Dennis Schouten stapte uit zijn auto bij de studio van RoddelPraat in Amersfoort en werd plots beschoten met hardplastic verfkogels. Wat de schutter zag als content voor zijn YouTube-kanaal, ervoer Schouten als een levensechte aanslag. Maandagochtend velde de politierechter in Utrecht het vonnis: YouTuber Joep van R., beter bekend als Malle Joepoe, ging veel te ver, en de rekening daarvoor is fors.
Tracker onder de auto van Jan Roos
Het incident speelde zich af in april vorig jaar. Malle Joepoe wilde Dennis Schouten filmen terwijl hij hem zou beschieten met een paintballgeweer, puur voor de views op zijn kanaal. Om te weten waar Schouten zich bevond, nam hij een uiterst vergaande maatregel. Hij plaatste een zelfgeknutselde tracker onder de auto van Jan Roos, de collega van Schouten bij RoddelPraat. Zo kon hij de bewegingen van zijn doelwit nauwkeurig volgen.
De officier van justitie haalde zwaar uit naar die actie. “Hij vreesde voor zijn leven, want een tracker associeer je toch vooral met liquidaties en het criminele circuit. En dat alles voor de views”, zei de officier in de rechtszaal. De ernst van het gebruik van zo’n tracker werd door justitie niet gebagatelliseerd. Het volgde namelijk precies de methoden die criminelen toepassen bij het schaduwen van slachtoffers.
Uitgescholden voor racist en pedo
Toen Schouten vervolgens uit zijn auto stapte bij de studio in Amersfoort, vuurde Joep van R. meerdere hardplastic verfkogels op hem af. Schouten dacht in eerste instantie aan een echte aanslag. Bovendien schreef Malle Joepoe in de video die hij van het incident maakte scheld woorden als racist, pedo en oud wijf bij het beeld van zijn slachtoffer. De combinatie van fysieke beschoting en publieke vernedering leidde tot een forse impact. Volgens beschikbare informatie hield Dennis Schouten aan de actie een trauma over.
De video bleef daarna lange tijd online staan. Dat detail speelde de YouTuber extra parten in de rechtszaal. Het toonde aan dat hij zijn daden niet direct betreurde en evenmin haastte om de schade te beperken. Berouw, zo oordeelde de rechter, kan niet wachten totdat content zijn maximale bereik heeft gehad.
Publiek koos het doelwit
In de rechtszaal probeerde Joep van R. zijn keuze voor Schouten als doelwit deels te verklaren vanuit druk van zijn kijkerspubliek. “De viewers vroegen erom. Zij konden mensen voordragen en Schouten werd veel genoemd. Maar het pakte dus verkeerd uit”, verklaarde hij tijdens de zitting. Daarnaast gaf hij toe dat hij de gevolgen volledig had onderschat. “Ik dacht: we lachen erom, schudden elkaar de hand en dan is het klaar. Het effect ervan daalde bij mij pas later in”, bekende Malle Joepoe.
De rechter nam dat argument echter niet klakkeloos over. Het feit dat een publiek om iets vraagt, ontslaat een contentmaker niet van zijn juridische verantwoordelijkheid. “Ook bij een prank heeft u zich te houden aan de wet. U bent te ver gegaan”, luidde het oordeel. Daarmee maakte de rechtbank korte metten met het zogeheten prank-excuus, een verdediging die bij dit soort zaken vaker wordt aangevoerd.
Vonnis: werkstraf, voorwaardelijke celstraf en schadevergoeding
De politierechter in Utrecht veroordeelde Joep van R. tot een werkstraf van 180 uur en een voorwaardelijke celstraf van 30 dagen. Bovendien moet hij diep in de buidel tasten. Dennis Schouten ontvangt een schadevergoeding van 3.000 euro. Jan Roos, wiens auto onvrijwillig werd gevolgd via de zelfgebouwde tracker, krijgt 1.500 euro vergoed. De totale financiële schade die Malle Joepoe moet vergoeden, komt daarmee op 4.500 euro.
Omdat Joep van R. zich berouwvol opstelde in de rechtszaal, weegt dat mee bij de hoogte van de werkstraf in plaats van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Toch nuanceerde de rechter dat berouw. Het inzicht kwam te laat, omdat de video in de tussentijd gewoon online bleef staan en dus door tienduizenden kijkers werd gezien.
Grens tussen prank en strafbaar gedrag
De zaak werpt een scherp licht op de grenzen van prank-content op sociale media. Steeds vaker zoeken YouTubers en andere contentmakers de grenzen op om aandacht te trekken. Echter, een tracker plaatsen onder andermans auto is niet alleen moreel twijfelachtig, maar ook openlijk strafbaar. Bovendien levert het beschieten van iemand met een paintballgeweer, zonder diens toestemming en op een openbare plek, een strafbaar feit op, ongeacht de vermeende humoristische intentie.
Vervolgens is er de psychologische schade. Schouten dacht in een fractie van een seconde dat hij beschoten werd met een echt wapen. Die seconde kan onuitwisbare sporen nalaten. Daarom legde de rechter nadruk op het feit dat het oogmerk, namelijk grappig bedoeld, de handeling zelf niet minder ernstig maakt.
Gevolgen reiken verder dan het vonnis
Voor Joep van R. heeft de veroordeling gevolgen die verder strekken dan de werkstraf en het geldbedrag. Zijn reputatie als contentmaker staat onder druk. De zaak heeft bovendien laten zien dat ook in de wereld van online entertainment strafrechtelijke aansprakelijkheid geldt. De officier van justitie omschreef de methoden van Malle Joepoe als methoden die je associeert met het criminele circuit, een kwalificatie die moeilijk te schudden valt.
Ondertussen gaan zowel Dennis Schouten als Jan Roos verder met hun werk bij RoddelPraat. De schadevergoedingen compenseren financieel een deel van het onrecht. Dat neemt echter niet weg dat met name Schouten, die aan de actie een trauma overhield, een langdurigere weg te gaan heeft. De vraag of de veroordeling van Malle Joepoe een afschrikwekkende werking heeft op andere contentmakers die vergelijkbare acties overwegen, zal de komende tijd moeten blijken.
Bronnen en credits
Bronnen: AD, Panorama.nl
