Een man die jarenlang verboden goederen per drone over gevangenismuren gooide, verliet de rechtbank in Dordrecht woensdag met een opvallend beperkte straf. De 34-jarige Mark S. uit Rijsenhout in Noord-Holland had drugs en iPhones afgeleverd aan gevangenen in drie verschillende landen. Toch hoeft hij zijn straf grotendeels niet uit te zitten, dankzij procesafspraken met justitie.
Drones als smokkelgereedschap
De zaak draait om een werkwijze die steeds vaker opduikt bij gevangenisinstellingen: drone-leveringen. Met kleine, bestuurbare vliegtuigjes gooit de buitenwereld verboden goederen over de muren van penitentiaire inrichtingen. Mark S. zou dit systeem op grote schaal hebben ingezet. Volgens justitie voerde hij tussen april 2021 en februari 2024 maar liefst zeventig vluchten uit. Daarmee bevoorraadde hij gevangenen in Nederland, België en Luxemburg.
De schaal van de operatie is opmerkelijk. Bovendien liep die bijna drie jaar lang door zonder dat de autoriteiten hem konden aanhouden. Pas in maart 2024 greep de politie in. Daarbij nam zij Mark S. samen met twee andere verdachten aan. Over de exacte identiteit en rol van die twee anderen is tot dusver weinig bekendgemaakt.
Van Veenhuizen tot Krimpen aan den IJssel
Uiteindelijk vervolgde het Openbaar Ministerie Mark S. voor een beperkt aantal concrete gevallen. Zo dropte hij een pakketje met ongeveer honderd gram hasj bij de gevangenis in Veenhuizen. Daarnaast leverde hij per drone pakketjes met drie iPhones af bij penitentiaire inrichtingen in Krimpen aan den IJssel en Almelo. Naast de smokkel stond hij ook terecht voor drugsbezit. Na zijn aanhouding vond de politie namelijk MDMA in zijn woning.
De combinatie van smokkel en drugsbezit leverde een meervoudige tenlastelegging op. Toch bleef de vervolging beperkt tot een handvol incidenten, terwijl justitie zelf spreekt van zeventig dronevluchten in totaal. Dat verschil tussen de omvang van de vermeende activiteiten en de uiteindelijke tenlastelegging is opvallend, maar niet ongebruikelijk bij procesafspraken.
Procesdeal bepaalt uitkomst
De lage straf hangt direct samen met de procesafspraken die het Openbaar Ministerie sloot met Mark S.. Bij zo’n deal stemt een verdachte in met een snelle, inhoudelijke behandeling. Daarvoor krijgt hij of zij in ruil doorgaans een strafkorting of een ander voordeel in de strafeis. De rechtbank in Dordrecht ging akkoord met die afspraken en deed na de inhoudelijke behandeling direct uitspraak. Dat is snel; in normale strafzaken wacht een rechter doorgaans enkele weken.
Het resultaat is een voorwaardelijke celstraf van vier maanden, een taakstraf van 120 uur en een boete van 10.000 euro, waarvan de helft voorwaardelijk. De voorwaardelijke celstraf betekent dat Mark S. die niet hoeft uit te zitten, tenzij hij opnieuw in de fout gaat. De taakstraf van 120 uur staat echter wel vast en moet hij daadwerkelijk vervullen.
Grensoverschrijdend probleem
De zaak illustreert een groter, grensoverschrijdend probleem voor gevangenisbeheerders in West-Europa. Drones zijn goedkoop, snel en moeilijk te onderscheppen. Bovendien vereisen ze vrijwel geen fysiek contact tussen de smokkelaar en de gevangene, waardoor het risico voor de leverancier klein blijft. De afstand die Mark S. hanteerde, een man in Noord-Holland die pakketjes dropt bij gevangenissen tot ver over de grens, laat zien hoe groot dat operationele bereik is.
Gevangenisdirecties in Nederland worstelen al jaren met het fenomeen. Daarom investeren sommige inrichtingen in detectiesystemen of storingsapparatuur. Bovendien waarschuwen toezichthouders dat de problematiek toeneemt naarmate drones toegankelijker en krachtiger worden. De zaak in Dordrecht biedt zodoende een zeldzame inkijk in hoe zo’n smokkelnetwerk er in de praktijk uitziet.
Vraagstekens bij de strafmaat
Critici kunnen zich afvragen of een voorwaardelijke celstraf en een taakstraf voldoende afschrikking bieden voor dit type criminaliteit. Echter, de rechtbank volgde hierin de procesafspraken en de strafeis van het Openbaar Ministerie. Bovendien bepalen procesafspraken mede de grenzen waarbinnen een rechter kan opereren. Het OM koos er bewust voor om via deze route te gaan, vermoedelijk ook om een tijdrovende en dure strafprocedure te vermijden.
Daarnaast speelt mee dat de vervolging zich richtte op een selectie van de totale activiteiten. Justitie noemt zeventig dronevluchten, maar vervolgde Mark S. feitelijk voor een handvol concrete leveringen. Of de overige vluchten in de toekomst nog juridisch navolging krijgen, is vooralsnog onduidelijk.
Wat nu voor Mark S.
Voor Mark S. betekent de uitspraak dat hij na de rechtbank in vrijheid huiswaarts kon keren. Vervolgens staat hem een taakstraf van 120 uur te wachten, naast de betaling van de boete van 10.000 euro. De helft van die boete is ook voorwaardelijk, wat hem enige financiële ruimte geeft. De voorwaardelijke celstraf van vier maanden hangt echter als een zwaard van Damocles boven hem. Eén nieuwe overtreding kan zijn vrijheid alsnog kosten.
De rechtbank in Dordrecht heeft hiermee een dossier gesloten dat bijna twee jaar lang open stond na de aanhouding in maart 2024. De twee andere verdachten die tegelijk met Mark S. werden opgepakt, zijn tot nu toe niet in verband gebracht met een uitspraak. Hun zaak loopt mogelijk nog, of is elders afgedaan. De autoriteiten gaven hierover woensdag geen verdere toelichting.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
