Het lijkt goed nieuws: de politie ontdekte in 2025 voor het eerst in vijf jaar minder drugslabs op Nederlands grondgebied. Toch schuilt achter die daling een zorgelijke werkelijkheid. Criminele netwerken verhuizen hun productie naar het buitenland, terwijl de labs die wél in Nederland blijven steeds vaker midden in woonwijken opduiken. Dat vraagt om een scherper blik op wat deze cijfers werkelijk betekenen.
Recordjaar gevolgd door forse daling
In 2024 bereikte het aantal ontdekte drugslabs in Nederland een historisch hoogtepunt: de politie rolde maar liefst 167 locaties op waar synthetische drugs, heroïne, cocaïne of combinaties daarvan werden geproduceerd. Dat record hield echter maar één jaar stand. In 2025 daalde dat aantal naar 142 productielocaties, een daling van ruim vijftien procent. Het is de eerste keer in vijf jaar dat het aantal ontdekte labs afneemt.
Bovendien daalde ook het aantal dumpingen van drugsafval fors. Waar criminelen eerder hun chemisch afval massaal in de natuur loosden, trof de politie in 2025 nog slechts 117 dumpingen aan. Dat is bijna de helft minder dan een jaar eerder. Twee ontwikkelingen liggen volgens de politie ten grondslag aan die daling. Enerzijds leggen meer labs zich toe op het bewerken van al bestaande drugs, wat aanzienlijk minder afval oplevert. Anderzijds bewaren criminelen het afval dat er wél is steeds vaker op de locatie zelf, in plaats van het te dumpen.
Chinese regels en een vlucht naar het buitenland
De politie wijst op meerdere mogelijke oorzaken voor de terugloop. Vooral aan het begin van 2025 werden beduidend minder labs ontdekt, en dat hangt mogelijk samen met strengere regelgeving in China. Doordat de Chinese overheid harder optrad tegen de export van bepaalde chemicaliën, waren er minder grondstoffen beschikbaar voor de productie van synthetische drugs in Nederland. Die grondstoffenschaarste remde de productie tijdelijk af.
Tegelijkertijd speelt een andere, structurelere verschuiving. Nederlandse criminelen verplaatsen hun drugslabs in toenemende mate naar België, Duitsland en Spanje. Die landen zien dan ook juist een stijging van het aantal opgerolde labs, vaak met hulp of directe aansturing vanuit Nederland. De daling in Nederland is daarmee niet louter een succes van de aanpak, maar ook een geografische verschuiving van het probleem. De productie verdwijnt niet; ze verhuist.
Woonwijken worden gevaarlijkere productielocaties
Ondertussen groeit de zorg over de plek waar de overblijvende drugslabs in Nederland worden aangetroffen. In 2024 bevond zich al 58 procent van alle ontdekte locaties in een woonwijk. In 2025 was dat aandeel gestegen tot bijna tweederde van alle gevonden labs. Criminelen nestelen zich dus steeds nadrukkelijker in gewone woongebieden, tussen nietsvermoedende buren.
Paul Entken, portefeuillehouder drugs bij de politie, spreekt van een gevaarlijke ontwikkeling. „In dichtbevolkte omgevingen worden productieprocessen uitgevoerd in woningen en appartementen, wat leidt tot gevaarlijke situaties”, zegt hij. Die waarschuwing is niet abstract. In maart 2025 moest een wooncomplex in Heemstede worden ontruimd nadat er een hevige brand uitbrak in een appartement. Uit onderzoek bleek dat die brand was ontstaan tijdens de productie van methamfetamine. Buurtbewoners stonden midden in de nacht op straat door de gevaarlijke activiteiten van drugscriminelen in hun midden.
Zuid-Holland en Noord-Brabant zien grootste daling
Regionaal bekeken daalde het aantal ontdekte drugslabs het sterkst in Zuid-Holland en Noord-Brabant. In Zuid-Holland ging het aantal van 51 labs in 2024 naar 37 labs in 2025. In Noord-Brabant daalde het van 38 naar 24. Daarmee bleef Zuid-Holland wel de absolute koploper: nergens in Nederland werden in 2025 meer labs opgerold dan in die provincie. Echter, de situatie is niet overal verbeterd. In de helft van de Nederlandse provincies nam het aantal ontdekte labs juist toe, wat benadrukt dat de problematiek ongelijk verdeeld blijft.
Hennepkwekerijen verdwijnen van de politieradar
Naast de synthetische drugsproductie speelt ook de hennepteelt een rol in het totaalplaatje. Het aantal ontmantelde hennepkwekerijen neemt al jaren verder af. De politie erkent openlijk dat hennepkwekerijen een lage prioriteit hebben en dat er onvoldoende capaciteit is om er actief op te handhaven. Bovendien importeren criminelen steeds vaker cannabis illegaal uit het buitenland, uit landen waar de productie legaal is, zoals Canada. De douane onderschepte in 2025 maar liefst 65.500 kilo cannabis, vier keer zoveel als een jaar eerder. Die toename illustreert hoe de markt zich aanpast aan veranderende omstandigheden.
Verschuiving, geen overwinning
De dalende cijfers roepen de vraag op of Nederland werkelijk terrein wint in de strijd tegen georganiseerde drugscriminaliteit. Experts en de politie zelf zijn voorzichtig met te positieve conclusies. De productie is immers niet gestopt, maar verplaatst zich. Daarmee exporteert Nederland feitelijk een deel van zijn drugsprobleem naar buurlanden, terwijl die landen, vaak met Nederlandse kennis en leiding, de gevolgen dragen. Bovendien signaleert de politie dat de labs die wél in Nederland blijven, steeds gevaarlijker zijn voor de directe omgeving.
De combinatie van minder dumpingen, meer binnenstedelijke labs en een stijgende invoer van cannabis schetst een drugslandschap in beweging. De aanpak zal zich daarop moeten aanpassen, aldus Paul Entken. Zolang de criminele netwerken flexibel blijven opereren en uitwijken naar nieuwe landen en nieuwe methoden, blijft het een dynamisch en grensoverschrijdend vraagstuk. De komende cijfers zullen moeten uitwijzen of de daling van 2025 het begin is van een echte kentering, of slechts een tijdelijke stilte voor een nieuwe piek.
