Nico Dijkshoorn aangereden door fatbike: ´Het deed veel met me´

Schrijver en columnist Nico Dijkshoorn werd vrijdag op het Leidseplein in Amsterdam aangereden door een fatbike. Hij is 66 jaar en liet zich door de val niet uit het veld slaan. Een half uur na het ongeluk zat hij al in een radiostudio, zo schrijft hij zelf.

Over zijn dag doet Dijkshoorn verslag op zijn Substack-pagina. Hij beschrijft de val, de mensen die hem hielpen en de reactie van de fietser. Zijn conclusie is kort: ‘Ik moet zeggen: het deed veel met me.’ Wat hem daarna overeind hield, staat verderop in zijn tekst.

Een val midden op het Leidseplein

Volgens Dijkshoorn kwam de fatbike met ongeveer 50 kilometer per uur op hem af. Het gevolg beschrijft hij als een lichamelijk en beeldend moment: ‘Ik ben ondersteboven gereden.’ Hij lag plotseling midden op straat, zonder dat hij nog kon beslissen wat er gebeurde.

Dijkshoorn zegt dat een val als deze hem als 60-plusser niet veel meer overkomt. ‘Het gebeurt je als 60-plusser niet veel meer dat je opeens met je beentjes omhoog en je jas half over je hoofd midden op straat ligt’, schrijft hij. Hij beschrijft zichzelf als een figuur die er bijna komisch bij lag.

Bezorgde omstanders van alle kanten

Terwijl Dijkshoorn op de grond lag, kwam er volgens hem hulp van alle kanten. Mensen liepen op hem af om te vragen of het ging. Hij omschrijft hen als bezorgd en ‘hele lieve mensen’, en noemt hun reactie een lichtpunt in een vervelend moment.

Een deel van die zorg schrijft Dijkshoorn zelf toe aan zijn uiterlijk. ‘Mijn spierwitte haar zal mee hebben geholpen’, merkt hij op. Hij zag zichzelf daardoor door de ogen van de omstanders als ‘een stokoude man’. Dat vond hij niet prettig, maar de aandacht deed hem ook goed.

De reactie van de fietser

Tegenover de warmte van de omstanders zette Dijkshoorn de houding van de fietser. Die reageerde volgens hem ‘krankzinnig’. Het kwam er volgens de schrijver op neer dat hij de kanker kon krijgen, en dat bleef niet bij één opmerking.

Volgens Dijkshoorn kreeg hij die woorden drie keer te horen. ‘Niet één, twee maar, wie maakt me los, drie keer’, schrijft hij. Hij stelt de reactie uitdrukkelijk tegenover de zorg van de omstanders. Het ene kwam bijna haaks op het andere te staan.

Veel pijn, maar geen afspraak afgebeld

Een dag na de aanrijding heeft Dijkshoorn naar eigen zeggen veel pijn. Hij noemt geen letsel bij naam en laat ook niet weten of hij een arts bezocht. Wel maakt hij duidelijk dat de schrik en de pijn hem niet loslieten en dat hij daarmee verder moest.

Toch besloot hij zijn geplande werkzaamheden niet af te bellen. Ondanks de pijn en de schrik hield hij zijn afspraken aan. Voor een schrijver en columnist die vaker in de media optreedt, past dat bij het ritme van zijn week, al schrijft hij dat zelf niet op.

Een half uur later bij Wilfred Genee

Slechts een half uur nadat hij over straat was gerold, schoof Dijkshoorn aan als sidekick in het radioprogramma van Wilfred Genee. Hij kwam dus rechtstreeks van het Leidseplein naar de studio. De val en het optreden liggen daardoor opvallend dicht bij elkaar.

In die uitzending zat ook schrijfster Elle van Rijn, die kwam vertellen over kunst en schilderijen. Het ging in haar bijdrage om werk van de Amsterdamse schilder George Breitner. Dijkshoorn zat dus aan tafel bij een gesprek over een kunstenaar uit zijn eigen stad.

Troost bij een Amsterdamse schilder

Juist in dat gesprek vond Dijkshoorn naar eigen zeggen troost, op een bijzondere manier. Het onderwerp stond ver af van zijn val, maar raakte hem toch. De kunst die Van Rijn bespreekt, bood hem een houvast op een dag waarop hij fysiek en mentaal geschud was.

Hij sluit zijn tekst poëtisch af met een zin over de schilder: ‘Breitner stak zijn hand uit om mij omhoog te helpen.’ Het is zijn eigen beeld voor wat hem overeind hielp. Hij geeft daarmee een kunstenaar een rol die eerder de omstanders op het plein hadden.

Wat de val hem leerde

Ook een algemene les neemt Dijkshoorn uit het incident mee. ‘Ik heb geleerd dat je af en toe op je rug moet vallen om te voelen waar het allemaal echt om gaat’, schrijft hij. Het ongeluk dwingt hem, zo laat hij doorschemeren, om anders naar zijn eigen leven te kijken.

Wat dat precies is, noemt hij in drie woorden: ‘Gezondheid, mededogen en merken hoe broos het allemaal is.’ Het zijn geen grote conclusies over verkeer of beleid, maar persoonlijke overwegingen van een man die zich een dag eerder nog onoverwinnelijk waande.

Mededogen als rode draad

Mededogen komt in Dijkshoorns verhaal van twee kanten. Hij ontving het van de mensen die hem op het plein hielpen en schrijft er warm over. Tegelijk vermeldt hij hoe zwaar de reactie van de fietser woog, die in zijn ogen daar juist niets van liet zien.

Die tegenstelling bepaalt de toon van zijn tekst. Het gaat hem minder om schuld of om de technische toedracht, en meer om hoe mensen met elkaar omgaan wanneer er iets misgaat. Zijn eigen conclusie noemt hij uiteindelijk geen verwijt, maar een inzicht over wat ertoe doet.

Wat hij nog niet wist

Dijkshoorn schrijft dat hij op het moment van de val nog niet wist hoeveel mensen er voor hem zouden stoppen. Pas later zag hij hoe sterk dat contrast was met de fietser. Zo bekeken kreeg het ongeluk achteraf een andere betekenis dan op het moment zelf.

Voor hem is het dan ook meer dan een ongeluk op een druk plein. Hij beschrijft hoe hij na de schrik zijn werk deed en tegelijk merkte hoe kwetsbaar hij was. Dat inzicht rondt hij af zonder uitleg over oorzaken of gevolgen, en zonder bitterheid.

Een dag later: pijn en dankbaarheid

De dag erna blijft vooral de pijn hangen, schrijft hij. Toch klinkt zijn verslag niet als een klacht. Hij stelt vast dat het incident veel met hem deed, en laat dat staan als zijn belangrijkste vaststelling over de gebeurtenis, zonder die verder te versimpelen.

De combinatie van lichamelijke last en dankbaarheid voor de hulp geeft zijn tekst een eigen kleur. Hij blijft realistisch over zijn leeftijd en over wat er gebeurde. Tegelijk benadrukt hij dat de steun van vreemden zwaarder woog dan de ruwe woorden van de fietser.

Doorgaan met werken

Dat Dijkshoorn zijn afspraken nakwam, laat zien hoe hij met tegenslag omgaat. Hij zegt niets af, maar neemt de pijn mee naar de studio. In plaats van thuis te blijven, zocht hij de ruimte van een gesprek over kunst en schilderijen.

Op een dag met een nare val in de ochtend stond zo uiteindelijk een rustig gesprek centraal. Zijn verslag laat zien dat afleiding en vakwerk voor hem werkten als steun. Het bleek een manier om de schok te verwerken zonder zich terug te trekken.

Wat blijft hangen

Wat blijft hangen is de zin waarmee Dijkshoorn zijn verhaal opent en samenvat: ‘Ik moet zeggen: het deed veel met me.’ Daarin klinkt geen geruststelling door, maar eerlijkheid over hoe een bijna alledaags ongeluk een man van 66 kan raken.

Of de fietser nog wordt aangesproken of dat er aangifte komt, laat Dijkshoorn buiten zijn verhaal. Zijn aandacht gaat uit naar wat hij zelf meenam van het Leidseplein: dankbaarheid voor de mensen die hielpen, en het besef van hoe broos gezondheid en gemoedsrust zijn.