Na jaren van verhitte debatten is er eindelijk een koninklijk oordeel geveld: het is friet. Tijdens een vrijwilligersmiddag kreeg koningin Máxima de vraag der vragen voorgeschoteld en gaf ze zonder aarzeling haar antwoord. Dit besluit komt van niemand minder dan de vorstin zelf, maar of de discussie hiermee écht ten einde is, valt nog te bezien.
Een onverwachte kans
De 29-jarige Demi Kaspers uit Best had vrijdagochtend geen idee dat ze die dag een belangrijke rol zou spelen in een van de grootste taaldiscussies van Nederland. Samen met haar collega’s deed ze vrijwilligerswerk bij een buurthuis in het kader van NLdoet.
Tot haar verrassing bleken koning Willem-Alexander en koningin Máxima ook aanwezig te zijn. “We zagen ineens allemaal politieauto’s en kwamen erachter dat de koning en koningin te gast waren,” vertelt Demi enthousiast.
Het perfecte moment
Demi had weleens nagedacht over wat ze zou vragen als ze ooit de koning of koningin zou ontmoeten. Toch kreeg ze niet meteen de kans om haar vraag te stellen. Eerst werd er gepraat over vrijwilligerswerk, later verschoof het gesprek naar Formule 1 en ouderschap.
Toen de sfeer wat losser werd, greep Demi haar kans. “Er is geen fout antwoord, maar zeggen jullie thuis friet of patat?” vroeg ze met een lichte voorkeur voor het eerste antwoord.
Een koninklijk oordeel
Máxima hoefde er niet lang over na te denken. Zonder aarzeling antwoordde ze: “Het is friet.” Als onderbouwing wees ze op de internationale benamingen. “In het Engels en Spaans wordt ook gesproken van ‘french fries’ en ‘patatas fritas’,” legde ze uit.
Op de vervolgvraag of ze haar friet het liefst met mayonaise of ketchup eet, had de koningin geen uitgesproken voorkeur. “Als het maar friet is,” antwoordde ze lachend.
Een discussie van regionale trots
De uitspraak van de koningin is opvallend, zeker omdat de friet/patat-discussie diepgeworteld is in de Nederlandse taal en cultuur. Volgens Jos Swanenberg, hoogleraar diversiteit in taal en cultuur aan Tilburg University, spelen er sterke regionale gevoelens mee.
“Je kunt aan de woorden friet en patat herkennen waar iemand vandaan komt,” legt hij uit. “Boven de rivieren wordt vaker patat gezegd, terwijl in het zuiden friet de standaard is. Dat wordt gekoppeld aan een regionale identiteit. Brabant heeft een sterke identiteit, terwijl de Randstad dat minder heeft, omdat steden daar veel van elkaar verschillen.”
Heeft Máxima het laatste woord?
Dat een van oorsprong Argentijnse koningin zich uitspreekt over een typisch Nederlandse discussie is opmerkelijk. Toch is de kans klein dat haar uitspraak het definitieve einde betekent van het friet/patat-debat.
Eerder liet koning Willem-Alexander zich ook lange tijd niet uit over gevoelige voorkeuren. Hij onthulde pas later dat hij fan is van voetbalclub Ajax, ondanks de vele vragen die hij daarover kreeg. Misschien is er dus nog ruimte voor discussie binnen de koninklijke familie.
Voor nu kunnen friet-aanhangers in elk geval claimen dat ze de steun van de koningin hebben. Maar of dit het patat-kamp definitief de mond snoert? Dat valt te betwijfelen.
