Van der Weijden neemt afscheid van een last: ‘Geruststellend dat ik moest staken’

Maarten van der Weijden trok jarenlang een zware last met zich mee. Nu wil hij daar definitief afscheid van nemen, en hij doet dat op de enige manier die hij kent: door zichzelf tot het uiterste te drijven in het water. Volgens het AD staat de voormalige olympisch kampioen aan de start van wat hij zijn allerlaatste extreme zwemtocht noemt. Die persoonlijke dimensie maakt deze tocht anders dan alles wat hij eerder deed.

Een last die hij jaren met zich meedroeg

Van der Weijden overleefde in 2001 acute lymfatische leukemie. Daarna bouwde hij een indrukwekkende carrière op als topsporter én als fondsenwerver voor kankeronderzoek. Toch bleef iets aan hem knagen. Het AD beschrijft hoe hij jarenlang een last met zich meedroeg, zonder dat het artikel in detail treedt over de exacte aard ervan. Wat duidelijk is, is dat deze tocht voor hem niet alleen een sportieve uitdaging vormt. Het is ook een afsluiting van iets dat hij te lang met zich heeft meegedragen.

Daarbij speelt een opmerkelijke uitspraak een rol. Het AD citeert Van der Weijden met de woorden: ‘Mensen met kanker vonden het geruststellend dat ik die tocht moest staken.’ Die zin verwijst naar een eerdere gelegenheid waarbij hij een extreme zwemtocht niet kon voltooien. In 2019 staakte hij zijn poging om de gehele Elfstedentocht te zwemmen na ruim twee etappes, vanwege uitputting en onderkoeling. Het feit dat kankerpatiënten troost putten uit zijn mislukking, raakte hem diep. Bovendien maakte het hem bewust van wat zijn inspanningen betekenen voor mensen die zelf een strijd voeren die ze niet kunnen staken.

Vervolgens groeide het plan voor een nieuwe tocht, ditmaal de laatste in zijn extreme reeks. Vanuit zijn woonplaats Vught wil hij volgens het AD een afstand van 270 kilometer afleggen in zes dagen. Dat is een afstand die de meeste mensen niet eens fietsen in zo’n tijdsbestek, laat staan zwemmen.

270 kilometer in zes dagen

De omvang van de uitdaging is nauwelijks te bevatten. 270 kilometer zwemmen in zes dagen betekent gemiddeld 45 kilometer per dag in open water. Ter vergelijking: een gemiddelde zwemmer legt in een uur misschien twee kilometer af. Van der Weijden zal dus dagelijks vele uren aaneengesloten moeten zwemmen, door welk weer dan ook. Het AD omschrijft die toestand treffend als ‘die tunnel van pijn’, een zone waarin het lichaam zijn grenzen al lang voorbij is en alleen de geest de zwemmer nog vooruit duwt.

Bovendien is het lichamelijke risico aanzienlijk. Onderkoeling, spierkrampen en extreme vermoeidheid liggen op de loer. Dat Van der Weijden dit desondanks wil doen, zegt veel over zijn motivatie. Het AD citeert hem met de uitspraak: ‘Ik denk dat mijn leven pas iets waard is als ik dit doe.’ Die woorden klinken zwaar, maar ze geven een eerlijk beeld van de psychologische kracht die een tocht als deze vereist en oproept.

Het doel: geld voor kankeronderzoek

Naast de persoonlijke drijfveer staat ook het grotere doel centraal. Van der Weijden wil met zijn tocht geld ophalen voor kankeronderzoek, zo meldt het AD. Hoeveel hij precies wil inzamelen en welke onderzoeksinstelling de opbrengst ontvangt, is op basis van de beschikbare bronnen niet bevestigd. Toch is de richting helder: ook nu wil hij zijn lichamelijke inspanning vertalen naar iets dat verder reikt dan hijzelf.

Daarmee zet Van der Weijden een lijn voort die hij al jaren consequent vasthoudt. Na zijn genezing keerde hij niet alleen terug als sporter, maar ook als gezicht van de strijd tegen kanker. Hij won in 2008 olympisch goud op de tien kilometer open water in Peking, een prestatie die wereldwijd bewondering afdwong. Daarna zette hij zijn bekendheid in voor fondswerving, met extreme tochten als middel. Die combinatie van sport en maatschappelijke inzet maakte hem tot een van de meest gerespecteerde sporters in Nederland.

Reacties op de aankondiging

De aankondiging van deze tocht raakte onmiddellijk een gevoelige snaar. Zowel het AD als de Volkskrant besteedden aandacht aan het nieuws, wat aangeeft hoe groot de publieke interesse is. Voor mensen die zelf kanker hebben of hebben gehad, draagt een tocht als die van Van der Weijden een bijzondere betekenis. Hij laat zien dat een lichaam dat de ziekte heeft doorstaan, tot buitengewone prestaties in staat blijft. Dat gegeven geeft hoop, ook al is elke situatie anders.

Daarnaast raakt de uitspraak over de gestaakte tocht iets wat mensen zelden hardop zeggen. Dat kankerpatiënten troost vonden in het feit dat ook een topsporter soms moet opgeven, toont hoe complex het omgaan met ziekte en prestatie is. Van der Weijden erkent die complexiteit, en dat maakt hem geloofwaardig in de ogen van velen.

Het einde van een tijdperk

Als Van der Weijden zijn aankondiging waarmaakt, sluit hij met deze tocht een hoofdstuk af. Het AD beschrijft de geplande tocht als zijn allerlaatste extreme zwemtocht, al blijft de precieze invulling van dat woord open. Stopt hij alleen met de extreme edities, of trekt hij zich helemaal terug uit het publieke zwemcircuit? Dat is op dit moment nog niet duidelijk.

Wat wel duidelijk is, is dat Maarten van der Weijden met deze tocht meer wil afsluiten dan een sportcarrière. Hij wil een gevoel van verplichting, misschien zelfs schuld of onvoltooidheid, definitief achter zich laten. De 270 kilometer door het water zijn daarmee niet alleen een fondsenwervingsactie, maar ook een persoonlijke afrekening met een verleden dat hij al heel lang met zich meetorst. Of hij slaagt, en wat die uitkomst betekent, zal de komende zes dagen moeten blijken.