Berry van D. wilde schade aanrichten. Dat heeft de 37-jarige verdachte donderdag openlijk erkend in de rechtbank in Den Haag. Terwijl hij zijn actie presenteerde als politiek protest, gaat het Openbaar Ministerie veel verder: zij verdenken hem van handelen met een terroristisch oogmerk. Dat maakt van deze strafzaak meer dan een gewone rechtszitting.
Explosie op de Lange Houtstraat
Op 7 mei liep Berry van D. naar de Lange Houtstraat in Den Haag, waar het partijkantoor van D66 is gevestigd. Hij liet daar een explosief afgaan, omschreven als een vuurwerkbom, dat aanzienlijke schade aan het pand veroorzaakte. De explosie was geen ongeluk en geen impulsieve daad. Volgens zijn eigen verklaring was hij er volledig op voorbereid en handelde hij bewust en doelgericht. Het pand raakte door de klap beschadigd.
Wat de situatie nog alarmerender maakt, is wat er op dat moment binnenin het gebouw speelde. Volgens het Openbaar Ministerie waren er op het moment van de explosie ongeveer dertig mensen aanwezig in het pand, voornamelijk leden van de jongerentak van D66. Zij waren dus op gevaarlijk dichtbij het moment van de ontploffing. De aanwezigheid van die mensen was voor de rechtbank een belangrijk punt van discussie.
Verdachte kende de aanwezigheid niet
Van D. zei in de rechtbank dat hij niet wist dat er mensen in het pand waren. Hij benadrukte dat het nooit zijn bedoeling was om iemand in gevaar te brengen. Zijn toelichting liet weinig ruimte voor interpretatie. “Het is nooit mijn intentie geweest om mensen in gevaar te brengen”, zei hij. “Als dit wel mijn intentie was geweest, was ik op een ambtenarentijd gekomen.” Daarmee doelde hij op kantooruren, wanneer het gebouw normaal gesproken vol mensen zit.
Toch roept die verklaring vragen op. Het feit dat hij bewust koos voor een later tijdstip suggereert enige voorzichtigheid, maar sluit risico voor aanwezigen niet uit. Bovendien erkende hij zelf dat hij de situatie binnenin het pand niet kende. Dertig mensen in een gebouw dat hij wilde beschadigen: dat gegeven staat haaks op zijn bewering dat er geen gevaar bedoeld was.
Protest tegen asielbeleid en ‘afbraak van Nederland’
Berry van D. omschreef zijn motief als politiek van aard. “Op 7 mei ben ik naar de Lange Houtstraat gegaan, uit protest, om schade aan het kantoor van D66 aan te richten”, verklaarde hij. “Met mijn protestactie wilde ik aandacht vragen voor de problematiek en afbraak van Nederland.” Daarbij noemde hij onder meer het asielbeleid als concrete aanleiding voor zijn handelen. Hij richtte zijn explosief dus bewust op een politieke partij waarvan hij het beleid afkeurde.
Daarmee plaatst Van D. zichzelf in een politiek-ideologisch kader. Zijn actie was geen willekeurige vandalisme-daad. Hij koos bewust het kantoor van een specifieke partij, op een specifiek tijdstip, met een specifiek doel: schade aanrichten om zijn boodschap kracht bij te zetten. Dat onderscheidt zijn daad van alledaags vandalisme en verklaart waarom het Openbaar Ministerie zwaar geschut inzet in deze zaak.
OM: politieke boodschap en intimidatie
De officier van justitie liet er geen twijfel over bestaan hoe het OM naar de zaak kijkt. Volgens de aanklager had Van D. een politieke boodschap en wilde hij andersdenkenden de mond snoeren. Dat is precies de reden waarom het Openbaar Ministerie hem verdenkt van handelen met een terroristisch oogmerk. Het gaat daarbij nadrukkelijk om een verdenking, geen vastgesteld feit. De rechter moet daar nog een oordeel over vellen.
De kwalificatie van terroristisch oogmerk is in Nederland een juridisch zware stap. Daarvoor moet bewezen worden dat iemand handelde met als doel een overheid of bevolking te intimideren, of politieke processen te verstoren. Het OM meent dat de feiten in deze zaak voldoende grond bieden voor die verdenking. De verdediging van Van D. heeft zich hier nog niet uitgebreid over uitgelaten.
Opname in het Pieter Baan Centrum
Voordat de rechtszaak verder gaat, wordt Berry van D. binnenkort opgenomen in het Pieter Baan Centrum voor psychiatrische observatie. Dat is een gebruikelijke stap bij ernstige strafzaken waarbij vragen bestaan over de geestesgesteldheid van de verdachte. Het centrum, dat gespecialiseerd is in forensische psychiatrie, onderzoekt de persoonlijkheid en het gedrag van verdachten en brengt vervolgens advies uit aan de rechtbank. Dat advies kan mede bepalend zijn voor de uiteindelijke strafeis en uitspraak.
De opname in het Pieter Baan Centrum betekent dat het vonnis in deze zaak nog enige tijd op zich laat wachten. Eerst moet het observatierapport worden opgesteld en besproken. Daarna volgen verdere zittingen, waarbij zowel het strafrechtelijk kader als de persoonlijke omstandigheden van Van D. centraal zullen staan.
Politiek geweld als maatschappelijk signaal
De aanslag op het D66-kantoor past in een zorgwekkend patroon van toenemende dreiging tegen politieke partijen en hun vertegenwoordigers in Nederland. Politici, partijkantoren en campagnemedewerkers zijn de afgelopen jaren vaker het doelwit geworden van bedreigingen en geweld. Wanneer een individu een bom plaatst bij een partijkantoor om een politieke boodschap te sturen, raakt dat niet alleen de betrokken partij, maar ook het bredere vertrouwen in democratische instellingen.
Bovendien stelt deze zaak een fundamentele vraag over de grens tussen protest en terrorisme. Van D. beschouwt zijn daad als een uiting van onvrede. Het OM ziet er een aanslag op de democratische orde in. Die spanning, tussen politieke frustratie en gewelddadig extremisme, ligt in deze rechtszaak volledig open op tafel. De rechtbank in Den Haag zal moeten bepalen aan welke kant van die grens Berry van D. stond toen hij op 7 mei naar de Lange Houtstraat liep.
Bronnen en credits
Bronnen: AD, Parool.nl, Vandaag Inside
