Het is niet alleen verf op een muur. In de Brabantse dorpen Engelen en Bokhoven is afgelopen weekend een grens overschreden die het lokale gesprek over asielopvang definitief heeft vergiftigd. Meerdere woningen en voertuigen werden beklad met scheldwoorden en anti-azc-teksten, gericht op bewoners die worden gezien als voorstanders van een geplande opvanglocatie. Maar ook mensen die helemaal geen uitgesproken mening hebben, werden getroffen. Het resultaat is een dorp waar velen nu bang zijn om überhaupt nog iets te zeggen.
Een plan dat het dorp spleet
De spanning begon in april, toen de gemeente Den Bosch bekendmaakte dat zij vijftig alleenstaande minderjarige vreemdelingen wil opvangen op een bedrijventerrein op de grens van Engelen en de stad. Het gaat om jongens en meisjes van 15 tot 18 jaar, zogeheten amv’ers. De aankondiging ontketende onmiddellijk hevig verzet. Er volgden meerdere felle protesten, waarbij de Mobiele Eenheid meermaals moest ingrijpen. In mei ging bovendien een explosief af bij de beoogde locatie. Het geweld trof een gemeenschap die al maanden worstelt met de vraag hoe zij met dit plan wil omgaan.
Die worsteling speelt zich ook af binnen de dorpen zelf. Niet iedereen is uitgesproken voor of tegen. Juist die nuance maakt de situatie zo kwetsbaar. Mensen die proberen te praten over risico’s en oplossingen, zonder kant te kiezen, belanden midden in het vuur. Dat is precies wat Rob en zijn vrouw Ingrid is overkomen.
Niet thuis, wel geveld
Rob en Ingrid wonen al ongeveer een jaar in hun huis in Engelen. Zij waren niet thuis toen de bekladders langskwamen. Via camerabeelden zagen zij wat er met hun woning was gedaan. De schok was groot. “Dit is heel eng”, zegt Rob. Het stel benadrukt dat het geen uitgesproken voorstanders zijn van de amv-opvang. “We snappen ook goed dat mensen op De Vutter zich veel zorgen maken”, legt Rob uit. “Daarom willen ook wij gewoon informatie en met iedereen in gesprek over de mogelijke gevolgen, risico’s en oplossingen of maatregelen. Zonder boosheid of ruzie.”
Maanden eerder had Ingrid in het dorpsblad opgeroepen om als gemeenschap samen te staan. Ze pleitte voor een constructieve aanpak, naast elkaar in plaats van tegenover elkaar. Die oproep werd hun nu fataal. Omdat zij de dialoog zochten, werden zij door extreme tegenstanders als voorstanders bestempeld. “Als je niet tegen bent, ben je dus voor”, vat Rob de redenering samen. “Maar zo simpel is het niet.”
Camerabeelden wijzen op groep jongeren
Volgens Rob zijn er haarscherpe camerabeelden van de bekladding, waarop duidelijk een groep jongeren te zien is. Die beelden zijn inmiddels overhandigd aan de politie. Verdachten zijn vooralsnog niet officieel geïdentificeerd of aangehouden, en ook hun precieze motieven zijn niet door de autoriteiten vastgesteld. Toch wil Rob na een eventuele aanhouding met hen in gesprek. “Ze hebben waarschijnlijk geen idee wat het met je gevoel doet als je dit meemaakt”, zegt hij. “Dit is buiten alle proporties en ze begrijpen niet wat het met je doet.”
Ingrid sluit zich daarbij aan. Zij nodigt de daders expliciet uit om haar recht in de ogen te kijken en te herhalen wat zij op haar huis hebben geschreven. “Misschien dat ze zich dan bewust worden van de zwaarte van hun teksten”, zegt zij. “Want het is echt heftig om mee te maken.” De gemeente heeft inmiddels het huis van Rob en Ingrid laten schoonmaken. Opmerkelijk genoeg boden ook bewoners die tégen de opvang zijn aan om te helpen.
Meer slachtoffers in Bokhoven
Het bleef niet bij één woning. In het nabijgelegen dorp Bokhoven werd het huis van Hettie en haar man getroffen. Hun deurbel werd groen gespoten en posters van Vluchtelingenwerk, die aan hun ramen hingen, werden met rode stift doorgekrast. “Woede, frustratie en angst”, antwoordt Hettie op de vraag hoe zij zich voelde. Zij en haar man zijn wél voorstander van de opvang, maar keren zich resoluut af van het geweld. “We zien de zorgen, en die moeten we ook serieus nemen. Maar wat er nu gebeurt in de gemeenschap, daar staan wij volstrekt niet achter.”
Bovendien trof de bekladding ook een bewoonster die nauwelijks betrokken is bij het debat. De donkerblauwe auto van Ietje in Bokhoven werd bespoten met groene verf. Zij spreekt zich niet publiekelijk uit over de opvang en hing zelf geen posters. Toch werd zij geraakt. Dat maakt duidelijk dat de daders niet altijd zorgvuldig te werk gingen.
Dialoog kapotgemaakt door agressie
Rob beschrijft hoe de appgroep ‘Gastvrij Engelen’ bedoeld was als platform voor een rustige gedachtewisseling. Dat liep anders. “Al snel werd de appgroep kortstondig gegijzeld door tegenstanders die er vreselijke teksten, porno en hakenkruizen in deelden”, vertelt hij. Daarop stapte hij uit de groep. “Daar had ik geen zin in.” De houding van veel tegenstanders noemt hij agressief. Een gewoon gesprek lijkt steeds minder mogelijk. “Veel mensen zijn bang hun mening nog te geven”, benadrukt hij. De bekladding heeft die angst versterkt, ook bij mensen die niets met het debat te maken willen hebben.
Daarmee raakt het incident een breder probleem. Polarisatie maakt nuance onmogelijk. Wie niet luid genoeg nee roept, wordt automatisch als tegenstander behandeld door de meest fervente critici. Dat mechanisme ondermijnt precies de dialoog die nodig is om een gevoelig vraagstuk als dit beheersbaar te houden. Ook bewoners die zorgen begrijpen maar geen kant willen kiezen, worden nu het zwijgen opgelegd.
Gemeente en raad reageren
De gemeente Den Bosch kondigde op 27 juli extra surveillance aan in Engelen en Bokhoven. Hoe die surveillance er precies uitziet, kon een woordvoerder nog niet meedelen. Bovendien veroordeelden elf van de dertien partijen in de gemeenteraad van Den Bosch de bekladdingen in een gezamenlijk statement. “Wij veroordelen het vandalisme dat in Engelen heeft plaatsgevonden. Het intimideren van inwoners heeft geen plaats in onze democratische samenleving”, staat daarin. PVV en Forum voor Democratie ondertekenden het statement niet en reageerden niet op vragen over hun besluit. De vraag is nu wat er volgt: worden verdachten aangehouden, en kan het dorp na alle geweld nog een weg terug vinden naar een gesprek dat iedereen veilig voelt om te voeren?
Bronnen en credits
Bronnen: NOS, Omroepbrabant.nl
