OM wijst Funcaps-eigenaren aan als hoofdverdachten: ‘Geen bijsluiters, wel kortingsacties’

Minstens achttien mensen stierven door middelen die zij kochten bij de Nederlandse website Funcaps. Dat zei de officier van justitie donderdag tijdens een inleidende zitting in de rechtbank in Zwolle. Bovendien worden nog vier andere sterfgevallen actief onderzocht op een mogelijke link met de omstreden pillensite. De zaak werpt scherpe vragen op over hoe een website jarenlang gevaarlijke stoffen kon verkopen zonder enige gebruiksinformatie.

Van coronapillen tot designer drugs

De twee hoofdverdachten, Jord van W. (31) en Stefan P. (30), begonnen hun activiteiten tijdens de coronaperiode. Aanvankelijk verkochten zij neppillen in België, zo stelt justitie. Daarna breidde de handel zich uit via een website waarop verschillende middelen werden aangeboden. Het ging onder meer om bromazolam, een kalmeringsmiddel, O-DSMT, een pijnstillende stof, en 2F-ketamine, een verdovende drug. Deze stoffen vallen in de categorie zogeheten research chemicals of designerdrugs, middelen die zich in een juridische grijze zone bevinden.

Volgens het Openbaar Ministerie werden bij de verkochte middelen geen bijsluiters of gebruiksinformatie meegeleverd. Toch stimuleerde Funcaps de verkoop actief met kortingsacties en samengestelde proefpakketten. Daarmee trok de site nieuwe klanten aan die soms weinig wisten over de risico’s van de stoffen die zij bestelden. De gezondheidsrisico’s, zo stelt justitie, schoven de verdachten consequent door naar de kopers zelf.

Van 58 naar 18 bewezen gevallen

Het OM meldde eerder dat het in totaal 58 sterfgevallen onderzocht die mogelijk verband houden met middelen van Funcaps. Donderdag maakte de officier van justitie duidelijk dat dit getal verder is aangescherpt. Bij achttien personen denkt het OM nu hard bewijs te hebben dat hun overlijden rechtstreeks is veroorzaakt door via Funcaps gekochte stoffen. Dat bewijs komt onder meer voort uit forensisch bloedonderzoek bij de dodelijke slachtoffers, aldus het Algemeen Dagblad. Daarnaast lopen er nog vier aanvullende onderzoeken naar andere sterfgevallen.

De zitting in Zwolle was een inleidende zitting, geen inhoudelijke behandeling. Dat betekent dat de rechter de zaak nog niet inhoudelijk heeft beoordeeld en dat er nog geen schuld is vastgesteld. Tegenover de rechtbank stonden donderdag drie verdachten, hoewel de identiteit van de derde persoon in de openbare berichtgeving niet is vrijgegeven.

Belgische veroordeling als voorloper

De zaak kent ook een Belgische tak. Jord van W. en Stefan P. werden in België al in hoger beroep veroordeeld voor de illegale handel in medicijnen en drugs. Het Belgische hof legde een celstraf op van drie jaar, waarvan achttien maanden onvoorwaardelijk. Bovendien werden geldboetes opgelegd en werd beslag gelegd op een groot bedrag aan vermoedelijke criminele inkomsten. Het hof oordeelde daarbij uitdrukkelijk dat de verdachten bewust risico’s hebben genegeerd bij de verkoop aan Belgische klanten.

Het Belgische Openbaar Ministerie had in hoger beroep overigens vijf jaar gevangenisstraf geëist. Daarbij wees het onder meer op een overlijden in 2021 waarbij een verband werd gelegd met via Funcaps bestelde middelen. De Belgische zaak is echter nog niet definitief afgerond. Inmiddels ligt die in cassatie bij het Hof van Cassatie, waar wordt onderzocht of er juridische of procedurele fouten zijn gemaakt in de eerdere uitspraak.

Een webwinkel met fatale gevolgen

De manier waarop Funcaps opereerde, illustreert een bredere trend van online platforms die gevaarlijke stoffen verkopen buiten het reguliere medicijnenstelsel om. De site maakte gebruik van aantrekkelijke marketingmethoden, zoals proefpakketten en kortingen, om een breed publiek te bereiken. Tegelijkertijd ontbrak elke vorm van consumentenbescherming. Kopers kregen geen informatie over dosering, interacties of risico’s. Justitie stelt dat de eigenaren wisten, of hadden moeten weten, dat dit gevaarlijk was.

Bovendien, zo stelt het OM, wisten de verdachten in het begin niet goed welke wetgeving in België van toepassing was. Ook zouden zij niet precies hebben geweten wat zij zelf verkochten. Dat neemt echter niet weg dat zij, aldus justitie, de verantwoordelijkheid voor eventuele gezondheidsschade volledig bij hun klanten neerlegden. Dat handelsmodel staat nu centraal in de Nederlandse strafzaak.

Vervolgstappen in de rechtszaal

De inleidende zitting in Zwolle is een eerste formele stap in de Nederlandse procedure. De komende maanden zal duidelijk worden wanneer een inhoudelijke behandeling plaatsvindt. Daarin moet de rechter beoordelen of het bewijs dat het OM heeft verzameld, voldoende is om een veroordeling te rechtvaardigen. De uitkomst van die zitting zal mede bepalen of Jord van W., Stefan P. en de derde verdachte strafrechtelijk aansprakelijk worden gehouden voor de achttien bewezen sterfgevallen en mogelijk ook voor de vier nog lopende onderzoeken.

Voor nabestaanden van de slachtoffers is de inleidende zitting al een stap richting erkenning. Meer dan vijftig sterfgevallen werden eerder onderzocht op een link met Funcaps. Dat het OM nu achttien gevallen als bewezen beschouwt, geeft aan hoe omvangrijk en ernstig het dossier inmiddels is geworden. De volgende zitting zal uitwijzen hoe de rechter de verzamelde bewijzen weegt.