaving en de inleverdagen. De ogen zijn nu gericht op de jaarwisseling, die voor het eerst in lange tijd plaatsvindt zonder dat particulieren zelf de lucht kunnen vullen met vuurwerk.